Gençlerde Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon) ile Yaşamak

Genel Bakış

Yüksek tansiyon, kanın atardamarlarınıza normalden daha fazla kuvvetle basınç yapmasıdır. Bu, kalbinizin ve damarlarınızın zamanla yorulmasına neden olabilir.

Ergenlerde yüksek tansiyon eskiden nadir görülürken, günümüzde sağlıksız beslenme ve hareketsiz yaşam tarzı nedeniyle daha sık rastlanmaktadır.

Özellikle fazla kilolu veya obez olan, ailesinde yüksek tansiyon öyküsü bulunan, sağlıksız beslenen ve yeterince fiziksel aktivite yapmayan ergenleri etkiler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genellikle belirti vermez, bu yüzden 'sessiz katil' olarak adlandırılır.
• Baş ağrısı
• Baş dönmesi
• Burun kanaması (nadir)

Çocuklarda belirtiler

• Yorgunluk
• Sinirlilik
• Uyku sorunları
• Görme bulanıklığı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı
• Çarpıntı
• Yürüme güçlüğü

Nedenler

Ana nedenler

• Birincil (esansiyel) hipertansiyon: Nedeni tam bilinmez, genetik ve yaşam tarzı faktörleri rol oynar.
• İkincil hipertansiyon: Böbrek hastalığı, hormonal bozukluklar veya bazı ilaçlar gibi başka bir sağlık sorununa bağlı olarak gelişir.

Risk faktörleri

• Aşırı kilo veya obezite
• Sağlıksız beslenme (fazla tuz, işlenmiş gıdalar)
• Hareketsiz yaşam
• Ailede yüksek tansiyon öyküsü
• Sigara veya alkol kullanımı
• Stres
• Bazı kronik hastalıklar (böbrek hastalığı, diyabet)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kan basıncı ölçümü 180/120 mmHg veya daha yüksekse ve belirtiler varsa
• Baş ağrısı, göğüs ağrısı, nefes darlığı gibi acil belirtiler varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yılda en az bir kez kan basıncı ölçümü yaptırın
• Sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri yaparken doktor kontrolünde olun
• Ailede yüksek tansiyon varsa daha sık kontrol ettirin

Tanı

Kan basıncı ölçümü ile tanı konulur. Ergenlerde en az iki farklı günde yapılan ölçümlerde yüksek çıkması teşhis için yeterlidir. Doktor ayrıca 24 saatlik tansiyon takibi (holter) isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan basıncı ölçümü (en az iki kez)
• İdrar testi
• Kan testi (böbrek fonksiyonları, şeker, kolesterol)
• Elektrokardiyografi (EKG)
• Böbrek ve kalp ultrasonu (gerekirse)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz sizi ve ailenizi detaylı bir şekilde dinleyecek, kan basıncınızı ölçecek ve gerekli testleri isteyecektir. Altta yatan bir neden olup olmadığı araştırılacak ve size uygun bir tedavi planı hazırlanacaktır.

Tedavi

Tedavinin amacı kan basıncını normal seviyelere düşürmek ve uzun vadeli sağlık sorunlarını önlemektir. İlk adım yaşam tarzı değişiklikleridir. Yeterli olmazsa doktorunuz ilaç tedavisi önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli fiziksel aktivite yapın (haftada en az 5 gün 30-60 dakika)
• Sağlıklı beslenin: bol sebze-meyve, tam tahıl, az tuz ve işlenmiş gıda tüketin
• Sağlıklı kilonuzu koruyun
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Stres yönetimi tekniklerini öğrenin (nefes egzersizi, meditasyon)
• Günde en az 8 saat uyuyun

Tıbbi tedaviler

Yaşam tarzı değişikliklerine rağmen tansiyon yüksek kalırsa doktorunuz tansiyon düşürücü ilaçlar reçete edebilir. İlaçlar düzenli kullanılmalı ve doktor kontrolünde olmalıdır. Ergenlerde kullanılan ilaçlar arasında anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörleri, anjiyotensin reseptör blokerleri, kalsiyum kanal blokerleri ve diüretikler bulunur.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yüksek tansiyon için cerrahi tedavi genellikle gerekmez. Ancak böbrek atardamarında darlık gibi altta yatan bir neden varsa cerrahi gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Yüksek tansiyonla yaşamak bilinçli olmayı gerektirir. Kan basıncınızı düzenli takip edin, doktor randevularınıza gidin ve sağlıklı alışkanlıklar edinin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Evde tansiyon aleti bulundurun ve doktorunuzun önerdiği sıklıkta ölçün
• Yemeklerinize az tuz ekleyin, işlenmiş gıdalardan kaçının
• Ekran karşısında geçirilen süreyi azaltın, hareket edin
• Arkadaşlarınızla aktif oyunlar oynayın

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme önerilir: zeytinyağı, balık, kurubaklagil, sebze, meyve. Tuzu azaltın, şekerli içeceklerden kaçının. Egzersiz için yürüyüş, bisiklet, yüzme gibi aerobik aktiviteler idealdir. Haftada en az 5 gün 30-60 dakika orta şiddette egzersiz yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüksek tansiyon teşhisi kaygı yaratabilir. Stres tansiyonu daha da yükseltebilir. Duygularınızı aileniz ve arkadaşlarınızla paylaşın, gerektiğinde okul rehberlik servisinden veya bir psikologdan destek alın.

Önleme

Ergenlerde yüksek tansiyonu tamamen önlemek mümkün olmasa da sağlıklı yaşam tarzı alışkanlıkları riski büyük ölçüde azaltır. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, ideal kilo ve stresten uzak durmak önemlidir.

Tarama programları

Aile hekiminizde yılda bir kez kan basıncı ölçtürmek erken teşhis için önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp hastalığı (kalp krizi, kalp yetmezliği)
• İnme (felç)
• Böbrek hasarı
• Görme kaybı
• Metabolik sendrom

Uzun vadeli görünüm

Ergenlik döneminde yüksek tansiyon fark edilir ve uygun şekilde tedavi edilirse, kalp, böbrek ve damar sağlığı korunabilir. Sağlıklı alışkanlıklar edinmek yetişkinlikte de sizi koruyacaktır. Unutmayın, yüksek tansiyon kontrol altına alınabilir ve normal bir yaşam sürmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.