Hypoparathyroidism

Genel Bakış

Hipoparatiroidi, boyundaki dört küçük bez olan paratiroid bezlerinin yeterince paratiroid hormonu (PTH) üretmemesi durumudur. Bu hormon, kanınızdaki kalsiyum ve fosfor seviyelerini düzenler. Yeterli PTH olmadığında kalsiyum seviyesi düşer, fosfor seviyesi yükselir.

Hayır, hipoparatiroidi nadir görülen bir hastalıktır.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak en sık tiroid veya paratiroid ameliyatı geçirenlerde ve bağışıklık sistemi hastalıkları olan kişilerde görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dudaklarda, parmak uçlarında veya ayaklarda karıncalanma veya uyuşma
• Kas krampları (özellikle eller, kollar veya bacaklarda)
• Yorgunluk ve halsizlik
• Kuru cilt ve kırılgan tırnaklar
• Saç dökülmesi

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme geriliği
• Diş gelişiminde gecikme veya sorunlar
• Sinirlilik ve huzursuzluk

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bilinç bulanıklığı veya unutkanlık
• Kas güçsüzlüğü
• Denge sorunları

Nedenler

Ana nedenler

• Boyun ameliyatları (tiroid ya da paratiroid bezini alma) sırasında paratiroid bezlerinin hasar görmesi veya alınması
• Bağışıklık sisteminin kendi paratiroid bezlerine saldırması (otoimmün hastalıklar)
• Genetik bozukluklar (örneğin, DiGeorge sendromu)
• Kandaki magnezyum seviyesinin çok düşük olması

Risk faktörleri

• Tiroid veya paratiroid ameliyatı geçirmek
• Ailede hipoparatiroidi öyküsü
• Otoimmün hastalıklar (örneğin, Addison hastalığı, vitiligo)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' bölümünde belirtilen belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Nöbet veya bilinç kaybı varsa acil yardım isteyin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtileriniz hafif ancak sürekliyse (örneğin, sık karıncalanma veya yorgunluk), bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Kan tahlillerinizde kalsiyum düşüklüğü tespit edilmişse doktorunuza danışın.

Tanı

Hipoparatiroidi tanısı kan testleriyle konur. Doktorunuz kalsiyum, fosfor ve paratiroid hormon (PTH) seviyenizi ölçecektir.

Yapılabilecek testler

• Kan kalsiyum düzeyi (düşük olması beklenir)
• Kan fosfor düzeyi (yüksek olması beklenir)
• Paratiroid hormon (PTH) düzeyi (düşük veya normalin altında)

Randevunuzda neler beklenir

Kan vermek için bir sağlık kuruluşuna gideceksiniz. Doktorunuz ayrıca belirtilerinizi ve tıbbi geçmişinizi detaylıca sorgulayacaktır. Gerekirse testler tekrarlanabilir.

Tedavi

Hipoparatiroidi tedavisinin amacı kan kalsiyum seviyesini normal sınırlara getirmek ve belirtileri kontrol altına almaktır. Tedavi genellikle ömür boyu sürer.

Evde kişisel bakım

• Kalsiyumdan zengin besinler tüketin (süt, yoğurt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler).
• Fosfor oranı yüksek yiyeceklerden (kola, işlenmiş etler, kuruyemişler) kaçının.
• Bol su için ve düzenli egzersiz yapın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kalsiyum ve aktif D vitamini takviyeleri (örneğin kalsitriol) önerecektir. Bu ilaçların dozu, kan testlerinize göre ayarlanır. İlaçları doktor kontrolünde kullanmanız çok önemlidir. Ayrıca tiyazid grubu idrar söktürücüler gibi diğer ilaçlar da kalsiyum seviyesini destekleyebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hipoparatiroidi tedavisinde ameliyat genellikle uygulanmaz. Bazı durumlarda komplikasyonları tedavi etmek için cerrahi gerekebilir, ancak bu nadirdir.

Bu durumla yaşamak

Hipoparatiroidi ile yaşamak düzenli kan testleri ve ilaç kullanımını gerektirir. Belirtilerinizi takip edin ve doktorunuzla düzenli iletişim halinde olun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresten kaçının; derin nefes alma, meditasyon gibi rahatlama yöntemleri işe yarayabilir.
• Yeterli uyuyun.
• Aşırı egzersizden kaçının; ancak yürüyüş gibi hafif aktiviteleri ihmal etmeyin.

Diyet ve egzersiz

Kalsiyumdan zengin (süt, yoğurt, brokoli, badem) ve fosfordan fakir (işlenmiş gıdalar, gazlı içecekler) bir beslenme planı izleyin. Düzenli yürüyüş ve esneme egzersizleri kas sağlığınızı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü veya yalnızlık hissine yol açabilir. Duygularınızı aileniz veya bir danışmanla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Hipoparatiroidinin çoğu nedeni (ameliyatlar gibi) tamamen önlenemez. Ancak cerrahi sırasında paratiroid bezlerini korumak için deneyimli cerrahlar özel teknikler kullanır. Bu nedenle ameliyat öncesi doktorunuzla riskler hakkında konuşun.

Aşılar

Hipoparatiroidiyi önleyen bir aşı yoktur.

Tarama programları

Genel toplumda rutin tarama önerilmez. Ancak tiroid veya paratiroid ameliyatı geçirecek kişilerde ameliyat sonrası kalsiyum takibi yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Böbrek taşı oluşumu
• Beyinde kalsiyum birikmesi (kalsifikasyon) – bu durum nöbetlere veya hareket bozukluklarına yol açabilir
• Kalp ritim bozuklukları
• Katarakt (göz merceğinin bulanıklaşması)

Uzun vadeli görünüm

Hipoparatiroidi iyi yönetildiğinde çoğu kişi normal bir yaşam sürebilir. Tedaviye düzenli uyum ve doktor kontrolleri sayesinde belirtiler kontrol altına alınabilir ve komplikasyon riski azalır. Unutmayın, bu hastalıkla yaşayan birçok insan aktif ve sağlıklı bir hayat sürdürmektedir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.