IBS flare management patient overview

Genel Bakış

IBS (huzursuz bağırsak sendromu), bağırsaklarınızın normalden daha hassas çalıştığı bir durumdur. Karın ağrısı, şişkinlik ve gaz gibi belirtilerle kendini gösterir. Bir 'alevlenme' dönemi, bu belirtilerin birdenbire kötüleştiği zamandır.

IBS oldukça yaygındır. Dünya genelinde her 5 kişiden 1'ini etkiler. Türkiye'de de sık görülen bir durumdur.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak en sık 20-40 yaş arasındaki kişilerde görülür. Kadınlarda bu duruma daha sık rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karın ağrısı veya kramp (genellikle tuvalet sonrası rahatlama olur)
• Şişkinlik ve gaz şikayeti
• İshal veya kabızlık (bazen dönüşümlü)
• Dışkılamada acil his veya tam boşalamama hissi
• Dışkıda mukus (beyazımsı sıvı)

Çocuklarda belirtiler

• Karın ağrısı (özellikle yemekten sonra)
• Okul devamsızlığı ve mide rahatsızlığı
• İshal veya kabızlık (bez değiştirme alışkanlıklarında değişiklik)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kabızlık daha belirgin olabilir
• Karın ağrısı daha az hissedilebilir
• İlaç kullanımına bağlı olarak belirtiler değişebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Bağırsak hareketlerinin anormal olması (çok hızlı veya çok yavaş)
• Bağırsakların aşırı hassas olması (normal gazı bile ağrı olarak hissetmek)
• Stres ve duygusal faktörler (anksiyete, depresyon)
• Bazı yiyecekler (yağlı, baharatlı, süt ürünleri, gaz yapan sebzeler)

Risk faktörleri

• Ailede IBS öyküsü
• Geçirilmiş bağırsak enfeksiyonu (gastroenterit)
• Stresli yaşam olayları
• Kadın cinsiyet

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda belirtilen acil durum belirtilerinden herhangi biri varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtileriniz 3 aydan uzun sürüyorsa
• Yaşam kalitenizi etkiliyorsa (iş, okul, sosyal hayat)
• Daha önce doktora görünmediyseniz

Tanı

IBS tanısı bir dışlama tanısıdır. Yani, doktor öncelikle başka hastalıkları (çölyak, Crohn, ülseratif kolit gibi) ekarte eder. Belirtileriniz ve fizik muayene ile tanı konur.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (tam kan sayımı, iltihap belirteçleri)
• Dışkı testi (parazit veya enfeksiyon kontrolü)
• Gerektiğinde kolonoskopi (bağırsak içine kameralı tüp ile bakılması)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size detaylı bir öykü alacak, belirtilerinizi soracak ve fizik muayene yapacaktır. Tanı süreci bazen birkaç hafta sürebilir, ancak genellikle basittir.

Tedavi

IBS tedavisi belirtileri hafifletmeye ve alevlenmeleri önlemeye yöneliktir. Tedavi kişiye özeldir. İlaçlar, diyet değişiklikleri ve yaşam tarzı düzenlemeleri kombine edilebilir.

Evde kişisel bakım

• Stresi yönetin (nefes egzersizleri, yoga, yürüyüş)
• Düzenli uyuyun (her gün aynı saatte yatıp kalkın)
• Yemeklerinizi yavaş yiyin ve porsiyonları küçültün
• Gaz yapıcı yiyeceklerden (kuru baklagiller, soğan, lahana) kaçının
• Lifli gıdaları (sebze, meyve, tam tahıl) yavaşça artırın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz durumunuza göre bağırsak hareketlerini düzenleyici, ağrıyı azaltıcı veya şişkinliği giderici ilaçlar önerebilir. Probiyotik takviyeleri (yoğurt, kefir gibi) de faydalı olabilir, ancak hangi probiyotiğin sizin için uygun olduğunu doktorunuza danışarak öğrenin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

IBS tedavisinde cerrahi bir yöntem kullanılmaz. Çok nadir durumlarda, başka bir bağırsak hastalığı tespit edilirse cerrahi gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

IBS ile yaşamak bazen zorlayıcı olabilir. Belirtilerinizi takip edin (günlük tutun) ve tetikleyicilerinizi öğrenin. Planlı olmak (örneğin, seyahat ederken rahat tuvalet erişimi) işinizi kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz (haftada 3-4 kez, 30 dakika yürüyüş)
• Stres yönetimi teknikleri (meditasyon, hobiler)
• Sigara ve alkolden kaçınmak
• Yeterli su içmek (günde 8-10 bardak)

Diyet ve egzersiz

Yüksek lifli yiyecekler (yulaf, elma, havuç) kabızlığa iyi gelir; ancak ani lif artışı gaz yapabilir. Yağlı ve kızartılmış yiyeceklerden kaçının. Düzenli yürüyüş bağırsak hareketlerini düzenler. Crohn ya da ülseratif kolit gibi başka bir hastalığınız yoksa genel sağlıklı beslenme önerileri geçerlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

IBS, anksiyete ve depresyon riskini artırabilir. Sürekli tuvalet endişesi sosyal hayatı etkileyebilir. Unutmayın, bu durum fiziksel bir sorundur ve suçlanacak bir şey değildir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alın. 112'yi arayarak kriz durumlarında yardım isteyebilirsiniz.

Önleme

IBS'i tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak alevlenmeleri önlemek için tetikleyicilerinizden kaçınabilir, stresinizi yönetebilir ve sağlıklı bir yaşam tarzı benimseyebilirsiniz.

Aşılar

IBS için özel bir aşı yoktur.

Tarama programları

IBS için rutin bir tarama testi bulunmamaktadır. Ancak ailede kolon kanseri öyküsü varsa doktorunuz size kolonoskopi önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik ishal veya kabızlık nedeniyle beslenme bozukluğu (vitamin eksiklikleri)
• Sürekli ağrı ve rahatsızlık nedeniyle yaşam kalitesinde düşüş
• Depresyon ve anksiyete (psikolojik etkiler)
• Bağırsak tıkanıklığı (nadiren, ancak aşırı kabızlık durumunda)

Uzun vadeli görünüm

IBS kronik bir durumdur, ancak doğru yönetimle çoğu kişi normal bir yaşam sürebilir. Belirtiler zamanla azalıp artabilir, ancak tamamen ortadan kalkması nadirdir. Tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile belirtiler kontrol altına alınabilir. Umutlu olun, yardım almaktan çekinmeyin.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.