İleri Yaştaki Yetişkinlerde Lösemi Tedavi Sürecine Genel Bakış

Genel Bakış

Lösemi, kemik iliğinde başlayan bir kan kanseridir. Normalde enfeksiyonlarla savaşan beyaz kan hücreleri, lösemi hastalığında anormal şekilde çoğalarak sağlıklı kan hücrelerinin yapımını engeller. Bu durum kansızlık, enfeksiyon riskinde artış ve kanama eğilimi gibi sorunlara yol açabilir.

Lösemi, tüm kanserlerin yüzde üçü gibi küçük bir bölümünü oluşturur. Ancak ileri yaşla birlikte bazı lösemi türlerine daha sık rastlanır; özellikle 65 yaş üzerinde görülme sıklığı artar.

Çoğunlukla 60 yaş üstü bireyleri etkilemekle birlikte, lösemi her yaşta ortaya çıkabilir. Yaşın ilerlemesi, bağışıklık sisteminin zayıflaması ve bazı genetik faktörler hastalığa yakalanma ihtimalini artırabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sürekli yorgunluk ve halsizlik
• Ateş ve gece terlemeleri
• İstemsiz kilo kaybı
• Sık ve tekrarlayan enfeksiyonlar
• Kolay morarma ve kanama
• Kemik ve eklem ağrıları
• Lenf bezlerinde şişlik

Çocuklarda belirtiler

• Solukluk ve halsizlik
• Tekrarlayan ateş
• Kemik ve bacak ağrıları
• İştahsızlık ve kilo alamama
• Karın bölgesinde şişlik (dalak büyümesi)
• Nedensiz morluklar ve burun kanamaları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sinsi başlayan yorgunluk ve halsizlik
• Nefes darlığı ve çarpıntı
• Ciltte solukluk ve baş dönmesi
• Tekrarlayan enfeksiyonlar ve uzun süren iyileşme
• İştah kaybı ve istemsiz kilo kaybı
• Gece terlemeleri ve hafif ateş

Nedenler

Ana nedenler

• Löseminin kesin nedeni bilinmemektedir. Kan hücrelerinin DNA'sında oluşan hasarlar (mutasyonlar) ana neden olarak kabul edilir. Bu hasar kalıtsal olabileceği gibi, çevresel etkenlerle de zamanla gelişebilir.

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Sigara kullanımı
• Benzen gibi kimyasal maddelere maruz kalmak
• Yüksek doz radyasyon tedavisi görmüş olmak
• Daha önce bazı kanser tedavileri almış olmak
• Ailede lösemi veya kan hastalığı öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Evde geçmeyen yüksek ateş, beklenmedik kanama, morarma veya şiddetli nefes darlığı yaşarsanız aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurmalısınız.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yorgunluk, kilo kaybı, gece terlemesi veya tekrarlayan enfeksiyonlar birkaç haftadır devam ediyorsa en kısa sürede aile hekiminiz veya iç hastalıkları uzmanıyla görüşün.

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi ve tıbbi geçmişinizi dinler, fizik muayene yapar. Ardından kan testleri ister. Kan testlerinde anormallik görülürse tanıyı doğrulamak için kemik iliği biyopsisi gibi ileri incelemeler yapılır.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı ve periferik kan yayması
• Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi
• İmmünfenotipleme (hücre tiplerinin belirlenmesi)
• Kromozom ve genetik testler
• Bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç gün sürebilir. Sonuçlar çıktığında doktorunuz, löseminin türü ve tedavi seçenekleri hakkında sizi bilgilendirir. Gerekirse sizi kanser uzmanına (onkoloji kliniğine) yönlendirir. Bu süreçte ikinci bir görüş alabilirsiniz.

Tedavi

Lösemi tedavisi her hastaya göre kişiselleştirilir. İleri yaştaki yetişkinlerde tedavi planı yapılırken hastalığın türü, genel sağlık durumu, eşlik eden hastalıklar ve yaşam kalitesi öncelikli olarak değerlendirilir. Amaç, hastalığı mümkün olduğunca kontrol altına almak ve hastanın güvenli, konforlu bir yaşam sürmesini sağlamaktır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrol ve tedavi randevularına düzenli gitmek
• Enfeksiyonlardan korunmak için elleri sık sık yıkamak ve kalabalık ortamlardan kaçınmak
• Sigara ve alkol kullanmamak
• Yeterince dinlenmek ve günlük aktivitelerde kendinize uygun temponuzu belirlemek

Tıbbi tedaviler

Tedavide kemoterapi, hedefe yönelik akıllı ilaçlar, immünoterapi ve kemik iliği (kök hücre) nakli gibi yöntemler uygulanabilir. Hangi tedavinin seçileceği löseminin alt tipine, hücrelerin özelliklerine ve hastanın genel sağlığına göre belirlenir. Tedavi sırasında kan nakli, antibiyotikler ve destekleyici ilaçlar da kullanılabilir. İlaç adları ve dozları hastaya özel olarak doktor tarafından planlanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Lösemide ana tedavi sistemik (tüm vücudu etkileyen) tedavilerdir; cerrahi genellikle gerekmez. Çok nadir durumlarda, dalak büyümesi gibi komplikasyonları çözmek için cerrahi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sırasında enerjinizi iyi yönetmek önemlidir. Günü planlayın, aralara dinlenme molaları koyun. Ev işleri, alışveriş ve ulaşım gibi konularda ailenizden ve yakınlarınızdan yardım istemekten çekinmeyin. Kendinizi iyi hissettiğiniz zamanlarda sevdiğiniz aktivitelerle ilgilenin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun onayıyla hafif egzersizler yapın
• Uyku düzeninize özen gösterin
• Stresten uzak durmak için gevşeme ve nefes egzersizlerini deneyin
• Bağışıklık sistemini güçlendirmek için hijyen kurallarına dikkat edin

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve yeterli beslenmek tedavi sürecinde önemlidir. İştahsızlık veya yutma güçlüğü yaşıyorsanız küçük ve sık öğünler tercih edin. Protein yönünden zengin besinler kas gücünü korumaya yardımcı olabilir. Hafif yürüyüşler ve esneme hareketleri dolaşımı artırır; ancak yeni bir egzersize başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Lösemi tanısı ve tedavi süreci kaygı, üzüntü, öfke ve uyku sorunlarına yol açabilir. Bu duygular çok normaldir. Duygularınızı sevdiklerinizle paylaşın. Bir psikolog veya psikiyatristten destek almak bu yolda size güç kazandırabilir.

Önleme

Lösemi için kesin ve garanti edilmiş bir korunma yöntemi yoktur. Ancak sigara içmemek, zararlı kimyasallardan uzak durmak, sağlıklı beslenmek ve düzenli sağlık kontrollerini aksatmamak bazı riskleri azaltmaya yardımcı olabilir.

Aşılar

Doktorunuzun önerisiyle grip, zatürre ve diğer enfeksiyonlara karşı aşılar yaptırmanız, özellikle bağışıklık sistemi zayıfken ortaya çıkabilecek enfeksiyon riskini azaltabilir. Aşı yaptırmadan önce mutlaka tedaviyi yürüten ekibe danışın.

Tarama programları

Lösemiye yönelik şu an için herkese uygulanan rutin bir tarama testi yoktur. Ancak kan testleri, belirti ortaya çıktığında hastalığın erken fark edilmesini sağlayabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bağışıklık sisteminin çökmesi nedeniyle hayatı tehdit eden enfeksiyonlar
• Ağır kansızlık sonucu aşırı halsizlik, nefes darlığı ve kalp yetmezliği
• Kontrol edilemeyen kanamalar
• Kemik ve eklem ağrılarında artış
• Dalak ve karaciğer büyümesi

Uzun vadeli görünüm

Günümüzde lösemi tedavisinde çok önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. İleri yaşta bile uygun tedavi planı ile hastalık kontrol altına alınabilir, yaşam süresi ve yaşam kalitesi artırılabilir. Tedavi kararında yaşam kalitesini korumak her zaman önceliklidir. Kendinize ve sevdiklerinize karşı şefkatli olun, umudunuzu koruyun.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü ↗

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.