Hypercalcaemia awareness

Genel Bakış

Hiperkalsemi, kanınızda kalsiyum seviyesinin normalden yüksek olmasıdır. Kalsiyum kemikleriniz, kaslarınız ve sinirleriniz için önemli bir mineraldir ancak çok fazlası sorunlara yol açabilir.

Hiperkalsemi, özellikle 50 yaş üstü kadınlarda yaygın görülen bir durumdur. Toplumda her 1000 kişiden yaklaşık 1-2'sinde görülür.

Genellikle 50 yaş üstü kadınları etkiler. Ayrıca bazı kanser hastaları, böbrek yetmezliği olanlar ve uzun süre hareketsiz kalan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşırı yorgunluk ve halsizlik
• Çok su içme ve çok idrara çıkma
• Kemik ağrıları ve eklem ağrıları
• Mide bulantısı, kusma veya iştahsızlık
• Kabızlık
• Kas güçsüzlüğü
• Depresyon, unutkanlık veya sinirlilik

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve ağlama
• Beslenme güçlüğü ve kilo alamama
• Gelişme geriliği
• Kusma ve kabızlık

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı, oryantasyon bozukluğu
• Ani başlayan depresyon
• Düşme ve kırık riskinde artış
• Aşırı susama ve sık idrara çıkma

Nedenler

Ana nedenler

• Primer hiperparatiroidi: Paratiroid bezlerinin aşırı çalışması
• Kanser: Özellikle akciğer, meme ve multipl miyelom gibi bazı kanserler
• Bazı ilaçlar: Lityum ve tiyazid grubu idrar söktürücüler
• Aşırı kalsiyum veya D vitamini takviyesi almak
• Uzun süre hareketsiz kalma (felç veya yatak istirahati)
• Böbrek yetmezliği veya böbrek üstü bezi yetmezliği

Risk faktörleri

• 50 yaş üstünde olmak
• Kadın olmak
• Ailede hiperparatiroidi öyküsü
• Bazı kanser türleri veya kemik hastalıkları
• Uzun süreli yatak istirahati

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa
• Kan testinde kalsiyum seviyesi çok yüksek çıktıysa
• Şiddetli karın ağrısı veya zihinsel durum değişikliği varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif yorgunluk, susama veya kemik ağrısı gibi belirtiler varsa
• Daha önce hiperkalsemi tanısı konduysa ve düzenli takip gerekiyorsa
• Risk faktörleriniz varsa (ailede öykü, kanser tedavisi vb.)

Tanı

Hiperkalsemi genellikle kan testi ile teşhis edilir. Doktorunuz kalsiyum, paratiroid hormonu (PTH), D vitamini ve böbrek fonksiyonlarınızı ölçer.

Yapılabilecek testler

• Kan testi (total ve iyonize kalsiyum, PTH, D vitamini, kreatinin)
• İdrar testi (kalsiyum atılımı)
• Kemik yoğunluğu ölçümü (osteoporoz riski için)
• Paratiroid sintigrafisi (bezlerin görüntülenmesi)
• Böbrek ultrasonu (böbrek taşı kontrolü)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz önce bir kan testi ister. Sonuçlara göre ek testler yapılabilir. Teşhis süreci genellikle birkaç gün sürer ve çoğu zaman ayaktan takip edilir.

Tedavi

Tedavi, hiperkalseminin şiddetine ve altta yatan nedene bağlıdır. Hafif vakalarda sadece takip yeterli olabilirken, şiddetli vakalarda hastaneye yatış gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Bol su için (günde en az 8-10 bardak)
• Doktorunuz önermedikçe kalsiyum ve D vitamini takviyesi almayın
• Kafein ve alkol tüketimini sınırlayın
• Düzenli hafif egzersiz yapın (yürüyüş gibi)
• Tuz alımını azaltın (böbreklerin kalsiyum atmasını kolaylaştırır)

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz damardan sıvı takviyesi, kemik erimesini önleyici ilaçlar veya kalsiyum atılımını artıran ilaçlar önerebilir. Altta yatan neden kanser veya paratiroid bezi hastalığı ise buna yönelik tedavi uygulanır. İlaçlar kesinlikle doktor reçetesiyle kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hiperkalseminin en sık nedeni olan primer hiperparatiroidide, anormal paratiroid bezinin cerrahi olarak çıkarılması gerekebilir. Bu ameliyat genellikle başarılıdır ve hastalığı tamamen ortadan kaldırabilir.

Bu durumla yaşamak

Hiperkalsemi tanısı konduğunda, düzenli doktor kontrollerine gitmek ve kan tahlillerini yaptırmak önemlidir. Bol su içmek, dengeli beslenmek ve belirtileri takip etmek günlük yaşamın bir parçası olmalıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli olarak su tüketin
• Doktorunuzun önerdiği diyeti uygulayın (kalsiyumdan zengin gıdaları sınırlamak gerekebilir)
• Aşırı güneşlenmekten kaçının (D vitamini artışını önlemek için)
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Stresi yönetmek için gevşeme teknikleri kullanın

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir diyet uygulayın; kalsiyumdan zengin süt ürünleri, badem, yeşil yapraklı sebzeleri aşırı tüketmeyin. Günde 30 dakika hafif yürüyüş gibi egzersizler kemik sağlığını korur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hiperkalsemi, depresyon, anksiyete ve konsantrasyon güçlüğüne neden olabilir. Bu belirtiler tedaviyle düzelir. Kendinizi kötü hissederseniz doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Hiperkalsemi her zaman önlenemez, çünkü bazı nedenler (genetik yatkınlık, kanser) kontrol edilemez. Ancak aşırı kalsiyum ve D vitamini takviyesi kullanmamak, yeterli su içmek ve düzenli sağlık kontrolleri riski azaltabilir.

Aşılar

Hiperkalsemiye karşı doğrudan bir aşı yoktur. Altta yatan nedenlere göre (örneğin kanser) önerilen aşılar yapılabilir.

Tarama programları

Rutin kan testlerinde kalsiyum seviyesine bakılması erken teşhis sağlayabilir. 50 yaş üstü kadınlar ve risk grupları yılda bir kez kan testi yaptırmayı düşünebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Böbrek taşı oluşumu
• Kemik erimesi (osteoporoz) ve kırık riskinde artış
• Böbrek yetmezliği
• Kalp ritim bozuklukları
• Zihinsel karışıklık, koma
• Pankreatit (pankreas iltihabı)

Uzun vadeli görünüm

Hiperkalsemi erken teşhis edildiğinde çoğu zaman başarıyla tedavi edilir. Altta yatan neden ortadan kaldırıldığında (örneğin paratiroid ameliyatı) tam iyileşme mümkündür. Kanser gibi kronik nedenlerde ise tedaviyle kalsiyum seviyesi kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi artırılabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.