Gout flares

Genel Bakış

Gut atağı, eklemlerde aniden başlayan şiddetli ağrı, şişlik ve kızarıklığa neden olan bir iltihaplanma durumudur. Vücutta biriken ürik asit kristalleri eklemlerde birikerek bu ataklara yol açar. Genellikle ayak başparmağında görülür, ancak diğer eklemler de etkilenebilir.

Gut, toplumda sık görülen bir romatizmal hastalıktır. Özellikle erkeklerde ve 40 yaş üstü kişilerde daha yaygındır.

Gut daha çok erkeklerde görülür. Menopoz sonrası kadınlarda da risk artar. Ailede gut öyküsü, aşırı kilo, yüksek tansiyon, şeker hastalığı ve böbrek sorunları olan kişilerde daha sık rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aniden başlayan şiddetli eklem ağrısı (genellikle ayak başparmağında)
• Eklemde şişlik, kızarıklık ve sıcaklık hissi
• Eklemde hassasiyet, hafif bir dokunuşta bile şiddetli ağrı
• Ağrının en çok geceleri ve dinlenirken artması

Çocuklarda belirtiler

• Gut çocuklarda çok nadir görülür. Belirtiler yetişkinlerdekine benzer ancak eklem tutulumu farklı olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda gut atakları daha hafif seyredebilir ve birden çok eklemi etkileyebilir.
• Eklem ağrısı ve şişlik hareket kısıtlılığına yol açabilir, düşme riskini artırabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Vücutta ürik asit denen bir maddenin birikmesi (hiperürisemi)
• Böbreklerin ürik asidi yeterince hızlı atamaması
• Aşırı miktarda pürin içeren besinlerin tüketilmesi (kırmızı et, deniz ürünleri, alkol)
• Genetik yatkınlık

Risk faktörleri

• Obezite veya aşırı kilo
• Yüksek tansiyon, şeker hastalığı, böbrek hastalığı
• Ailede gut hastalığı öyküsü
• Diüretik gibi bazı ilaçların kullanımı (doktorunuza danışın)
• Aşırı alkol tüketimi (özellikle bira ve sert içkiler)
• Kırmızı et, sakatat, deniz ürünleri gibi pürinden zengin besinlerin sık tüketimi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Gut atağı ilk kez oluyorsa ve şiddetli ağrı varsa
• Eklemde şişlik, kızarıklık ve ateş birlikteyse (enfeksiyon riski)
• Atak bir haftadan uzun sürüyorsa veya kendi kendine geçmiyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Gut tanısı konduktan sonra düzenli kontroller için doktorunuzla görüşün
• Ürik asit seviyenizi takip ettirin
• Atakları önlemek için ilaç kullanıyorsanız düzenli olarak doktor kontrolüne gidin

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinler ve ekleminizi muayene eder. Gut tanısını koymak için kan testi ve bazen eklem sıvısı incelemesi yapılır.

Yapılabilecek testler

• Kan testi ile ürik asit seviyesinin ölçülmesi
• Etkilenen eklemden sıvı alınarak (artrosentez) kristal varlığının incelenmesi
• Gerekirse röntgen veya ultrason gibi görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle hızlıdır. Kan testi sonuçları birkaç gün içinde çıkar. Eklem sıvısı alınması kısa bir işlemdir ve lokal anestezi ile yapılır. Kesin tanı konduktan sonra tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

Gut atağı tedavisinin amacı ağrıyı hafifletmek, iltihabı azaltmak ve gelecekteki atakları önlemektir. Tedavi ilaçlar, dinlenme ve yaşam tarzı değişikliklerini içerir.

Evde kişisel bakım

• Atak sırasında eklemi dinlendirin ve yukarıda tutun
• Şişliği azaltmak için ekleme soğuk kompres uygulayın (günde birkaç kez 15-20 dakika)
• Bol su için (günde en az 8-10 bardak)
• Alkolden ve pürinli besinlerden uzak durun
• Ağrı kesici kullanmadan önce doktorunuza danışın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, atağın şiddetine ve sağlık durumunuza göre ağrıyı ve iltihabı azaltan ilaçlar önerebilir. Bunlar anti-enflamatuar ilaçlar, kortikosteroidler veya ürik asit düşürücü ilaçlar olabilir. Atak sıklığını azaltmak için uzun süreli tedavi de planlanabilir. Bu ilaçları yalnızca doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gut için cerrahi tedavi genellikle gerekmez. Nadiren, kronik gutta eklemde toplar halinde biriken kristaller (tofus) varsa ve ağrıya neden oluyorsa cerrahi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Gut atakları arasında kendinizi iyi hissedebilirsiniz. Atakları önlemek için düzenli doktor kontrolü, sağlıklı beslenme ve bol su tüketimi önemlidir. Ağrılı ataklar geçici olsa da yaşam kalitenizi korumak mümkündür.

Yaşam tarzı ipuçları

• Pürin alımını azaltmak için kırmızı et, sakatat, deniz ürünleri ve alkol tüketimini sınırlayın
• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme gibi düşük etkili aktiviteler)
• Sağlıklı kilonuzu koruyun, ani kilo vermekten kaçının
• Stres yönetimi teknikleri uygulayın

Diyet ve egzersiz

Gut diyetinde sebze, meyve, tam tahıllar, az yağlı süt ürünleri ve baklagiller önerilir. Kiraz, çilek gibi antioksidan meyveler faydalı olabilir. Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz (tempolu yürüyüş gibi) yapmaya çalışın. Eklem ağrınız varsa egzersizi doktorunuza danışarak ayarlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Gut atakları şiddetli ağrıya neden olabileceği için kaygı, endişe ve depresyon yaratabilir. Atak sırasında yalnız olmadığınızı bilmek önemlidir. Duygularınızı ailenizle veya dostlarınızla paylaşın; gerektiğinde bir ruh sağlığı uzmanından destek alın.

Önleme

Gut ataklarını tamamen önlemek mümkün olmasa da sağlıklı yaşam tarzı ve doktorunuzun önerdiği ilaçlarla atak sıklığı önemli ölçüde azaltılabilir. Ürik asit seviyenizi düzenli takip ettirin.

Aşılar

Gut için özel bir aşı yoktur. Ancak genel sağlık için önerilen aşıları (grip, zatürre gibi) yaptırmak, ek hastalıkları önleyebilir.

Tarama programları

Gut için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak ailede gut öyküsü olan veya yüksek risk grubundaki kişilerin düzenli kan testi ile ürik asit düzeyini kontrol ettirmesi faydalı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tekrarlayan ataklar eklemlerde kalıcı hasara ve şekil bozukluğuna yol açabilir
• Cilt altında ürik asit kristal birikintileri (tofüs) oluşabilir
• Böbreklerde ürik asit taşları gelişebilir, böbrek fonksiyonları bozulabilir
• Kronik iltihap nedeniyle eklem hareket kısıtlılığı kalıcı olabilir

Uzun vadeli görünüm

Gut hastalığı iyi yönetilebilir bir durumdur. Düzenli tedavi, sağlıklı beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri ile ataklar kontrol altına alınabilir, komplikasyonlar önlenebilir. Çoğu kişi gut ile normal ve aktif bir yaşam sürdürebilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile prognoz genellikle iyidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.