Otoimmün Hepatit ile Yaşamak

Genel Bakış

Otoimmün hepatit, bağışıklık sisteminin yanlışlıkla karaciğer hücrelerine saldırarak iltihaplanmaya yol açtığı, uzun süreli bir karaciğer hastalığıdır. 'Otoimmün', bağışıklık sisteminin kendi vücuduna saldırdığı anlamına gelir. Erken teşhis ve tedavi ile kontrol altına alınabilir.

Nadir bir hastalıktır. Ancak tanı ve tedavi yöntemlerinin gelişmesiyle hastaların büyük çoğunluğu uzun ve sağlıklı bir yaşam sürebilir.

Her yaşta görülebilir; ancak en sık 30-50 yaş arasındaki kadınlarda teşhis edilir. Ailesinde otoimmün hastalık olan kişilerde daha sık olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Ciltte ve gözlerde sarılık
• Karın bölgesinde ağrı veya rahatsızlık
• Eklem ağrıları
• Koyu renkli idrar
• Kaşıntı
• Bulantı

Çocuklarda belirtiler

• Büyümede gerilik
• Adet düzensizliği (genç kızlarda)
• Sarılık ve yorgunluk
• Karın şişliği

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler genellikle daha hafif ve belirsiz olabilir
• Yorgunluk, halsizlik
• Sarılık görülmeyebilir; karaciğer hasarı yavaş ilerler

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin karaciğer hücrelerini yabancı olarak algılayıp onlara saldırması
• Kesin neden bilinmemekle birlikte genetik yatkınlık ve çevresel tetikleyiciler (örneğin bazı enfeksiyonlar) rol oynayabilir
• Bazı ilaçların hastalığı tetikleyebileceği düşünülmektedir

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• Ailede otoimmün hastalık öyküsü
• Başka bir otoimmün hastalığın varlığı (örneğin tiroidit, romatoid artrit, çölyak hastalığı)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Sarılığın hızla kötüleşmesi
• Karaciğer yetmezliği belirtileri (bilinç bulanıklığı, kusma, siyah dışkı)
• Ciddi karın ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır geçmeyen yorgunluk, iştah kaybı, bulantı veya karın ağrısı
• Gözlerde veya ciltte sarılık fark edilmesi
• Koyu renkli idrar veya açık renkli dışkı

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü alır ve fizik muayene yapar. Ardından kan testleri, görüntüleme ve karaciğer biyopsisi ile tanıya ulaşır.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: karaciğer enzimleri, otoantikorlar, viral hepatit testleri
• Karın ultrasonu veya diğer görüntüleme yöntemleri
• Karaciğer biyopsisi: karaciğerden küçük bir doku örneği alınarak mikroskopta incelenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Bazı testler için aç gelmeniz gerekebilir. Biyopsi işlemi genellikle lokal anesteziyle yapılır ve aynı gün taburcu olabilirsiniz. Sonuçlar birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Tedavinin amacı karaciğer iltihabını azaltmak, belirtileri kontrol altına almak ve karaciğer hasarını önlemektir. İlaçlar hastalığın şiddetine göre belirlenir ve uzun süre kullanmanız gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli kullanın
• Alkol ve doktorunuzun onayı olmayan bitkisel ürünlerden kaçının
• Aşılarınızı (hepatit A ve B, grip, zatürre) güncelleyin
• Kontrollerinizi aksatmayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar ve kortikosteroidler içeren bir tedavi planı önerebilir. Bu ilaçların dozu zamanla ayarlanır. Bazı hastalarda idame tedavisi yeterli olurken, bazılarında ilaçların uzun süre kullanılması gerekir. Tedavi yanıtı kan testleriyle yakından izlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok ileri karaciğer yetmezliği durumunda karaciğer nakli en etkili seçenek olabilir. Nakil kararı, hastalığın durumuna ve kişinin genel sağlığına göre verilir.

Bu durumla yaşamak

Otoimmün hepatit, hayat boyu sürebilecek bir hastalık olsa da düzenli ilaç kullanımı ve doktor kontrolleriyle günlük yaşam büyük ölçüde normale dönebilir. Kendinizi iyi hissettiğiniz dönemlerde bile tedaviyi bırakmamak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Dengeli ve sağlıklı beslenin; tuz tüketimini azaltın
• Düzenli, orta düzeyde egzersiz yapın (yürüyüş gibi)
• Yeterince dinlenin ve uyuyun
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Ağrı kesici veya reçetesiz ilaçlar dahil her yeni ilacı doktorunuza danışarak kullanın

Diyet ve egzersiz

Karaciğer sağlığı için bol sebze, meyve ve tam tahıl tüketin. Aşırı işlenmiş gıdalardan, şekerli içeceklerden ve aşırı tuzdan kaçının. Haftanın çoğu günü 30 dakikalık tempolu yürüyüş yapmak iyi bir başlangıçtır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü ve yorgunluk hissi yaratabilir. Bu duygular normaldir. Kendinize karşı nazik olun ve ihtiyaç duyduğunuzda psikolojik destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Otoimmün hepatit doğrudan önlenebilen bir hastalık değildir. Ancak tedaviye düzenli devam etmek, tetikleyicilerden kaçınmak ve kontrolleri aksatmamak hastalığın alevlenmesini büyük ölçüde önleyebilir.

Aşılar

Hepatit A ve B aşıları önerilebilir. Ayrıca grip ve zatürre aşıları hem genel sağlığınızı korur hem de karaciğer üzerindeki enfeksiyon yükünü azaltır. Aşı yaptırmadan önce doktorunuza danışın.

Tarama programları

Hastalık doğrudan tarama programına dahil değildir. Ancak ailenizde otoimmün hepatit veya başka otoimmün hastalıklar varsa, düzenli doktor kontrollerinde karaciğer fonksiyon testlerinizi takip ettirin.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Karaciğer sirozu (karaciğerin yaygın fibrozla sertleşmesi ve hasar görmesi)
• Karaciğer yetmezliği
• Karaciğer kanseri riskinde artış (siroz gelişen hastalarda)
• Portal hipertansiyon (karaciğere giden damarlarda yüksek basınç) ve buna bağlı kanama riski

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilmediğinde hastalık ciddi sonuçlara yol açabilir. Ancak günümüzde tanı ve tedavi olanakları çok gelişmiştir. Düzenli tedavi gören kişilerin büyük çoğunluğu hastalığı kontrol altında tutar, iş ve sosyal yaşamına devam edebilir. Umut verici bir şekilde, birçok hasta ilaçlar sayesinde uzun yıllar karaciğer hasarı yaşamadan yaşayabilir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• American Liver Foundation ↗
• British Liver Trust ↗

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.