Yaşlı Yetişkinlerde HIV ile Tedaviyle Yaşamak

Genel Bakış

HIV (İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü), bağışıklık sistemini zayıflatan bir virüstür. Ancak günümüzdeki etkili tedaviler sayesinde HIV ile yaşayan kişiler uzun ve sağlıklı bir yaşam sürebilir. Tedavi, virüsün vücutta çoğalmasını durdurarak bağışıklık sistemini korur.

HIV her yaştan insanı etkileyebilir. Yaşlı yetişkinlerde HIV tanısı konulan sayı artmaktadır çünkü insanlar daha uzun yaşamakta ve cinsel olarak aktif kalmaktadır.

HIV, dünyada her yaştan insanı etkiler. Yaşlı yetişkinlerde, özellikle 50 yaş ve üzeri kişilerde HIV ile yaşamak, diğer yaşla ilişkili sağlık sorunları nedeniyle farklı zorluklar içerebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ateş
• Yorgunluk
• Lenf düğümlerinde şişlik
• Boğaz ağrısı
• Baş ağrısı
• Eklem ve kas ağrıları
• Deri döküntüleri

Çocuklarda belirtiler

• HIV ile doğan bebeklerde tedavi hemen başlatılmalıdır. Belirtiler arasında büyüme geriliği, sık enfeksiyonlar ve ishal olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bağışıklık sistemi daha zayıf olabileceğinden enfeksiyonlar daha ağır seyredebilir.
• Kalp hastalığı, diyabet gibi kronik hastalıklar HIV tedavisini etkileyebilir.
• İlaç etkileşimleri daha sık görülebilir.
• Unutkanlık veya depresyon gibi durumlar tedavi uyumunu zorlaştırabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• HIV, enfekte bir kişinin kanı, sperm, vajinal sıvılar veya anne sütü ile temas yoluyla bulaşır. En yaygın bulaşma yolları korunmasız cinsel ilişki ve ortak enjektör kullanımıdır.

Risk faktörleri

• Korunmasız cinsel ilişki
• Birden fazla cinsel partner
• Enjektör veya uyuşturucu ekipmanlarını paylaşma
• HIV pozitif bir anneden doğum
• Kan nakli (günümüzde çok nadir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• HIV tanısı aldıysanız ve tedaviye başlamadıysanız, en kısa sürede doktora başvurun.
• Tedavi sırasında ciddi yan etkiler yaşarsanız (nefes darlığı, şiddetli döküntü) hemen doktora gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• HIV ile yaşayan kişiler düzenli olarak (genellikle 3-6 ayda bir) doktor kontrolüne gitmelidir.
• Yıllık göz, diş ve kalp kontrollerini ihmal etmeyin.

Tanı

HIV tanısı kan testi ile konulur. Test, virüse karşı oluşan antikorları veya virüsün kendisini arar.

Yapılabilecek testler

• HIV antikor testi
• HIV antijen testi
• HIV RNA testi (virüs yükü testi)
• CD4 hücre sayımı (bağışıklık durumunu gösterir)

Randevunuzda neler beklenir

Test basit bir kan alımıdır. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar. Tanı konulursa, tedavi seçenekleri doktorunuzla detaylı olarak konuşulur. Unutmayın, erken tanı ve tedavi çok önemlidir.

Tedavi

HIV tedavisinin temeli antiretroviral tedavidir (ART). Bu ilaçlar virüsün çoğalmasını engelleyerek bağışıklık sistemini korur. Tedavi ömür boyu sürer ve düzenli kullanım gerektirir.

Evde kişisel bakım

• İlaçlarınızı her gün aynı saatte alın.
• Stresten kaçının ve yeterli uyuyun.
• Sigara ve aşırı alkolden uzak durun.
• Düzenli egzersiz yapın.
• Sağlıklı beslenin.

Tıbbi tedaviler

Antiretroviral tedavi (ART), genellikle birkaç farklı ilacın kombinasyonu şeklinde uygulanır. İlaçlar virüsün farklı aşamalarını hedef alır. Tedaviye başlamadan önce doktorunuz sizin için en uygun kombinasyonu belirleyecektir. Yaşlı yetişkinlerde, diğer kullandıkları ilaçlarla etkileşim olmamasına dikkat edilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat öncesi HIV durumunuzu cerrah ve anestezi uzmanı ile paylaşmanız önemlidir. Genellikle HIV tedavisi ameliyat için engel değildir, ancak bağışıklık durumunuza göre önlemler alınır.

Bu durumla yaşamak

HIV ile yaşamak, düzenli ilaç kullanımı ve doktor kontrollerini içerir. İlaçlarınızı düzenli alırsanız virüs yükü saptanamaz seviyeye iner ve başkalarına bulaştırma riskiniz yok denecek kadar azalır. Bu, normal bir hayat sürebileceğiniz anlamına gelir.

Yaşam tarzı ipuçları

• İlaçlarınızı günlük rutininize ekleyin (örneğin diş fırçalamayla birlikte).
• Düzenli doktor randevularınıza gidin.
• Sağlıklı bir diyet uygulayın.
• Egzersizi ihmal etmeyin.
• Cinsel sağlığınızı koruyun ve partnerinizi bilgilendirin.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı beslenme bağışıklık sisteminizi güçlendirir. Bol sebze, meyve, tam tahıllar ve kaliteli protein tüketin. Düzenli yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi egzersizler kalp sağlığınızı korur ve enerjinizi artırır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

HIV tanısı almak kaygı, üzüntü veya damgalanma korkusuna neden olabilir. Yaşlı yetişkinlerde bu duygular daha yoğun yaşanabilir. Psikolojik destek almak, destek gruplarına katılmak ve sevdiklerinizle konuşmak önemlidir. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

HIV bulaşması önlenebilir. En etkili yöntemler: cinsel ilişkide kondom kullanmak, enjektörleri paylaşmamak ve HIV pozitif hamilelerin tedavi almasıdır. Ayrıca, riskli durumlarda korunma ilaçları (PrEP) doktor tavsiyesiyle kullanılabilir.

Aşılar

HIV'e karşı henüz bir aşı yoktur, ancak HIV ile yaşayan kişilerin grip, zatürre, hepatit B gibi diğer enfeksiyonlara karşı aşılarını yaptırmaları önerilir.

Tarama programları

HIV testi, riskli davranışları olan herkese, özellikle 50 yaş üstü yetişkinlere önerilir. Düzenli test, erken tanı ve tedavi şansı verir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• AIDS (Edinsel Bağışıklık Yetmezliği Sendromu) gelişebilir
• Ciddi enfeksiyonlar (fırsatçı enfeksiyonlar)
• Bazı kanser türleri (lenfoma, Kaposi sarkomu)
• Sinir sistemi hasarı
• Böbrek ve karaciğer sorunları

Uzun vadeli görünüm

HIV tedavisi bugün çok etkilidir. Tedaviye düzenli uyan kişiler neredeyse normal bir yaşam süresine sahip olabilir. Virüs yükü saptanamaz hale geldiğinde HIV başkalarına bulaşmaz. Erken tanı ve tedavi ile HIV, kronik bir hastalık gibi yönetilebilir. Umutlu olmak için her neden var.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.