Glokom ile Yaşam: Hasta Rehberi

Genel Bakış

Glokom, gözün içindeki basıncın (göz tansiyonu) genellikle yükselmesi sonucu görme sinirinin hasar gördüğü bir göz hastalığıdır. Bu hasar, görme kaybına yol açabilir. Erken teşhis ve tedavi ile görme kaybı yavaşlatılabilir veya durdurulabilir.

Evet, glokom oldukça yaygındır. 40 yaş üstü her 200 kişiden yaklaşık 1'inde glokom görülür. Yaş ilerledikçe sıklığı artar.

Glokom herkesi etkileyebilir, ancak 60 yaş üstü kişiler, ailede glokom öyküsü olanlar, yüksek göz tansiyonu olanlar, şeker hastalığı, yüksek tansiyon veya kalp hastalığı olanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu glokom türü başlangıçta belirti vermez; bu nedenle 'görme hırsızı' olarak adlandırılır.
• İlerleyen vakalarda yan görüş kaybı (tünel görüşü) oluşabilir.
• Göz ağrısı, kızarıklık, bulanık görme.
• Işıkların etrafında halkalar veya haleler görme.

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde büyümüş veya bulanık kornea göz bebeği geniş olabilir.
• Işığa duyarlılık, aşırı sulanma veya göz kapaklarını sıkma.
• Normalden daha büyük gözler.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yan görüşte daralma (tünel gibi görme).
• Okurken veya yürürken zorlanma.
• Sık sık gözlük değiştirme ihtiyacı.

Nedenler

Ana nedenler

• Glokomun en yaygın nedeni, göz içindeki sıvının düzgün drenajını engelleyen bir tıkanıklıktır. Bu sıvı birikerek göz tansiyonunu yükseltir ve görme sinirine zarar verir.
• Bazı glokom türlerinde ise göz tansiyonu normal olmasına rağmen görme siniri hasar görebilir (normal tansiyonlu glokom).
• Genetik faktörler, yaş, bazı ilaçlar (kortikosteroidler) ve göz yaralanmaları da glokoma yol açabilir.

Risk faktörleri

• 40 yaşın üzerinde olmak.
• Ailede glokom öyküsü (anne, baba, kardeş).
• Yüksek göz tansiyonu.
• Miyop (uzağı iyi görememe) veya hipermetrop (yakını iyi görememe).
• Şeker hastalığı, yüksek tansiyon, kalp hastalığı.
• Uzun süreli kortikosteroid kullanımı.
• Göz yaralanması veya geçirilmiş göz ameliyatı.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani görme kaybı yaşarsanız.
• Şiddetli göz ağrısı ve mide bulantınız varsa.
• Işıkların etrafında renkli halkalar görmeye başlarsanız.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından sonra her 2-4 yılda bir göz muayenesi yaptırın.
• Ailede glokom varsa veya risk faktörleriniz varsa, yılda bir kez göz doktoruna görünün.
• Görüşünüzde herhangi bir değişiklik fark ederseniz hemen randevu alın.

Tanı

Glokom tanısı, göz doktoru tarafından yapılan kapsamlı bir göz muayenesi ile konur. Muayene sırasında göz tansiyonu ölçülür, görme siniri incelenir ve görme alanı testi yapılır.

Yapılabilecek testler

• Göz tansiyonu ölçümü (tonometri) – Gözünüzün içindeki basıncı ölçmek için bir alet kullanılır.
• Görme siniri muayenesi – Göz dibine bakılarak sinirin hasarlı olup olmadığı değerlendirilir.
• Görme alanı testi – Yan görüşünüzde kayıp olup olmadığını kontrol eder.
• Optik koherens tomografi (OCT) – Görme sinirinin kalınlığını ve hasarını ölçen bir tarama.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır. Göz tansiyonu ölçümü için gözünüze damla damlatılabilir. Görme alanı testi sırasında bir makinenin içine bakıp, yanlardan gelen ışıkları fark ettiğinizde bir düğmeye basmanız istenir. Tüm testler bir saatten az sürer ve sonuçlar hemen alınır.

Tedavi

Glokom tedavisinin amacı, göz tansiyonunu düşürerek görme sinirindeki hasarı yavaşlatmak veya durdurmaktır. Tedavi genellikle ömür boyu süre. Erken teşhis, tedavinin başarısını artırır.

Evde kişisel bakım

• Göz damlalarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli olarak kullanın.
• Düzenli göz muayenelerinizi aksatmayın.
• Sağlıklı bir diyet uygulayın ve düzenli egzersiz yapın, ancak ağır kaldırma veya baş aşağı durma gibi aktivitelerden kaçının (göz tansiyonunu yükseltebilir).
• Gözlerinizi koruyun – spor yaparken veya kimyasallarla çalışırken koruyucu gözlük kullanın.

Tıbbi tedaviler

İlk tedavi genellikle göz damlalarıdır. Bu damlalar göz içindeki sıvının üretimini azaltarak veya drenajını artırarak tansiyonu düşürür. Bazı durumlarda ağızdan alınan ilaçlar da kullanılabilir. Doktorunuz, hangi damlayı ne sıklıkla kullanmanız gerektiğini size anlatacaktır. Tedaviye başladıktan sonra düzenli kontroller önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Damla ve ilaçlar yeterli gelmezse veya yan etkiler ortaya çıkarsa, doktorunuz lazer tedavisi veya cerrahi müdahale önerebilir. Lazer tedavisi (trabeküloplasti) sıvı akışını iyileştirmek için gözün drenaj kanallarına uygulanır. Cerrahi seçenekler arasında tüp şant takılması veya trabekülektomi (yeni bir drenaj yolu oluşturma) bulunur. Bu yöntemler hakkında doktorunuz detaylı bilgi verecektir.

Bu durumla yaşamak

Glokom, günlük yaşamınızı etkileyebilir ancak çoğu kişi tedavi ile normal yaşamına devam eder. Görme kaybınız ilerlediyse, evde iyi aydınlatma sağlamak, büyük puntolu kitaplar kullanmak ve yardımcı araçlardan yararlanmak faydalı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli göz muayeneleri ve ilaç kullanımına sadık kalın.
• Sigara içmeyin; sigara göz tansiyonunu yükseltebilir ve görme sinirine zarar verebilir.
• Ağır egzersizlerden kaçının, ancak yürüyüş gibi hafif aktiviteler iyidir.
• Stresten uzak durmaya çalışın; stres göz tansiyonunu geçici olarak artırabilir.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı beslenme glokom yönetimine yardımcı olabilir. Antioksidan açısından zengin yeşil yapraklı sebzeler (ıspanak, lahana), somon gibi omega-3 yağ asitleri içeren balıklar, fındık ve meyveler önerilir. Aşırı kafeinden kaçının. Düzenli, orta şiddette egzersiz (haftada 30 dakika yürüyüş) genel sağlığı iyileştirir, ancak baş aşağı pozisyon gerektiren egzersizlerden (yoga ters duruşları) kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Glokom, görme kaybına yol açabileceği için endişe ve depresyona neden olabilir. Bu duygular normaldir. Görüşünüzdeki değişikliklere uyum sağlamak zaman alabilir. Psikolojik destek almak, ailenizle ve doktorunuzla açık konuşmak yardımcı olur.

Önleme

Glokom tamamen önlenemese de, erken teşhis ve tedavi ile görme kaybı büyük ölçüde engellenebilir. Düzenli göz muayeneleri, özellikle risk grubundaysanız, en önemli önleyici adımdır. Sağlıklı bir yaşam tarzı ve gözleri korumak da riski azaltabilir.

Aşılar

Glokom için bir aşı yoktur.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı, 40 yaş üstü bireylerin düzenli göz taraması yaptırmasını önermektedir. Ailede glokom öyküsü varsa veya diğer risk faktörlerine sahipseniz, daha erken yaşta ve daha sık tarama gerekebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı görme kaybı ve körlük.
• Görme alanında daralma (tünel görüşü).
• Günlük yaşam aktivitelerinde zorluk (okuma, araba kullanma).

Uzun vadeli görünüm

Glokom tedavisi mümkün bir hastalıktır. Erken teşhis ve düzenli tedavi ile çoğu kişi görme yetisini koruyabilir ve normal bir yaşam sürdürebilir. Tedavinize sadık kalın ve kontrollerinizi aksatmayın. Görme kaybı yaşasanız bile, mevcut tedaviler ve destek hizmetleri sayesinde yaşam kalitenizi artırmak mümkündür.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Göz Sağlığı Birimleri ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.