Hand foot and mouth disease adults

Genel Bakış

El, ayak ve ağız hastalığı (HFMD) genellikle çocukları etkileyen, ancak yetişkinlerde de görülebilen viral bir enfeksiyondur. Ateş, boğaz ağrısı ve el, ayak, ağız içinde döküntülere neden olur.

El, ayak ve ağız hastalığı en sık çocuklarda görülür. Yetişkinlerde daha az yaygındır, ancak özellikle çocuklarla temas halinde olanlarda görülebilir.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak en sık 5 yaş altı çocuklarda görülür. Yetişkinlerde, özellikle bağışıklık sistemi zayıf olanlarda veya çocuklarla yakın temasta olanlarda daha sık rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ateş
• Boğaz ağrısı
• İştahsızlık
• Halsizlik
• El, ayak ve ağız içinde ağrılı kırmızı döküntüler ve kabarcıklar

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda genellikle ateş, boğaz ağrısı ve döküntülerle başlar. Döküntüler avuç içi, ayak tabanı ve ağız içinde görülür. Bazı çocuklarda kusma veya ishal de olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yetişkinlerde belirtiler daha şiddetli olabilir. Yüksek ateş, şiddetli boğaz ağrısı, yaygın döküntüler ve eklem ağrıları görülebilir. Komplikasyon riski daha yüksektir.

Nedenler

Ana nedenler

• El, ayak ve ağız hastalığına enterovirüsler, özellikle Coxsackie A16 ve enterovirüs 71 neden olur.
• Virüs, enfekte kişinin tükürüğü, burun akıntısı, dışkısı veya döküntü sıvısı ile temas yoluyla bulaşır.
• Öksürük, hapşırık yoluyla damlacık yoluyla da yayılabilir.

Risk faktörleri

• Çocuklarla yakın temas (kreş, anaokulu çalışanları, ebeveynler)
• Kalabalık ortamlarda bulunmak
• Zayıf bağışıklık sistemi
• El hijyenine yeterli dikkat etmemek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüksek ateş ve şiddetli baş ağrısı
• Nefes darlığı
• Havale
• Bilinç değişikliği
• Dehidrasyon belirtileri

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ateş üç günden uzun sürüyorsa
• Ağız yaraları nedeniyle yemek yiyemiyorsanız
• Döküntüler kötüleşiyor veya yayılıyorsa
• Bağışıklık sisteminiz zayıfsa

Tanı

Doktorunuz genellikle şikayetlerinizi dinleyerek ve fizik muayene yaparak tanı koyar. Döküntülerin görünümü ve yerleşimi tipiktir.

Yapılabilecek testler

• Genellikle test gerekmez.
• Gerekirse boğaz sürüntüsü, dışkı veya döküntü örneği alınarak virüs tespit edilebilir.
• Nadir durumlarda kan testi yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz ateşinizi ölçecek, boğazınıza bakacak ve döküntülerinizi inceleyecektir. Belirtilerinize göre tanı koyacak ve tedavi önerilerinde bulunacaktır.

Tedavi

El, ayak ve ağız hastalığının spesifik bir tedavisi yoktur. Tedavi, belirtileri hafifletmeye ve komplikasyonları önlemeye yöneliktir. Dinlenmek ve bol sıvı almak önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Bol su ve sıvı tüketin (ağız yaraları nedeniyle soğuk içecekler tercih edilebilir)
• Ateş ve ağrı için doktorunuza danışarak uygun ateş düşürücü kullanabilirsiniz
• Yumuşak, baharatsız yiyecekler yiyin (ağız yaralarına dikkat ederek)
• Döküntüleri temiz ve kuru tutun, kaşımayın
• Dinlenin ve bulaştırmamak için evde kalın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, belirtilerinizi hafifletmek için ağız yaralarına yönelik ağrı kesici jel veya sprey önerebilir. Ateş düşürücü ilaçlar da önerilebilir. Şiddetli vakalarda hastanede sıvı tedavisi gerekebilir. Antibiyotikler virüslere etki etmez.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi tedavi genellikle gerekmez. Çok nadir durumlarda, komplikasyonlar için cerrahi müdahale gerekebilir (örneğin beyin iltihabı gibi).

Bu durumla yaşamak

Hastalık süresince dinlenmeye özen gösterin. Ağız yaraları nedeniyle yemek yemek zor olabilir, bu yüzden yumuşak ve soğuk yiyecekler tüketin. Ateşinizi takip edin. Döküntüleri kaşımayın, enfeksiyon riskini azaltmak için temiz tutun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık sık yıkayın
• Başkalarına bulaştırmamak için evde kalın
• Kişisel eşyalarınızı (havlu, bardak) başkalarıyla paylaşmayın
• Öksürürken veya hapşırırken ağzınızı kapatın

Diyet ve egzersiz

Hastalık döneminde ağır egzersizden kaçının. Bol sıvı tüketin, özellikle su, ılık çorbalar ve meyve suları iyi gelir. Ağız yaralarına batmayan, yumuşak gıdalar tercih edin. İyileştikten sonra yavaş yavaş normal beslenmeye dönün.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hastalık sırasında ağrı ve ateş moralinizi bozabilir. Kendinizi halsiz ve mutsuz hissedebilirsiniz. Bu normaldir. Dinlenmek ve sevdiğiniz aktivitelerle ilgilenmek ruh halinizi iyileştirebilir. Endişeleriniz varsa doktorunuzla konuşun.

Önleme

El, ayak ve ağız hastalığından korunmak için el hijyenine dikkat etmek en önemli yöntemdir. Virüs bulaştıktan sonra belirtiler çıkana kadar bulaşıcı olabilirsiniz. Bu nedenle hijyen kurallarına uymak çok önemlidir.

Aşılar

Şu anda el, ayak ve ağız hastalığına karşı yaygın olarak kullanılan bir aşı bulunmamaktadır. Ancak bazı ülkelerde enterovirüs 71 için aşı geliştirilmiştir, Türkiye'de rutin aşı takviminde yer almamaktadır.

Tarama programları

Hastalığa yönelik rutin bir tarama yoktur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Dehidrasyon (sıvı kaybı)
• Tırnak kaybı (geçici)
• Viral menenjit (beyin zarı iltihabı)
• Ensefalit (beyin iltihabı)
• Kalp kası iltihabı (miyokardit)

Uzun vadeli görünüm

Çoğu vaka bir hafta içinde kendiliğinden iyileşir. Yetişkinlerde belirtiler daha şiddetli olabilse de, uygun bakım ve dinlenme ile genellikle tamamen iyileşme sağlanır. Nadir görülen komplikasyonlar olsa da, gerekli önlemler alındığında hastalığın seyri olumludur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.