Kalp Nakli Sonrası Yaşam

Genel Bakış

Kalp nakli, son dönem kalp yetersizliği olan bir kişiye, sağlıklı bir donörden alınan kalbin nakledilmesidir. Bu yazı, kalp nakli olmuş kişilerin hayatlarının geri kalanında neler beklemesi gerektiğini anlatır.

Kalp nakli, Türkiye'de ve dünyada giderek artan sayıda uygulanmakla birlikte, kalp yetersizliği olan herkes için uygun değildir. Her yıl ülkemizde yüzlerce kişi kalp nakli olmaktadır.

Kalp nakli, çoğunlukla kalp yetersizliği nedeniyle yaşamı tehdit altında olan yetişkinleri ve bazı özel durumlarda çocukları etkiler. Erkeklerde biraz daha sık görülmekle birlikte herkeste uygulanabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Nefes darlığı
• Ateş
• Kilo artışı, ödem (vücutta su birikmesi)
• Çarpıntı veya kalp ritim bozuklukları
• Bulantı, kusma veya ishal gibi mide-bağırsak şikayetleri

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme ve gelişmede gerilik
• İştahsızlık
• Huzursuzluk
• Nefes almakta zorlanma
• Kalp atışında düzensizlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Halsizlik
• Bilinç bulanıklığı
• Denge kaybı
• İştahsızlık
• Genel durum bozukluğu

Nedenler

Ana nedenler

• Vücudun yeni kalbi yabancı olarak algılayıp reddetmesi (rejeksiyon)
• Bağışıklığı baskılayan ilaçlar nedeniyle enfeksiyonlara açık hale gelmek

Risk faktörleri

• İlaçları düzenli kullanmamak
• Doktor kontrollerini aksatmak
• Sigara kullanmak
• Yüksek tansiyon
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Kronik böbrek hastalığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ateş, nefes darlığı, hızlı kilo alma veya kalp çarpıntısı gibi belirtilerden birini fark ederseniz aynı gün doktorunuza başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Düzenli kontrollerinizi aksatmayın; doktorunuz sizin için bir takip planı hazırlayacaktır.

Tanı

Kalp naklinin başarılı olup olmadığı; kan testleri, elektrokardiyografi, ekokardiyografi ve kalp biyopsisi gibi yöntemlerle düzenli olarak kontrol edilir. Bu testler rejeksiyonu erken dönemde yakalamak için yapılır.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (böbrek ve karaciğer fonksiyonları, enfeksiyon belirteçleri)
• Elektrokardiyografi (EKG)
• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu)
• Kalp biyopsisi (kalp dokusundan örnek alma)
• Koroner anjiyografi (kalp damarlarının görüntülenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Kontrolleriniz ilk yıl daha sık, sonraki yıllarda ise yılda bir veya iki kez yapılacaktır. Doktorunuz bu takip sırasında ilaçlarınızı ayarlayacak ve oluşabilecek sorunları erken fark edecektir.

Tedavi

Kalp nakli sonrası tedavinin temel amacı, yeni kalbin reddedilmesini önlemek, enfeksiyonlardan korunmak ve kalp damar sağlığını desteklemektir.

Evde kişisel bakım

• İlaçlarınızı her gün aynı saatte, doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın.
• Sigara, alkol ve uyuşturucu maddelerden uzak durun.
• Ellerinizi sık sık yıkayın, kalabalık ortamlardan kaçının.
• Enfeksiyon belirtisi olan kişilerle temastan kaçının.
• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş gibi).

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar (immünosüpresif ilaçlar) reçete edecektir. Bu ilaçlar, vücudun yeni kalbe saldırmasını önler. Ayrıca enfeksiyonlardan korunmak için koruyucu antibiyotikler veya antiviral ilaçlar verilebilir. İlaç tedavisi mutlaka doktor kontrolünde yürütülür.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kalp nakli tek başına bir ameliyattır; ancak bazı hastalarda nakil sırasında başka kalp damar müdahaleleri de gerekebilir. Nakil sonrası rejeksiyon veya damar tıkanıklığı gibi durumlar nadiren yeni bir girişim veya ameliyat gerektirebilir.

Bu durumla yaşamak

Kalp nakli sonrası yaşam, düzenli ilaç kullanımı, sağlıklı beslenme, düzenli kontroller ve enfeksiyonlardan korunma üzerine kuruludur. Birçok kişi işine, hobilerine ve sosyal hayatına dönebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Dengeli ve kalp dostu bir beslenme düzeni (sebze, meyve, tam tahıl, az tuz, az doymuş yağ) seçin.
• Düzenli fiziksel aktivite yapın; ancak ağır kaldırmaktan kaçının.
• Kilonuzu kontrol altında tutun.
• Yeterli uyuyun ve stresten uzak durun.
• Aşırı sıcak veya soğuktan kaçının.

Diyet ve egzersiz

Beslenmenizde taze sebze ve meyvelere yer verin, işlenmiş gıdalardan uzak durun. Haftanın çoğu günü 30 dakikalık yürüyüşler yapmak iyi bir başlangıçtır. Daima doktorunuzla egzersiz planı hakkında konuşun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Nakil sonrası duygusal zorluklar yaşamak normaldir. Depresyon, anksiyete ve suçluluk duyguları görülebilir. Bu duygularınızı sağlık ekibinizle paylaşmanız önemlidir. Gerekirse psikolojik destek alın.

Önleme

Kalp nakli sonrası bazı sorunlar tamamen önlenemese de, risk azaltılabilir. Düzenli takip, ilaç kullanımı ve sağlıklı yaşam tarzı komplikasyonları önlemenin en önemli yoludur.

Aşılar

Grip, zatürre ve diğer aşılar için doktorunuza danışın; bazı canlı aşılar bağışıklığı baskılanmış hastalarda önerilmeyebilir.

Tarama programları

Düzenli kan testleri, ekokardiyografi ve gerektiğinde kalp biyopsisi ile rejeksiyon ve damar sorunları erken dönemde saptanabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Rejeksiyon (vücudun yeni kalbi reddetmesi)
• Enfeksiyonlar
• Kalp damarlarında tıkanma (kalp nakli koroner arter hastalığı)
• Böbrek hasarı
• Yüksek tansiyon
• Şeker hastalığı ve yüksek kolesterol

Uzun vadeli görünüm

Kalp nakli, yaşam süresini ve kalitesini önemli ölçüde uzatan bir tedavidir. Düzenli takip ve tedaviye uyumla birçok kişi onlarca yıl sağlıklı bir yaşam sürebilir. Her durum farklıdır; bu nedenle kendi sağlık ekibinizle yakın ilişki içinde olmanız en iyisidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.