Yaşa Bağlı Sarı Nokta Hastalığı (Makula Dejenerasyonu)

Genel Bakış

Makula dejenerasyonu, gözün arka kısmındaki sarı nokta (makula) adı verilen bölgenin zamanla zarar görmesiyle oluşan bir göz hastalığıdır. Bu bölge, net ve keskin görmemizi sağlar. Hastalık ilerledikçe merkezi görmede bulanıklık ve kayıp yaşanır, ancak çevresel görme genellikle korunur.

Evet, 50 yaş üstü bireylerde sık görülür ve yaşlılıkta körlüğün önde gelen nedenlerinden biridir.

Genellikle 60 yaş ve üzeri yetişkinleri etkiler. Sigara içenler, ailesinde makula dejenerasyonu olanlar ve kalp-damar hastalığı olanlarda risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Merkezi görmede bulanıklık
• Düz çizgilerin dalgalı görünmesi
• Okuma veya yüz tanımada zorluk
• Renklerin soluk görünmesi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda görülmez; bu hastalık genellikle yaşa bağlıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Aynı belirtiler yaşlılarda da geçerlidir.
• Merkezi görme kaybı zamanla artabilir.
• Bazı ileri vakalarda merkezde koyu bir leke oluşabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Makula bölgesinde hücre hasarı ve atık birikimi (kuru tip)
• Anormal kan damarlarının büyüyerek sıvı sızdırması (yaş tip)

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Sigara içmek
• Ailede makula dejenerasyonu öyküsü
• Yüksek tansiyon
• Obezite
• Açık renk göz rengi
• Güneş ışığına uzun süre maruz kalmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Görmede ani kayıp
• Dalgalı çizgiler
• Yeni oluşan bulanıklık

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından sonra düzenli göz muayenesi, özellikle ailede hastalık varsa

Tanı

Göz doktoru tarafından yapılan kapsamlı göz muayenesi ile tanı konur.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi
• Göz bebeğini büyüterek retina muayenesi
• Amsler grid testi
• Optik koherens tomografi (OCT)
• Fundus floresein anjiyografi (yaş tip için)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında göz damlası ile göz bebekleri büyütülür, yaklaşık 20-30 dakika sürer, birkaç saat bulanık görebilirsiniz. Ağrısız bir işlemdir.

Tedavi

Makula dejenerasyonunun kesin tedavisi yoktur, ancak erken dönemde alınacak önlemler ve tedaviler ile görme kaybı yavaşlatılabilir. Tedavi türüne göre (kuru veya yaş) farklı yaklaşımlar vardır.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı beslenmek (yeşil yapraklı sebzeler, omega-3 yağ asitleri)
• Sigara içmemek
• Güneş gözlüğü takmak
• Düzenli göz muayenesi
• Evde Amsler gridi ile kendi kendine izlem

Tıbbi tedaviler

Yaş tip makula dejenerasyonunda göz içine yapılan enjeksiyon tedavisi (anti-VEGF ilaçlar) ile anormal damar büyümesi durdurulabilir. Kuru tip için özel bir ilaç yoktur, ancak doktorunuzun önerebileceği destekleyici besin takviyeleri (AREDS2 formülü gibi) kullanılabilir. Hiçbir takviyeyi doktora danışmadan almayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok ileri vakalarda, yaş tip için fotodinamik tedavi veya lazer tedavisi uygulanabilir. Ayrıca, merkezi görme kaybı olan hastalar için teleskopik lens implantı gibi cerrahi seçenekler sınırlı durumlarda düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Merkezi görme kaybı yaşasanız bile çevresel görme ile çoğu işinizi yapabilirsiniz. Büyüteç, yüksek kontrastlı aydınlatma, sesli kitaplar gibi yardımcı araçlar kullanarak günlük yaşamı kolaylaştırabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• UV korumalı güneş gözlüğü takın
• Sigara içmeyin
• Düzenli egzersiz yapın
• Kan basıncı ve kolesterolünüzü kontrol altında tutun

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme önerilir: bol yeşil yapraklı sebze (ıspanak, lahana), renkli meyveler, balık, ceviz, zeytinyağı. Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görme kaybı depresyona, kaygıya ve sosyal izolasyona neden olabilir. Duygusal destek almak ve görme rehabilitasyon hizmetlerine başvurmak önemlidir.

Önleme

Tamamen önlenemez ancak risk faktörlerini azaltarak hastalığın başlaması geciktirilebilir. Sağlıklı yaşam tarzı ve düzenli göz muayenesi önemlidir.

Tarama programları

50 yaş üstü herkesin yılda bir kez kapsamlı göz muayenesi yaptırması önerilir. Ailesinde hastalık olanlar daha erken başlamalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Merkezi görme kaybının ilerlemesi ve kalıcı hale gelmesi
• Yaş tipte kanama ve iz dokusu oluşumu
• Kuru tipte makula harabiyetinin artması

Uzun vadeli görünüm

Umut verici bir şekilde, günümüzde tedaviler ile görme kaybını yavaşlatmak mümkündür. Tam körlük nadirdir; çevresel görme genellikle korunur. Yaşam kalitenizi artıracak birçok yardımcı cihaz ve destek hizmeti vardır. Düzenli takip ve sağlıklı yaşam ile hastalıkla başa çıkabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.