Makula Dejenerasyonu ile Yaşamak

Genel Bakış

Makula dejenerasyonu, gözün arkasındaki makula adlı bölgenin hasar görmesiyle ortaya çıkan bir hastalıktır. Makula, net ve merkezi görmeden sorumludur. Bu hastalık ilerledikçe merkezi görüş bulanıklaşır veya kaybolur, ancak çevresel görüş genellikle korunur.

Yaşa bağlı makula dejenerasyonu, 50 yaş üstü bireylerde en sık görülen görme kaybı nedenlerinden biridir. Dünyada milyonlarca insanı etkiler.

En çok 65 yaş üstü kişileri etkiler. Sigara içenlerde, ailesinde makula dejenerasyonu öyküsü olanlarda ve kalp-damar hastalığı riski yüksek olan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Merkezi görüşte bulanıklık veya kör nokta
• Düz çizgilerin dalgalı görünmesi
• Okuma veya tanıdık yüzleri tanımada zorluk
• Renklerin soluk veya mat görünmesi
• Işık hassasiyeti

Çocuklarda belirtiler

• Makula dejenerasyonu çocuklarda nadirdir ancak kalıtsal türleri (Stargardt hastalığı gibi) görülebilir. Belirtiler arasında ilerleyici görme azalması bulunur.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erişkinlerde yukarıdaki belirtiler görülür. Hastalık tek gözde başlayıp diğer göze ilerleyebilir. Ani görme kaybı yaş tipte daha hızlı olur.

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni bilinmemektedir; yaşlanma, genetik ve çevresel faktörlerin bir kombinasyonu olduğu düşünülmektedir.
• Kuru tipte makula incelir ve drusen adı verilen sarı birikintiler oluşur.
• Yaş tipte anormal kan damarları büyür ve sıvı sızdırarak hasara yol açar.

Risk faktörleri

• İleri yaş (50 ve üzeri)
• Sigara içmek
• Ailede makula dejenerasyonu öyküsü
• Obezite
• Yüksek tansiyon
• Kalp-damar hastalığı
• Açık renkli gözler
• Güneş ışığına fazla maruz kalmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Görmede ani değişiklik (bulanıklık, kör nokta, dalgalı çizgiler)
• Göz travması sonrası görme kaybı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaş üstü iseniz yılda bir kez göz dibi muayenesi yaptırın
• Ailede makula dejenerasyonu varsa daha erken yaşlarda kontrollere başlayın
• Amsler grid testi ile evde düzenli kontrol yapın

Tanı

Göz doktoru tarafından yapılan detaylı bir göz muayenesi ile teşhis konur. Amsler grid testi (düz çizgileri kontrol eden basit bir test) evde de kullanılabilir.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi
• Dilate göz dibi muayenesi (göz bebekleri büyütülerek makula incelenir)
• Optik koherens tomografi (OCT) – gözün katmanlarının detaylı görüntüsü
• Floresein anjiyografi (damardan boya verilerek kan damarlarının görüntülenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır. Göz bebeklerini büyütmek için damla damlatılır ve birkaç saat bulanık görebilirsiniz. Testler sonucunda doktorunuz makula dejenerasyonunun tipini ve evresini belirleyecektir.

Tedavi

Tedavinin amacı, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve var olan görüşü korumaktır. Kuru tip için özel bir tedavi yoktur ancak belirli takviyeler önerilebilir. Yaş tip için göz içi enjeksiyonlar veya lazer tedavisi uygulanabilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli göz muayenelerini ihmal etmeyin
• Amsler grid testi ile görüşünüzü evde takip edin
• Sigara içiyorsanız bırakın
• Sağlıklı beslenin, yeşil yapraklı sebzeler tüketin
• Güneş gözlüğü kullanarak UV ışınlarından korunun
• Kan basıncınızı ve kolesterolünüzü kontrol altında tutun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, hastalığın tipine göre tedavi planı belirleyecektir. Kuru tip için bazı vitamin ve mineral takviyeleri (AREDS2 formülasyonu gibi) önerilebilir. Yaş tip için ise göz içine enjekte edilen ilaçla tedavi (anti-VEGF) uygulanır. Ayrıca fotodinamik tedavi veya lazer cerrahisi gibi yöntemler de kullanılabilir. Tüm tedaviler doktor kontrolünde olmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yaş tipte, lazer cerrahisi bazen uygulanabilir ancak bu tedavi seçenekleri doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Makula dejenerasyonu merkezi görmeyi etkilediği için okuma, yazma, yüz tanıma gibi aktiviteler zorlaşabilir. Ancak çevresel görüş korunduğu için büyük ölçüde bağımsız yaşam mümkündür. Büyüteçler, özel okuma cihazları ve ekran okuyucular gibi yardımcı araçlar günlük yaşamı kolaylaştırabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Evde iyi aydınlatma kullanın
• Kontrastı artırmak için yazılı materyallerde büyük punto kullanın
• Düşme riskine karşı evde önlem alın (takılma tehlikelerini kaldırın)
• Gerekirse görme engellilere yönelik rehabilitasyon programlarına katılın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek makula dejenerasyonunun ilerlemesini yavaşlatabilir. Özellikle antioksidan bakımından zengin besinler (yeşil yapraklı sebzeler, meyveler, balık) tüketin. Düzenli egzersiz yapmak genel sağlık için önemlidir ancak özel bir egzersiz önerisi yoktur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görme kaybı yaşamak kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu duyguların normal olduğunu unutmayın. Destek almak için doktorunuzla konuşun, ailenizle paylaşın veya bir psikologdan yardım isteyin. Görme kaybına uyum sağlamak zaman alabilir.

Önleme

Makula dejenerasyonu tamamen önlenemez ancak ilerleme riskini azaltmak mümkündür. Sağlıklı beslenme, sigaradan kaçınma, düzenli egzersiz ve tansiyon kontrolü gibi yaşam tarzı değişiklikleri faydalı olabilir.

Tarama programları

50 yaş üstü kişilerin yılda bir kez göz dibi muayenesi yaptırması önerilir. Ailede makula dejenerasyonu öyküsü varsa daha erken yaşlarda tarama başlatılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Merkezi görüşün ilerleyici kaybı
• Okuma, araba kullanma ve yüz tanıma gibi günlük aktivitelerde ciddi zorluk
• Kuru tipin yaş tipe dönüşme riski
• Görme kaybına bağlı depresyon ve sosyal izolasyon

Uzun vadeli görünüm

Makula dejenerasyonu tamamen körlüğe yol açmaz, çevresel görüş genellikle korunur. Erken teşhis ve uygun tedavi ile görme kaybı yavaşlatılabilir. Tedavi seçenekleri gelişmektedir ve birçok kişi yardımcı araçlarla bağımsız yaşamını sürdürebilir. Umudunuzu kaybetmeyin, doktorunuzla işbirliği içinde neler yapabileceğinizi öğrenin.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.