Kronik Hepatit B ile Gebelik: Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Kronik hepatit B, karaciğerinizde uzun süreli (6 aydan fazla) hepatit B virüsü (HBV) enfeksiyonudur. Gebeyseniz ve kronik hepatit B'niz varsa, bebeğinize virüsü geçirme riski vardır, ancak doğru tıbbi bakımla bu risk büyük ölçüde azaltılabilir. Hastalığın kendisi çoğu hamilelikte sorun yaratmaz, ancak düzenli takip önemlidir.

Evet, kronik hepatit B Türkiye'de ve dünyada yaygındır. Sağlık Bakanlığı verilerine göre her 100 kişiden yaklaşık 4'ü kronik hepatit B taşıyıcısıdır. Hamilelikte bu durumla karşılaşmak nadir değildir.

Kronik hepatit B her yaştan insanı etkileyebilir, ancak hamilelikte en çok virüsü taşıyan ve daha önce fark etmemiş kadınları etkiler. Özellikle hepatit B'nin yaygın olduğu bölgelerde (örneğin Asya, Afrika, bazı Akdeniz ülkeleri) yaşayan veya bu bölgelerden göç eden kadınlarda daha sık görülür. Ayrıca ailede hepatit B taşıyıcısı olanlar, damar içi uyuşturucu kullananlar ve korunmasız cinsel ilişki yaşayanlar risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu kronik hepatit B taşıyıcısı hiçbir belirti hissetmez.
• Hafif yorgunluk
• İştahsızlık
• Mide bulantısı
• Karın sağ üst kısmında hafif rahatsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Bebekler genellikle hiç belirti göstermez, ancak kronik taşıyıcı olurlar.
• Büyüdükçe yorgunluk, iştahsızlık gibi hafif belirtiler ortaya çıkabilir.
• Ciltte ve gözlerde sararma nadirdir, ancak daha ciddi hastalık durumlarında görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı kadınlarda kronik hepatit B daha aktif hale gelebilir, karaciğer hasarı riski artar.
• Yorgunluk, kaşıntı, eklem ağrıları gibi belirtiler daha belirgin olabilir.
• Karaciğer sirozu veya kanseri gelişme riski yaşla birlikte artar.

Nedenler

Ana nedenler

• Kronik hepatit B, hepatit B virüsü (HBV) ile enfekte olduktan sonra vücudun virüsü temizleyememesi sonucu oluşur.
• Virüs, enfekte bir kişinin kanı, tükürüğü, cinsel salgılarıyla temas yoluyla bulaşır.
• Hamilelikte en önemli bulaşma yolu, doğum sırasında anneden bebeğedir.

Risk faktörleri

• Hepatit B taşıyıcısı bir anneyle doğmak
• Korunmasız cinsel ilişki (özellikle birden çok partnerle)
• Damar içi uyuşturucu kullanımı
• Steril olmayan iğne, enjektör veya tıbbi aletlerin kullanımı
• Dövme veya piercing gibi cilt bütünlüğünü bozan işlemlerin steril olmayan koşullarda yapılması
• Sağlık çalışanı olmak (iğne batması gibi kazalar)
• Ailede hepatit B taşıyıcısı veya karaciğer hastalığı olan biri bulunması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil olarak listelenen belirtilerden herhangi biri varsa hemen doktora başvurun.
• Gebeliğinizin herhangi bir döneminde anormal kanama, şiddetli ağrı veya bebek hareketlerinde azalma olursa acil tıbbi yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hamile kalmadan önce veya hamileliğin erken döneminde mutlaka hepatit B testi yaptırın.
• Kronik hepatit B'niz varsa, hamilelik boyunca düzenli olarak (genellikle 3 ayda bir) takip edilin.
• Doğumdan sonra bebeğinize aşı ve immün globulin yapılmasını sağlayın.

Tanı

Kronik hepatit B tanısı kan testleriyle konur. Hamilelikte rutin taramalar sırasında bu testler yapılır. HBsAg (hepatit B yüzey antijeni) testi pozitif çıkarsa, virüsün varlığı doğrulanır.

Yapılabilecek testler

• HBsAg (Hepatit B yüzey antijeni) testi: Virüsün varlığını gösterir.
• HBeAg (Hepatit B e antijeni) testi: Virüsün aktif olarak çoğalıp çoğalmadığını gösterir.
• HBV DNA testi: Kandaki virüs miktarını (viral yük) ölçer.
• Karaciğer fonksiyon testleri (ALT, AST): Karaciğerin ne kadar etkilendiğini gösterir.
• Karaciğer ultrasonu: Karaciğerin yapısını değerlendirmek için yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Hamileliğiniz boyunca her trimesterde (üç aylık dönemde) viral yük ve karaciğer fonksiyonlarınız kontrol edilecektir. Gerekirse antiviral ilaç tedavisi başlanabilir. Sizden düzenli kan vermeniz istenecek. Bu testler ağrısızdır ve genellikle birkaç dakika sürer.

Tedavi

Kronik hepatit B tedavisi hamilelikte kişiselleştirilir. Amaç, annenin karaciğer sağlığını korumak ve bebeğe bulaşma riskini en aza indirmektir. Tedavi genellikle hamileliğin son trimesterinde (üçüncü 3 ay) başlatılır ve doğumdan sonra bir süre daha devam edebilir. Karar, viral yük, karaciğer hasarı ve diğer faktörlere göre doktor tarafından verilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli doktor randevularınızı kaçırmayın.
• Sağlıklı beslenin, bol su için.
• Dinlenmeye özen gösterin, yorgunluk hissettiğinizde ara verin.
• Alkol ve hepatit B karaciğere zarar veren diğer maddelerden kesinlikle uzak durun.
• Ellerinizi sık sık yıkayın, hijyen kurallarına uyun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, viral yükünüzü düşürmek ve bebeğinize bulaşma riskini azaltmak için hamilelikte güvenli olduğu bilinen bazı antiviral ilaçlar (oral tabletler) önerebilir. Bu ilaçlar, hamileliğin 28-32. haftaları arasında başlanabilir ve doğuma kadar kullanılır. İlaç seçimi ve dozu doktorunuz tarafından belirlenir. Asla kendi başınıza ilaç başlamayın veya kesmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kronik hepatit B'li hamilelerde nadiren karaciğer nakli gerekebilir. Bu durum sadece karaciğer iflası (sirozun son evresi) gibi ciddi durumlarda söz konusudur ve hamilelikten önce veya sonra yapılır. Hamilelik sırasında böyle bir cerrahi müdahale genellikle planlanmaz.

Bu durumla yaşamak

Kronik hepatit B ile yaşamak, hamilelikte ekstra dikkat gerektirir. Düzenli sağlık kontrollerinizi yaptırmak, doktorunuzun önerdiği ilaçları aksatmamak ve sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürmek günlük yaşamınızın bir parçası olmalıdır. Çevrenizdekilere durumunuzu anlatmak, gerektiğinde yardım almanızı kolaylaştırabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun ve stresten kaçının.
• Hepatit B bulaştırıcı bir hastalıktır; kan, tükürük veya cinsel temas yoluyla başkalarına geçebilir. Eşiniz veya partnerinizle korunmalı cinsel ilişki (kondom) kullanın.
• Kişisel eşyalarınızı (diş fırçası, tıraş bıçağı) başkalarıyla paylaşmayın.
• Ailenizin ve özellikle bebeğin hepatit B aşısının tam olmasını sağlayın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek karaciğerinizi destekler. Bol sebze, meyve, tam tahıllar ve yağsız proteinler tüketin. Aşırı yağlı, işlenmiş gıdalardan kaçının. Hamileliğinizin izin verdiği ölçüde yürüyüş gibi hafif egzersizler yapabilirsiniz. Ancak çok yorucu aktivitelerden kaçının. Egzersiz programınız hakkında doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla hamilelik endişe verici olabilir. Bebeğinize hastalığı geçirme korkusu, sürekli takip gerekliliği ve belirsizlik duygular yaratabilir. Bu normaldir. Kendinize zaman tanıyın, duygularınızı eşinizle, ailenizle veya bir sağlık uzmanıyla paylaşın. Gerekirse bir psikologdan destek alabilirsiniz.

Önleme

Kronik hepatit B'nin kendisi tamamen önlenemese de, bebeğe bulaşması büyük ölçüde önlenebilir. Bunun için annenin hamilelikte viral yükünü düşürmek, doğumda bebeğe aşı ve immün globulin yapmak yeterlidir. Ayrıca tüm gebelerin taranması ve aşılanmamış olanların aşılanması önerilir.

Aşılar

Hepatit B aşısı hamilelikte güvenle yapılabilir. Eğer daha önce aşılanmamışsanız ve risk altındaysanız (sağlık çalışanı, ailede taşıyıcı vb.), doktorunuz aşıyı önerebilir. Aşı, hem sizi hem de doğacak bebeğinizi korur. Doğumdan sonra da bebeğinize aşı takvimi uygulanır: ilk doz doğumda, sonraki dozlar 1. ve 6. aylarda.

Tarama programları

Tüm hamile kadınların hepatit B taraması yaptırması önerilmektedir. Sağlık Bakanlığı, gebelikte ilk trimesterde HBsAg testini ücretsiz olarak yapmaktadır. Tarama sayesinde kronik hepatit B taşıyıcısı olduğunuzu erken öğrenir ve gerekli önlemleri alabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Virüsün bebeğe geçmesi (perinatal bulaş) ve bebekte kronik hepatit B gelişmesi
• Annenin karaciğerinde hasar ilerlemesi (siroz, karaciğer kanseri riski)
• Hamilelikte karaciğer hastalığının alevlenmesi (hepatit atağı)
• Erken doğum veya düşük doğum ağırlığı gibi gebelik sorunları (nadiren)

Uzun vadeli görünüm

Kronik hepatit B'niz olsa bile, doğru tıbbi takip ve tedavi ile çoğu hamilelik sağlıklı bir şekilde tamamlanır ve bebek korunur. Yeni doğan bebeklere yapılan aşı ve immün globulin sayesinde enfeksiyon riski %90'ın üzerinde önlenebilir. Kendi sağlığınız için düzenli kontrollerinizi aksatmazsanız, karaciğer hastalığınızı kontrol altında tutabilirsiniz. Unutmayın, bu durum yalnız değilsiniz ve birçok kadın başarılı bir şekilde bu süreci yönetmektedir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.