Kidney stones prevention living in teenagers

Genel Bakış

Böbrek taşları, idrar yollarında oluşan sert mineral ve tuz birikintileridir. Bu taşlar küçük bir kum tanesi kadar olabileceği gibi daha büyük de olabilir.

Evet, böbrek taşları ergenlik döneminde daha sık görülmeye başlanmıştır. Özellikle 12-18 yaş arasındaki gençlerde rastlanabilir.

Daha çok erkek çocuklarında görülmekle birlikte kız çocukları da etkilenebilir. Ailesinde böbrek taşı öyküsü olanlar, obezite sorunu yaşayanlar, yetersiz sıvı tüketenler ve yüksek tuzlu beslenen gençler risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yan veya sırt bölgesinde ani başlayan şiddetli ağrı
• İdrarda kan (pembe, kırmızı veya kahverengi)
• Sık idrara çıkma veya idrar yaparken ağrı
• Bulantı ve kusma
• Karnın alt kısmına vuran ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Karın ağrısı (bazen kramp şeklinde)
• Huzursuzluk ve ağlama nöbetleri
• Tuvalet eğitimi almış çocukta altını ıslatma
• İdrar yaparken yanma hissi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler daha hafif olabilir.
• Bazen hiç ağrı olmaz, sadece idrar yolu enfeksiyonu bulguları görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yeterince su içmemek (idrarı yoğunlaştırır, taş oluşumunu kolaylaştırır)
• Tuzu fazla tüketmek (işlenmiş gıdalar, cips, hazır çorbalar vb.)
• Aşırı hayvansal protein alımı (kırmızı et, tavuk, yumurta)
• Bazı idrar yolu enfeksiyonları
• Metabolik bozukluklar (örneğin kalsiyum, oksalat veya ürik asit dengesizliği)

Risk faktörleri

• Ailede böbrek taşı öyküsü
• Obezite veya aşırı kilo
• Bazı ilaçların uzun süreli kullanımı (örneğin yüksek doz C vitamini takviyeleri veya bazı idrar söktürücüler)
• Daha önce böbrek taşı düşürmüş olmak
• Diyabet veya yüksek tansiyon gibi kronik hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durum olarak belirtilen şikayetlerden herhangi biri varsa
• İdrar yaparken şiddetli ağrı veya yanma
• İdrarda kan görülmesi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ailede böbrek taşı öyküsü varsa ve hiç belirti olmasa bile
• Sık tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu geçiriyorsanız
• Daha önce böbrek taşı düşürdüyseniz ve korunma yolları hakkında bilgi almak istiyorsanız

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Ardından tanıyı kesinleştirmek için bazı tetkikler ister.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili (kan, enfeksiyon veya kristal varlığını kontrol etmek için)
• Kan testleri (böbrek fonksiyonlarını ve bazı minerallerin seviyesini ölçmek için)
• Görüntüleme yöntemleri: Ultrason (ağrısız ve radyasyon içermez), Bilgisayarlı Tomografi (BT) (daha ayrıntılı görüntü sağlar)

Randevunuzda neler beklenir

Genellikle ultrason gibi ağrısız bir yöntemle başlanır. Tanı birkaç saat içinde konulabilir. Bazen taşın yerini ve büyüklüğünü görmek için ilave testler gerekebilir.

Tedavi

Tedavi taşın büyüklüğüne, yerine ve belirtilere bağlıdır. Küçük taşlar bol su içilerek ve ağrı kesicilerle düşürülmeye çalışılır. Daha büyük taşlar için tıbbi müdahale gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Bol su için (günde en az 8-10 bardak, idrarınız açık sarı olana kadar)
• Doktorunuzun önerdiği ağrı kesicileri kullanın (reçetesiz satılanlar için mutlaka doktorunuza danışın)
• Sıcak su torbası veya ılık duş ile ağrıyan bölgeye sıcak uygulayın
• Dinlenin ve hareketlerinizi sınırlayın

Tıbbi tedaviler

Büyük taşlar için taş kırma (ESWL - şok dalgalarıyla taşı kırma) veya endoskopik yöntemler (ince bir aletle idrar yolundan girilerek taşın çıkarılması) kullanılabilir. İlaç tedavisi sadece doktor tarafından reçete edilir ve taşın türüne göre değişir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok büyük taşlar, böbrekte tıkanıklık yapan taşlar ya da diğer yöntemlerle çıkarılamayan taşlar için cerrahi gerekebilir. Cerrahi genellikle kapalı yöntemlerle yapılır.

Bu durumla yaşamak

Böbrek taşı düştükten sonra gençler normal hayatlarına dönebilir. Ancak tekrar taş oluşumunu engellemek için yaşam tarzı değişikliklerine dikkat edilmelidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün en az 2-2,5 litre su için (spor yapıyorsanız daha fazla)
• Tuz tüketimini azaltın; hazır gıdalar, cips, turşu gibi tuzlu yiyeceklerden kaçının
• Hayvansal protein (kırmızı et, tavuk, yumurta) tüketimini dengeli hale getirin
• Şekerli içecekler (gazlı içecekler, hazır meyve suları) yerine su veya ayran tercih edin

Diyet ve egzersiz

Meyve, sebze ve tam tahıllardan zengin bir beslenme düzeni benimseyin. Özellikle limonlu su içmek (sitrat içeriği nedeniyle) taş oluşumunu engellemeye yardımcı olabilir. Düzenli egzersiz yapın ancak aşırıya kaçmayın; terleme ile su kaybını dengelemek için bol su için.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Böbrek taşı ağrısı korkutucu ve stresli olabilir. Bu durum geçicidir ve gençler, aileleriyle konuşarak kaygılarını paylaşmalıdır. Gerekirse okul psikolojik danışmanından veya bir uzmandan destek alınabilir.

Önleme

Evet, böbrek taşları büyük ölçüde önlenebilir. En etkili yöntem yeterli sıvı almak ve sağlıklı beslenmektir. Ailede taş öyküsü varsa, düzenli kontrollerle erken önlem alınabilir.

Aşılar

Bu konuda koruyucu bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Ailede böbrek taşı öyküsü olan gençler, herhangi bir belirti olmasa bile yılda bir kez idrar tahlili ve kan testi yaptırmayı düşünebilir. Doktorunuz size özel bir tarama planı önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Böbrek hasarı (uzun süreli tıkanıklık böbrek fonksiyonlarını bozabilir)
• İdrar yolu enfeksiyonu (taşın üzerinde bakteri birikebilir)
• Sepsis (enfeksiyonun kana yayılması, hayati tehlike oluşturabilir)

Uzun vadeli görünüm

Böbrek taşları çoğu zaman başarıyla tedavi edilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile böbrek hasarı önlenir. Önleyici tedbirler alındığında tekrarlama riski önemli ölçüde azalır. Gençler, doğru alışkanlıklarla sağlıklı bir yaşam sürdürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.