Lactose intolerance living in adults

Genel Bakış

Laktoz intoleransı, süt ve süt ürünlerinde bulunan laktoz şekerini sindirememe durumudur. Vücut, laktozu parçalamak için gerekli olan laktaz enzimini yeterince üretmediğinde ortaya çıkar.

Evet, dünya genelinde yetişkinlerin yaklaşık %65-70'inde bir derecede laktoz intoleransı vardır. Türkiye'de de oldukça yaygındır.

Çoğunlukla ergenlik ve yetişkinlik döneminde ortaya çıkar. Genetik yatkınlık, bağırsak hastalıkları veya enfeksiyonlar sonrasında gelişebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Şişkinlik
• Karın ağrısı ve kramplar
• İshal
• Mide guruldaması
• Bulantı

Çocuklarda belirtiler

• Yetişkinlerle benzer belirtiler görülür. Ayrıca büyüme geriliği, kilo alamama ve huzursuzluk olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha belirgin olabilir. Kronik ishal ve beslenme yetersizliği riski artar.

Nedenler

Ana nedenler

• Primer laktoz intoleransı: Genetik olarak laktaz üretiminin yaşla birlikte azalması en sık nedendir.
• Sekonder laktoz intoleransı: Bağırsak hasarı (örneğin Crohn hastalığı, çölyak, bağırsak enfeksiyonu) veya kemoterapi sonrası geçici olarak gelişebilir.
• Konjenital laktoz intoleransı: Doğuştan laktaz enzimi eksikliği çok nadirdir.

Risk faktörleri

• Ailede laktoz intoleransı öyküsü
• Asya, Afrika veya Güney Avrupa kökenli olmak
• İnce bağırsağı etkileyen hastalıklar (Crohn, çölyak)
• Bağırsak enfeksiyonları
• Kemoterapi görmüş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli ve ani başlayan karın ağrısı
• Kanlı ishal
• Yüksek ateş
• Aşırı susama, ağız kuruluğu, idrar miktarında azalma gibi dehidratasyon belirtileri

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Şişkinlik, gaz, ishal gibi belirtiler sürekli hale gelmişse
• Kilo kaybı veya iştahsızlık varsa
• Belirtiler günlük yaşamınızı etkiliyorsa

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi ve beslenme alışkanlıklarınızı değerlendirir. Kesin tanı koymak için bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Nefes testi: Laktoz içtikten sonra nefesinizdeki hidrojen seviyesi ölçülür.
• Kan şekeri testi: Laktoz içtikten sonra kan şekeri değişimi izlenir.
• Dışkı asitliği testi: Özellikle çocuklarda kullanılır.
• Diyet takibi: Bir süre süt ürünü tüketmeyip belirtilerin kaybolup kaybolmadığı izlenir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde doktorunuz muhtemelen birkaç hafta süt ürünlerinden uzak durmanızı isteyecek, ardından belirtileriniz düzelince laktoz intoleransından şüphelenilecektir. Kesin tanı için nefes testi yapılabilir. Testler genellikle ağrısız ve basittir.

Tedavi

Tedavinin temel amacı laktoz tüketimini azaltarak belirtileri kontrol altına almaktır. Tamamen süt ürünlerini kesmek her zaman gerekmez; birçok kişi az miktarda laktozu tolere edebilir.

Evde kişisel bakım

• Laktoz içeren yiyecekleri az miktarda tüketmek
• Laktozsuz süt, yoğurt ve peynir gibi ürünleri tercih etmek
• Probiyotik içeren besinler (yoğurt, kefir) tüketmek
• Süt ürünlerini yemeklerle birlikte tüketmek (tolereyi artırabilir)
• Etiket okuma alışkanlığı kazanmak; süt, peynir altı suyu, süt tozu gibi isimler laktoz içerir.

Tıbbi tedaviler

Eczanelerde laktaz enzimi takviyeleri bulunur. Bu takviyeler, süt ürünü tüketmeden önce alındığında laktozun sindirilmesine yardımcı olabilir. Belirtileri hafifletmek için doktorunuz gaz giderici veya ishal önleyici ilaçlar da önerebilir. Herhangi bir ilaç kullanmadan önce mutlaka doktorunuza veya eczacınıza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi tedavi laktoz intoleransı için uygun değildir.

Bu durumla yaşamak

Günlük hayatınızda süt ürünleri tüketimine dikkat etmeniz gerekir. Alışveriş yaparken etiketleri okuyun; 'laktozsuz' ibaresi olan ürünleri tercih edin. Sosyal ortamlarda yemek yerken içerik hakkında soru sormaktan çekinmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Laktozsuz süt ve yoğurt kullanmak
• Bitkisel sütler (badem, soya, yulaf) denemek
• Eski kaşar, parmesan gibi laktozu düşük peynirleri tercih etmek
• Kalsiyum ihtiyacınızı yeşil yapraklı sebzeler, badem, tofu gibi besinlerle karşılamak

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmek çok önemlidir. Kalsiyum ve D vitamini takviyesi gerekebilir; bu konuda doktorunuza danışın. Düzenli egzersiz bağırsak sağlığını olumlu yönde etkiler, ancak egzersiz öncesinde laktozlu besin tüketmemeye özen gösterin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bazı kişiler, özellikle sosyal ortamlarda süt ürünü bulma zorluğu nedeniyle kaygı yaşayabilir veya dışlanmış hissedebilir. Bu duygular normaldir. Unutmayın, birçok insan aynı durumu yaşamaktadır. İhtiyaç duyarsanız bir psikologdan destek alabilirsiniz.

Önleme

Genetik olan primer laktoz intoleransı tamamen önlenemez. Ancak sekonder intoleransı bağırsak sağlığını koruyarak önlemek mümkündür: probiyotik besinler tüketmek, sağlıklı beslenmek ve bağırsak hastalıklarını tedavi ettirmek bu konuda yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalsiyum ve D vitamini eksikliği
• Osteoporoz (kemik erimesi) riskinde artış
• Yetersiz beslenme ve kilo kaybı
• Büyüme geriliği (çocuklarda)

Uzun vadeli görünüm

Laktoz intoleransı yaşam kalitesini etkileyebilir ancak doğru beslenme düzeni ve yaşam tarzı değişiklikleriyle belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Çoğu insan rahat ve sağlıklı bir hayat sürdürebilir. Düzenli doktor kontrolü ve diyetisyen desteğiyle sorunsuz bir şekilde yaşamak mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.