Çocuklarda Glokom

Genel Bakış

Glokom, göz içi basıncının yükselmesi sonucu görme sinirinin hasar gördüğü bir göz hastalığıdır. Çocuklarda doğuştan (konjenital) veya sonradan gelişebilir.

Çocuklarda glokom, yetişkinlere göre nadirdir. Yaklaşık her 10.000 doğumda 1-2 bebekte konjenital glokom görülür.

Her yaştan çocuğu etkileyebilir. En sık doğumdan hemen sonra veya ilk 1 yaş içinde ortaya çıkar. Genetik yatkınlık, bazı sendromlar ve geçirilmiş göz ameliyatları riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gözde ağrı veya rahatsızlık hissi
• Bulanık görme
• Işıkların etrafında halkalar görme
• Göz kızarıklığı

Çocuklarda belirtiler

• Bebeğin gözünde aşırı sulanma (yaşarma)
• Işığa karşı hassasiyet (fotofobi)
• Korneanın (gözün ön saydam tabakası) bulanık görünümü
• Gözlerin normalden büyük olması (buftalmi)
• Sık sık gözünü ovuşturma veya kısma
• Huzursuzluk ve iştahsızlık

Nedenler

Ana nedenler

• Gözün drenaj sisteminin doğuştan yeterince gelişmemesi (primer konjenital glokom)
• Göz içi iltihabı (üveit)
• Göz travması (darbe, yaralanma)
• Katarakt ameliyatı sonrası gelişen sekonder glokom
• Uzun süreli kortizonlu ilaç kullanımı

Risk faktörleri

• Ailede glokom öyküsü
• Doğuştan gelen bazı sendromlar (örneğin Sturge-Weber, Axenfeld-Rieger)
• Prematüre doğum
• Gözde tümör veya yapısal anormallik

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bebeğinizin gözlerinde sulanma, ışığa hassasiyet veya korneada bulanıklık fark ederseniz hemen bir göz doktoruna başvurun.
• Çocuğunuz göz ağrısı, görme bulanıklığı veya ışık çakmalarından şikayet ediyorsa aynı gün doktora götürün.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ailede glokom öyküsü varsa çocuğunuzu düzenli göz muayenesine götürün.
• Yeni doğan bebeklerde ilk göz muayenesi önemlidir; Sağlık Bakanlığı taramaları kapsamında değerlendirilir.

Tanı

Göz doktoru çocuğunuzun göz muayenesini yapar. Bebeklerde ve küçük çocuklarda muayene genellikle anestezi altında yapılır.

Yapılabilecek testler

• Göz içi basıncı ölçümü (tonometri)
• Görme siniri başının incelenmesi (oftalmoskopi)
• Göz ön odasının açısının değerlendirilmesi (gonioskopi)
• Kornea çapı ve kalınlığı ölçümü
• Görmeyi değerlendirmek için görsel uyarılmış potansiyel testi

Randevunuzda neler beklenir

Doktor, çocuğunuzun yaşına ve durumuna göre bir dizi ağrısız test yapacaktır. Bebeklerde genellikle hafif bir sedasyon veya genel anestezi gerekebilir. Tüm süreç boyunca doktor size adım adım bilgi verecektir.

Tedavi

Tedavinin amacı göz içi basıncını düşürerek görme sinirini korumaktır. Çocuklarda tedavi çoğunlukla cerrahi ile başlar.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun reçete ettiği göz damlalarını düzenli olarak kullanın.
• Çocuğunuzun gözlerini travmadan koruyun; spor yaparken koruyucu gözlük kullanmasını sağlayın.
• Düzenli kontrollere mutlaka gidin.

Tıbbi tedaviler

Göz damlaları ve bazen ağızdan alınan ilaçlar göz içi basıncını düşürmek için kullanılır. Bu ilaçlar doktor kontrolünde uygulanmalıdır. Hiçbir ilacı doktor önermeden kullanmayın veya dozunu değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Konjenital glokomda ilk tedavi seçeneği genellikle cerrahidir. Trabekülotomi veya goniotomi adı verilen ameliyatlar gözün drenaj sistemini düzeltmeyi amaçlar. Bazı durumlarda daha ileri cerrahiler (trabekülektomi, drenaj implantı) gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Glokomlu bir çocuğa sahip olmak düzenli doktor ziyaretleri, günlük ilaç uygulamaları ve dikkatli bir gözlem gerektirir. Çocuğunuzun göz damlalarını düzenli alması ve kontrollere gitmesi hayati önem taşır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Çocuğunuzun gözlerini darbelere karşı koruyun: özellikle top oyunlarında koruyucu gözlük kullanın.
• Uzun süreli ekran kullanımında ara verin ve gözleri dinlendirin.
• Güneşli havalarda UV korumalı güneş gözlüğü takmasını sağlayın.

Diyet ve egzersiz

Glokom için özel bir diyet yoktur, ancak sağlıklı ve dengeli beslenme genel göz sağlığına katkı sağlar. Bol su içmek ve düzenli egzersiz yapmak (aşırı zorlamadan) önerilir. Çocuğunuz normal aktivitelerine devam edebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak çocuk ve aile için duygusal olarak zorlayıcı olabilir. Çocuğunuzun kaygı, üzüntü veya öfke gibi duygular yaşaması normaldir. Onunla açık konuşun, duygularını paylaşmasına izin verin. Gerekirse bir çocuk psikoloğundan destek alın.

Önleme

Doğuştan glokom tamamen önlenemez, ancak erken teşhis ile kalıcı hasarın önüne geçilebilir. Ailede glokom öyküsü varsa, bebek doğar doğmaz göz muayenesi yaptırmak önemlidir.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı, yeni doğan bebeklerde göz taraması yapılmasını önermektedir. Ailesinde glokom olan çocukların düzenli aralıklarla göz doktoru tarafından kontrol edilmesi gerekir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı görme kaybı ve körlük
• Göz sinirinde ilerleyici hasar
• Göz tansiyonunun kontrol edilememesi durumunda şaşılık ve ambliyopi (göz tembelliği) gelişebilir

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile glokomlu çocukların çoğu iyi bir görme düzeyine sahip olabilir. Düzenli takip ve tedaviye uyum sayesinde görme kaybı önlenebilir veya sınırlanabilir. Tıptaki gelişmelerle birlikte prognoz giderek iyileşmektedir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.