Evde Oksijen Tedavisi ile Yaşam

Genel Bakış

Evde oksijen tedavisi, akciğer hastalıkları nedeniyle kanında yeterince oksijen bulunmayan kişilerin, doktor kontrolünde, evde oksijen cihazlarıyla nefes almasına yardımcı olan bir tedavidir.

Kronik akciğer hastalığı olan (örn. KOAH) birçok kişi evde oksijen tedavisi kullanır. Dünya genelinde milyonlarca insan bu tedaviden yararlanmaktadır.

Genellikle ileri evre KOAH, akciğer fibrozu, kistik fibrozis gibi kronik akciğer hastalığı olan kişileri etkiler. Sigara içmiş veya uzun süre kirli havaya maruz kalmış kişilerde daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı veya nefes almada zorluk
• Yorgunluk ve halsizlik
• Baş ağrısı, özellikle sabahları
• Ellerde, ayaklarda veya dudaklarda morarma
• Baş dönmesi veya kafa karışıklığı

Çocuklarda belirtiler

• Oksijen tedavisi gören çocuklarda iştahsızlık, huzursuzluk veya uykululuk hali görülebilir
• Çocukların parmak uçlarında veya dudaklarında morarma fark edilebilir
• Öksürük ve hızlı nefes alıp verme, altta yatan hastalığın kötüleştiğine işaret edebilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda kafa karışıklığı, dalgınlık veya unutkanlık oksijen düşüklüğüne bağlı olabilir
• Hareket etmekte zorlanma ve denge kaybı daha belirgin olabilir
• Nefes darlığı istirahatte bile devam ediyorsa dikkatli olunmalıdır

Nedenler

Ana nedenler

• Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH)
• Akciğer fibrozu (akciğer dokusunda sertleşme)
• Kistik fibrozis
• Pulmoner hipertansiyon (akciğer damarlarında yüksek tansiyon)
• Ciddi astım veya ilerlemiş uyku apnesi

Risk faktörleri

• Sigara içmek veya uzun süre dumana maruz kalmak
• Hava kirliliği veya mesleki toz ve kimyasal maddelere maruziyet
• Ailede kronik akciğer hastalığı öyküsü
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Oksijen tedavisi sırasında nefes darlığı azalmıyorsa veya daha da kötüleşiyorsa
• Morarma, baş dönmesi, kafa karışıklığı gibi acil belirtiler varsa
• Oksijen cihazı kullanırken yaralanma veya yangın tehlikesi yaşanırsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Doktorunuzun belirlediği kontrol tarihinde düzenli takip için
• Oksijen ihtiyacınızın arttığını düşünüyorsanız
• Cihazın bakımı, filtre değişimi veya oksijen tüpü temini konusunda sorularınız varsa

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi dinler, fizik muayene yapar ve kan oksijen seviyenizi ölçer. 'Nabız oksimetresi' ile parmaktan ölçüm yapılabilir; bazen arter kan gazı testi gerekir.

Yapılabilecek testler

• Nabız oksimetresi (parmaktan oksijen ölçümü)
• Arter kan gazı testi (bilekten veya kasıktan kan alınarak)
• Akciğer fonksiyon testleri (soluk ölçümü)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı konduktan sonra doktorunuz size oksijen tedavisine ihtiyacınız olup olmadığını, günlük kaç saat kullanmanız gerektiğini ve hangi cihazın uygun olduğunu anlatır. Cihaz kullanımı ve güvenlik önlemleri konusunda eğitim alırsınız.

Tedavi

Evde oksijen tedavisi, kanınızdaki oksijen seviyesini sağlıklı aralıkta tutmak için verilir. Amaç yaşam kalitesini artırmak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaktır.

Evde kişisel bakım

• Oksijen cihazınızı doktorunuzun önerdiği süre boyunca kullanın
• Cihazın bakımını ve filtre değişimlerini ihmal etmeyin
• Sigara ve ateş kaynaklarından uzak durun; oksijen yanıcıdır
• Düzenli olarak yürüyüş yapın, nefes egzersizleri öğrenin

Tıbbi tedaviler

İlaçlar (nefes açıcılar, kortikosteroidler vb.) doktorunuzun önerdiği şekilde kullanılır. Oksijen tedavisi genellikle bu ilaçlarla birlikte uygulanır. Tedavi planınız doktorunuz tarafından düzenlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi genellikle gerekli değildir. İleri evre amfizem gibi bazı durumlarda akciğer hacim azaltma ameliyatı veya akciğer nakli gündeme gelebilir.

Bu durumla yaşamak

Oksijen tüpünüzle evde günlük işlerinizi yapabilirsiniz. Taşınabilir oksijen cihazları dışarıda da özgürce hareket etmenizi sağlar. Cihazınızın şarjını ve tüpünüzün doluluğunu kontrol etmeyi alışkanlık edinin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Dengeli beslenin, fazla kilolardan kaçının
• Düzenli egzersiz yapın; yürüyüş en kolay başlanacak aktivitedir
• Nefes darlığınızı artıracak ağır aktivitelerden kaçının
• Bol sıvı tüketin, tuzu azaltın

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme (sebze, meyve, tam tahıl, balık) akciğer sağlığına destek olabilir. Yürüme, bisiklet ergometresi gibi hafif egzersizler kaslarınızı güçlendirir ve nefes darlığını azaltır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli oksijene bağımlı olma fikri kaygı ve üzüntü yaratabilir. Bu duygularla başa çıkmak için ailenizle, arkadaşlarınızla ve sağlık ekibinizle açıkça konuşun. Gerekirse psikolojik destek alın.

Önleme

Evde oksijen tedavisine ihtiyaç duyulan kronik akciğer hastalıklarının çoğu sigara ve hava kirliliğine bağlıdır. Sigarayı bırakmak, temiz hava solumak ve düzenli doktor kontrolü hastalığı yavaşlatabilir; ancak başlangıçta oluşmuş hasarı tamamen geri çevirmez.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, akciğer hastalıklarının alevlenme riskini azaltır. Doktorunuzun önerdiği aşıları yaptırın.

Tarama programları

Kronik öksürük, nefes darlığı gibi belirtileriniz varsa düzenli olarak doktor kontrolüne gidin. Solunum fonksiyon testleri ile erken tanı mümkündür.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Oksijen seviyesinin uzun süre düşük kalması kalp ve beyni etkileyebilir
• Kalpte büyüme ve kalp yetmezliği riski
• Bilişsel bozukluklar ve yorgunluk

Uzun vadeli görünüm

Evde oksijen tedavisi, doktorunuzun önerilerine uyduğunuz sürece yaşam kalitenizi artıran güvenli bir tedavidir. Düzenli takip ve sigaradan uzak durmakla başarı oranı yüksektir. Pek çok kişi bu tedaviyle günlük yaşamına devam eder.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.