Yüksek Kolesterol ile Yaşam: Hasta Rehberi

Genel Bakış

Yüksek kolesterol, kanınızda kolesterol adı verilen yağlı bir maddenin normalden fazla olmasıdır. Kolesterol vücudunuz için gereklidir ancak fazlası atardamarlarınızda birikerek kalp ve damar hastalıklarına yol açabilir.

Yüksek kolesterol oldukça yaygındır. Türkiye'de her üç yetişkinden birinde yüksek kolesterol olduğu tahmin edilmektedir.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak yaş ilerledikçe risk artar. Ailede yüksek kolesterol öyküsü, sağlıksız beslenme alışkanlıkları ve hareketsiz yaşam tarzı olan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek kolesterol genellikle hiçbir belirti vermez. Çoğu insan kan testi yaptırana kadar yüksek kolesterolü olduğunu bilmez.
• Nadiren, çok yüksek seviyelerde ciltte sarımsı yağ birikintileri (ksantom) veya göz çevresinde yağ halkaları (arkus senilis) görülebilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda da genellikle belirti yoktur. Genetik bir durum (ailesel hiperkolesterolemi) varsa, çocuklukta da belirtisiz seyredebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı yetişkinlerde de belirti yoktur. Ancak damar sertliği (ateroskleroz) daha ilerlemiş olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Sağlıksız beslenme (doymuş yağ ve trans yağ açısından zengin gıdalar)
• Hareketsiz yaşam
• Aşırı kilo
• Sigara kullanımı
• Genetik yatkınlık

Risk faktörleri

• Yaş (45 yaş üstü erkekler, 55 yaş üstü kadınlar)
• Ailede erken kalp hastalığı öyküsü
• Yüksek tansiyon
• Diyabet
• Obezite

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda belirtilen acil belirtilerden herhangi birini yaşarsanız hemen 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 20 yaşından itibaren her 4-6 yılda bir kolesterol kontrolü yaptırın.
• Yüksek kolesterol tanınız varsa doktorunuzun önerdiği sıklıkta kontrole gidin.

Tanı

Yüksek kolesterol kan testi ile teşhis edilir.

Yapılabilecek testler

• Açlık lipit profili (total kolesterol, LDL, HDL, trigliserit) testi

Randevunuzda neler beklenir

Test için genellikle 9-12 saat aç kalmanız istenir. Kolunuzdan bir kan örneği alınır ve sonuçlar birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Yüksek kolesterol tedavisinde ilk adım yaşam tarzı değişiklikleridir. Bu yeterli olmazsa doktorunuz ilaç tedavisi önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı beslenme (doymuş yağları azaltma, lifli gıdalar tüketme)
• Düzenli egzersiz (haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta aerobik aktivite)
• Sigarayı bırakma
• Sağlıklı kiloyu koruma

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kolesterol düşürücü ilaçlar (statinler veya diğer ilaç grupları) reçete edebilir. Bu ilaçları düzenli kullanmak ve doktorunuzun önerdiği kontrolleri yaptırmak önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yüksek kolesterolün kendisi için cerrahi gerekmez. Ancak damar tıkanıklığı durumunda anjiyoplasti veya bypass gibi işlemler gerekebilir. Bu kararı doktorunuz verecektir.

Bu durumla yaşamak

Yüksek kolesterol ile yaşamak, sağlıklı alışkanlıkları günlük yaşamınızın bir parçası haline getirmeyi gerektirir. Düzenli ilaç kullanımı, sağlıklı beslenme ve egzersiz ile kolesterol seviyenizi kontrol altında tutabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kalp dostu bir beslenme düzeni benimseyin (meyve, sebze, tam tahıllar, yağsız proteinler)
• İşlenmiş gıdalardan kaçının
• Haftada birkaç kez egzersiz yapın
• Stresten uzak durmaya çalışın

Diyet ve egzersiz

Doymuş yağ ve trans yağ içeren yiyecekleri (kızartmalar, hazır pastalar, yağlı etler) sınırlayın. Lifli gıdalar (yulaf, kuru baklagiller, sebzeler) tüketin. Haftada en az 150 dakika yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi aktiviteler yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüksek kolesterol gibi kronik bir durumla yaşamak bazen kaygıya neden olabilir. Sağlıklı alışkanlıklar edinmek ve doktorunuzla düzenli iletişimde olmak endişelerinizi azaltabilir. Gerekirse bir psikolog veya danışmandan destek alın.

Önleme

Yüksek kolesterolün bir kısmı genetik olsa da, sağlıklı yaşam tarzı ile önlenebilir veya geciktirilebilir. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, ideal kiloyu koruma, sigara ve alkolden uzak durma önemlidir.

Tarama programları

20 yaşından itibaren düzenli kolesterol taraması yaptırılması önerilir. Ailesinde yüksek kolesterol veya erken kalp hastalığı olanlar daha sık tarama yaptırmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Atardamarlarda plak birikimi (ateroskleroz)
• Kalp krizi
• Felç
• Periferik arter hastalığı
• Anevrizma

Uzun vadeli görünüm

Yüksek kolesterol iyi yönetildiğinde kalp ve damar sağlığınızı koruyabilir, sağlıklı bir yaşam sürebilirsiniz. Erken tanı ve düzenli tedavi ile komplikasyon riski büyük ölçüde azaltılabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.