Takayasu Arteriti ile Yaşamak: Farkındalık ve Yol Haritası

Genel Bakış

Takayasu arteriti, bağışıklık sisteminin vücudun en büyük atardamarı olan aortayı ve onun ana dallarını iltihaplandırdığı, nadir görülen bir damar hastalığıdır. Bu iltihap, damar duvarlarında kalınlaşmaya, daralmaya veya tıkanmaya yol açabilir.

Takayasu arteriti nadir bir hastalıktır; milyonda birkaç kişide görülür.

Çoğunlukla 10-40 yaş arası kadınları etkiler, ancak her yaşta ve her cinsiyette görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Açıklanamayan ateş
• Kas ve eklem ağrıları
• İştahsızlık ve kilo kaybı
• Baş dönmesi veya bayılma hissi
• Kollarda veya bacaklarda ağrı ya da güçsüzlük
• İki kolda ölçülen tansiyonun farklı olması

Çocuklarda belirtiler

• Baş ağrısı ve halsizlik
• Yüksek tansiyon
• Nedeni bilinmeyen ateş
• Büyüme geriliği

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler daha silik olabilir veya başka hastalıklarla karışabilir.
• Yorgunluk, halsizlik ve damar sertliğine benzer bulgular daha ön plandadır.

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni bilinmemektedir.
• Bağışıklık sisteminin damar duvarlarına yanlışlıkla saldırdığı düşünülmektedir.
• Bazı enfeksiyonların tetikleyici olabileceği varsayılmaktadır, ancak bu kanıtlanmamıştır.

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• 10-40 yaş aralığında olmak
• Ailede otoimmün hastalık öyküsünün bulunması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda sıralanan acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Ani görme kaybı veya inme belirtisi durumunda vakit kaybetmeden acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır süren açıklanamayan yorgunluk, ateş veya kilo kaybı yaşıyorsanız.
• Kollarınızda veya bacaklarınızda ağrı, soğukluk ya da renk değişikliği fark ediyorsanız.
• Aile hekiminize veya dahiliye uzmanına mutlaka görünün.

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü alır ve fizik muayene yapar. Her iki kolunuzdan tansiyon ölçer, damar seslerini dinler. Kesin tanı için görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (iltihap belirteçleri)
• Manyetik rezonans (MR) ve MR anjiyografi
• Bilgisayarlı tomografi (BT) anjiyografi
• Renkli Doppler ultrason
• Damar anjiyografisi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı için romatoloji uzmanına yönlendirilebilirsiniz. Tanı süreci birkaç hafta sürebilir; birden fazla test yapılması gerekebilir. Bu süreçte doktorunuzla iletişimde kalın.

Tedavi

Tedavinin iki ana hedefi vardır: damar iltihabını kontrol altına almak ve damar hasarını önlemek. Tedavi kişiye özeldir ve düzenli takip gerektirir.

Evde kişisel bakım

• İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli kullanın.
• Tansiyonunuzu evde takip edin, ölçümleri kaydedin.
• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun.
• Düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın.

Tıbbi tedaviler

Tedavide genellikle kortikosteroidler ve bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanılır. İlaç seçimi ve dozu hastaya göre belirlenir; bu ilaçlar yalnızca uzman doktor tarafından reçete edilmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı hastalarda damarlarda ciddi daralma veya balonlaşma (anevrizma) gelişirse, anjiyoplasti, stent yerleştirilmesi veya cerrahi bypass gibi işlemler gerekebilir. Bu karar girişimsel radyolog ve kalp damar cerrahı tarafından birlikte verilir.

Bu durumla yaşamak

Takayasu arteriti kronik bir hastalıktır; ancak doğru tedavi ve düzenli takip ile günlük yaşamınızı büyük ölçüde sürdürebilirsiniz. Enerjinizi yönetmeyi öğrenin ve dinlenmeye zaman ayırın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresten uzak durmaya çalışın ve gevşeme tekniklerini öğrenin.
• Düzenli ve yeterli uyuyun.
• Sosyal bağlantılarınızı koruyun.
• Doktorunuzun önerdiği aşıları yaptırın.

Diyet ve egzersiz

Kalp ve damar sağlığını koruyan, tuzdan fakir, sebze ve meyve ağırlıklı bir beslenme önerilir. Doktorunuzun onayıyla haftanın çoğu günü 30 dakikalık yürüyüş gibi orta düzeyde egzersiz yapabilirsiniz. Egzersize başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü ve stres yaratabilir. Bu duygular normaldir. Kendinizi yalnız hissetmeyin; bir psikolog veya psikiyatristten destek almak önemlidir. Ruhsal sağlığınız fiziksel sağlığınız kadar değerlidir.

Önleme

Takayasu arteriti şu an için önlenebilen bir hastalık değildir. Ancak erken tanı ve düzenli tedavi ile hastalığın ilerlemesi ve komplikasyonlar büyük ölçüde önlenebilir.

Aşılar

Bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullanan hastalar için grip, zatürre ve diğer önerilen aşılar önemlidir. Hangi aşıların yapılacağı konusunda doktorunuzla görüşün.

Tarama programları

Toplumda rutin tarama önerilmez. Ancak tanı almış hastalarda damar hasarını izlemek için düzenli görüntüleme yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İnme (felç)
• Kalp krizi
• Böbrek yetmezliği veya yüksek tansiyon
• Aort anevrizması (damar balonlaşması) ve yırtılması
• Uzuvlarda kan akımının azalmasına bağlı ciddi hasar

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilmediğinde durum ciddi olabilir; ancak günümüzdeki tedavi seçenekleri sayesinde çoğu hasta aktif ve üretken bir yaşam sürdürebilir. Düzenli takip ve tedavi ile hastalık kontrol altına alınabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.