Hospital acquired pneumonia awareness

Genel Bakış

Hastane kaynaklı zatürre (pnömoni), hastanede yatarken kapılan bir akciğer enfeksiyonudur. Normalde dışarıda bulaşan zatürreden farklı olarak, hastane ortamındaki mikroplar neden olur ve bu mikroplar çoğu zaman antibiyotiklere daha dirençli olabilir. Bu nedenle tedavisi daha dikkatli planlanmalıdır.

Toplumda görülen zatürreye göre daha az yaygındır ancak hastanede yatan özellikle yoğun bakım hastaları arasında önemli bir sorundur.

En çok, başka bir hastalık nedeniyle hastanede yatan kişileri etkiler. Özellikle solunum cihazına bağlı olanlar, bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler, büyük ameliyat geçirenler ve ileri yaştaki hastalar risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ateş
• Öksürük (balgamlı olabilir)
• Nefes darlığı veya hızlı nefes alma
• Göğüs ağrısı
• Yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Hızlı nefes alma
• Nefes alırken burun kanatlarının açılıp kapanması
• Dudaklarda veya ciltte morarma
• Beslenme güçlüğü

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı veya sersemlik hali
• Düşük tansiyon
• Ateş olmadan hızlı nefes alma
• İştahsızlık ve güçsüzlük

Nedenler

Ana nedenler

• Hastanedeki bakterilerin (örneğin MRSA, Pseudomonas gibi dirençli mikroplar) akciğerlere ulaşması
• Solunum cihazı, entübasyon tüpü veya damar yolu gibi tıbbi aletlerin mikrop bulaşmasına yol açması
• Ameliyat sonrası bağışıklık sisteminin zayıflaması ve mikroplara karşı savunmasız kalması

Risk faktörleri

• Uzun süre hastanede yatmak (özellikle 5 günden fazla)
• Solunum cihazına bağlı olmak (ventilatör)
• Yoğun bakım ünitesinde tedavi görmek
• Kronik akciğer hastalığı (KOAH, astım gibi)
• Bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullanımı (kortizon, kemoterapi gibi)
• Sigara içmek
• İleri yaş (65 yaş üstü)
• Yakın zamanda geçirilmiş büyük ameliyat

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Hastanede yatarken yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen hemşire veya doktora bildirin.
• Taburcu olduktan sonra nefes darlığı, yüksek ateş, bilinç bulanıklığı gibi belirtiler olursa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hastaneden çıktıktan sonra hafif öksürük ve ateş devam ediyorsa, kontrollerinizi aksatmayın ve doktorunuzla iletişime geçin.

Tanı

Doktor hastayı muayene eder, akciğerleri dinler ve bazı tetkikler ister. Zatürreden şüpheleniyorsa ek testler yapar.

Yapılabilecek testler

• Göğüs röntgeni (akciğer filmi)
• Kan tahlilleri (iltihap değerleri, oksijen seviyesi)
• Balgam kültürü (öksürükle çıkan balgamdan mikrop tespiti)
• Nabız oksimetresi (parmağa takılan bir aletle kandaki oksijen ölçümü)
• Gerekirse bilgisayarlı tomografi (BT) taraması

Randevunuzda neler beklenir

Hastanede yatıyorsanız tetkikler yatağınızda yapılabilir. Öksürerek balgam örneği vermeniz istenebilir. Sonuçlar birkaç saat ile bir gün arasında çıkar. Bu sürede doktorunuz durumunuza göre önlem amaçlı tedaviye başlayabilir.

Tedavi

Tedavinin temel amacı enfeksiyona neden olan mikropları yok etmek ve vücudun iyileşmesini desteklemektir. Tedavi genellikle hastanede, damar yoluyla verilen antibiyotiklerle yapılır. Ayrıca oksijen desteği ve nefes egzersizleri de gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin (su, ıhlamur gibi bitki çayları)
• Doktorunuzun verdiği ilaçları düzenli kullanın
• İstirahat edin, yorucu aktivitelerden kaçının
• Sigara içiyorsanız bırakın, pasif duman da dahil olmak üzere dumandan uzak durun
• Tedavi süresince kontrollerinizi aksatmayın

Tıbbi tedaviler

Tedavide antibiyotikler kullanılır. Hangi antibiyotiğin kullanılacağına doktor, balgam kültürü sonucuna ve hastanın genel durumuna göre karar verir. Gerekirse oksijen tedavisi, solunum fizyoterapisi (göğüs fizyoterapisi) ve sıvı desteği uygulanır. Hastanede yatış süresi boyunca tedavi damar yoluyla devam eder, sonrasında ağızdan ilaçlarla tamamlanabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren akciğerde apse (irin dolu boşluk) oluşması gibi durumlarda cerrahi drenaj gerekebilir. Bu kararı doktor hastaya özel olarak değerlendirir.

Bu durumla yaşamak

İyileşme süreci birkaç hafta sürebilir. Bu dönemde dinlenmek, sağlıklı beslenmek ve doktorunuzun önerilerine uymak çok önemlidir. Gücünüz yettikçe kısa yürüyüşler yapabilir, nefes egzersizlerine devam edebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkolden uzak durun
• Ellerinizi sık sık yıkayın, kalabalık ve hasta ortamlardan kaçının
• Düzenli uyuyun, bağışıklığınızı güçlendirin
• Stresten uzak durmaya çalışın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme iyileşmeyi hızlandırır. Protein, sebze ve meyve ağırlıklı beslenin. Egzersiz olarak yürüyüş, nefes egzersizleri ve doktorunuzun izin verdiği hafif aktiviteler yapabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ciddi bir hastalık geçirmek kaygı ve üzüntüye neden olabilir. Bu duygular normaldir. Kendinize zaman tanıyın. Aileniz, arkadaşlarınız veya hastane psikoloğu ile konuşmak size iyi gelebilir.

Önleme

Evet, büyük ölçüde önlenebilir. Hastanelerde enfeksiyon kontrol önlemleri (el hijyeni, steril ekipman kullanımı, solunum cihazı bakımı) alınır. Ayrıca hastaların mümkün olduğunca erken ayağa kalkması ve solunum cihazından ayrılması riski azaltır.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları (pnömokok aşısı) özellikle risk altındaki kişilere önerilir. Bu aşılar her ne kadar hastane kaynaklı zatürreyi tamamen önlemese de, başka zatürre türlerine karşı korur ve hastanede yatış sürecinde riski azaltabilir. Aşı takvimi için aile hekiminize danışabilirsiniz.

Tarama programları

Hastane kaynaklı zatürre için rutin bir tarama yoktur. Ancak doktorlar, riskli hastaları (örneğin solunum cihazına bağlı olanlar) yakından izleyerek erken belirtileri tespit etmeye çalışır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sepsis (kanda yayılan enfeksiyon)
• Akciğer apsesi (irin dolu boşluk)
• Solunum yetmezliği (akciğerlerin yeterince oksijen alamaması)
• Plevral efüzyon (akciğer zarı arasında sıvı birikmesi)
• Ölüm (nadir fakat ciddi risk)

Uzun vadeli görünüm

Uygun tedavi ile çoğu hasta iyileşir. İyileşme süresi kişinin genel sağlık durumuna ve enfeksiyonun şiddetine bağlı olarak değişir. Tedaviye erken başlanması, komplikasyon riskini önemli ölçüde azaltır. Doktorunuzun önerilerine uyarak tamamen sağlığınıza kavuşabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.