Glokom (Göz Tansiyonu) ile Yaşamak

Genel Bakış

Glokom, göz içi basıncının (göz tansiyonunun) yükselmesi sonucu görme sinirinde hasar oluşmasıdır. Bu hasar zamanla görme kaybına yol açabilir. Erken teşhis edilmezse kalıcı körlüğe neden olabilir, ancak düzenli kontrollerle hastalık kontrol altına alınabilir.

Evet, glokom 40 yaş üstü yetişkinlerde sık görülen bir göz hastalığıdır. Dünya genelinde körlüğe neden olan en yaygın ikinci hastalıktır.

Glokom en sık 40 yaş üstü yetişkinleri etkiler. Ailesinde glokom olanlar, şeker hastalığı, yüksek tansiyon veya göz yaralanması geçmişi olan kişilerde risk daha fazladır. Ayrıca Afrika kökenli ve Asya kökenli toplumlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Erken dönemde hiçbir belirti olmayabilir.
• Zamanla çevresel (yan) görmede azalma
• Tünel görüşü (ileri vakalarda daralan görüş alanı)
• Gece görüşünde zorluk
• Işık etrafında haleler görme
• Gözlerde hafif ağrı veya kızarıklık

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde gözde sulanma, ışık hassasiyeti ve göz kapağı spazmları
• Gözün ön kısmında bulanıklık (kornea bulanıklığı)
• Göz tansiyonunun yüksek olması nedeniyle göz büyümesi
• Sık sık göz ovalama veya kaşıma isteği

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yavaş yavaş gelişen çevresel görme kaybı
• Özellikle loş ışıkta görmekte zorlanma
• Renkleri ayırt etmede zorluk
• Okuma veya yakın işler yaparken göz yorgunluğu
• Dengede sorun yaşama (görme kaybına bağlı)

Nedenler

Ana nedenler

• Göz içi sıvısının (aköz hümör) düzgün akışının engellenmesi sonucu göz tansiyonunun yükselmesi
• Görme sinirine giden kan akışının azalması
• Göz tansiyonu normal olsa bile sinir hasarının gelişmesi (normal basınçlı glokom)

Risk faktörleri

• 40 yaş üstü olmak
• Ailede glokom öyküsü bulunması (anne, baba, kardeş)
• Yüksek göz tansiyonu (oküler hipertansiyon)
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Yüksek tansiyon ve kalp hastalıkları
• Uzun süreli kortizonlu ilaç kullanımı
• Göz yaralanması veya geçirilmiş göz cerrahisi
• Miyopi (uzağı görememe) veya hipermetropi (yakını görememe)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani veya şiddetli göz ağrısı
• Bulantı ve kusma ile birlikte göz ağrısı
• Ani görme kaybı veya bulanıklık
• Renkli haleler görme ve gözde kızarıklık

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından itibaren yılda bir kez kapsamlı göz muayenesi
• Ailede glokom varsa daha erken yaşta ve daha sık kontrol
• Daha önce yüksek göz tansiyonu tespit edilenlerde doktorun önerdiği sıklıkta kontrol
• Gözlük numaranız sürekli değişiyorsa veya göz yorgunluğu yaşıyorsanız

Tanı

Glokom tanısı, bir göz doktoru tarafından yapılan kapsamlı göz muayenesi ile konur. Muayenede çeşitli testler uygulanarak göz tansiyonu, görme siniri ve görme alanı değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Tonometre: Göz tansiyonunun ölçülmesi (göze hava üflenerek veya damla ile uyuşturulup ölçüm yapılır)
• Oftalmoskopi: Göz bebeği büyütülerek göz sinirinin incelenmesi
• Perimetre (görme alanı testi): Yan görüşün değerlendirilmesi
• Gonyoskopi: Gözün drenaj açısının incelenmesi
• Pakimetri: Kornea kalınlığının ölçülmesi (bu, tansiyon ölçümünü etkileyebilir)
• Optik koherens tomografi (OCT): Görme siniri liflerinin kalınlığının ölçülmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında göz bebeklerinizi büyütmek için damla damlatılabilir; bu birkaç saat bulanık görmeye neden olabilir, bu nedenle yanınızda bir yakınınızla gelmeniz iyi olur. Testler ağrısızdır ve genellikle bir saat içinde tamamlanır.

Tedavi

Glokom tedavisi, görme kaybını durdurmak veya yavaşlatmak için yapılır. Tedavi başladıktan sonra hayat boyu devam etmesi gerekir. Kaybedilen görme geri kazanılamaz, ancak kalan görme korunabilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun reçete ettiği göz damlalarını düzenli olarak kullanın, doz atlamayın.
• Düzenli göz kontrollerinizi aksatmayın.
• Göz tansiyonunuzu evde takip ediyorsanız doktorunuzun önerdiği şekilde yapın.
• Sağlıklı beslenin, sigara içmeyin ve kan basıncınızı kontrol altında tutun.
• Ani görme değişikliklerinde hemen doktorunuza başvurun.

Tıbbi tedaviler

Tedavi genellikle göz tansiyonunu düşüren göz damlalarıyla başlar. Damlalar yeterli olmazsa lazer tedavisi uygulanabilir. Lazer, gözün drenajını iyileştirerek sıvı çıkışını artırır. Tüm bunlar etkisiz kalırsa cerrahi seçenekler düşünülür. İlaçlar ve tedaviler hakkında en doğru bilgiyi doktorunuzdan almalısınız; kendiniz ilaç değişikliği yapmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç ve lazer tedavisine rağmen göz tansiyonu kontrol altına alınamazsa veya görme kaybı ilerlerse, cerrahi yöntemler düşünülür. En sık uygulanan cerrahi, trabekülektomi adı verilen bir işlemdir; burada gözde yeni bir drenaj yolu oluşturulur. Ayrıca şant (drenaj tüpü) yerleştirme gibi seçenekler de vardır. Cerrahi kararı doktorunuzla birlikte değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Glokom teşhisi konduktan sonra düzenli ilaç kullanımı ve kontrollerle normal bir yaşam sürmek mümkündür. Görme kaybı başlamışsa, evde aydınlatmayı artırmak, kontrast renkler kullanmak ve büyüteç gibi yardımcı araçlardan faydalanmak günlük yaşamı kolaylaştırabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın, ancak baş aşağı duruşlar veya ağır kaldırma gibi göz tansiyonunu geçici olarak artırabilecek aktivitelerden kaçının.
• Sigarayı bırakın; sigara kan dolaşımını bozarak göz sinirine zarar verebilir.
• Uyku pozisyonunuza dikkat edin: Baş hafif yüksekte uyumak gece tansiyonunu dengeleyebilir.
• Stresten uzak durun; derin nefes alma, meditasyon gibi rahatlama yöntemlerini deneyin.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme glokom yönetimine yardımcı olabilir. Yeşil yapraklı sebzeler, meyveler, balık ve kuruyemişler antioksidan açısından zengindir. Kafein tüketimini sınırlamak (çay, kahve, kola) faydalı olabilir çünkü kafein bazı kişilerde göz tansiyonunu yükseltebilir. Düzenli yürüyüş, yüzme gibi hafif egzersizler genel sağlık için iyidir, ancak egzersiz türünü doktorunuzla konuşun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Glokom teşhisi almak, görme kaybı korkusuyla birlikte anksiyete ve depresyona yol açabilir. Bu duygular normaldir. Duygularınızı aileniz veya arkadaşlarınızla paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alın. Unutmayın, tedaviye uyum sağlayarak görme kaybını büyük ölçüde yavaşlatmak mümkündür.

Önleme

Glokom tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak erken teşhis ve düzenli tedavi ile görme kaybı büyük ölçüde önlenebilir. Riski azaltmak için 40 yaşından itibaren yılda bir göz muayenesi yaptırmanız önerilir. Ailede glokom varsa daha erken yaşta kontrollere başlayın.

Tarama programları

Glokom taraması, henüz belirti vermemiş kişilerde hastalığın erken tespit edilmesini sağlar. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği şekilde, özellikle risk grubundaki kişilere düzenli göz tansiyonu ve sinir muayenesi yapılmalıdır. Aile hekiminiz veya göz doktorunuz tarama programları hakkında size yol gösterebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı ve ilerleyici görme kaybı
• Çevresel görme kaybı (tünel görüşü)
• Tam körlüğe kadar ilerleyebilir

Uzun vadeli görünüm

Glokom kronik bir hastalıktır ancak düzenli takip ve tedavi ile çoğu hasta yaşam boyu görme işlevini koruyabilir. Erken teşhis ve tedaviye uyum, hastalığın seyrini olumlu yönde etkiler. Umudunuzu kaybetmeyin; birçok insan glokomla aktif ve bağımsız bir yaşam sürdürebilmektedir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Oftalmoloji Derneği · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.