Yetişkinlerde Sıtma Tedavisi Sonrası İyileşme Süreci

Genel Bakış

Sıtma, enfekte sivrisineklerin ısırmasıyla bulaşan bir hastalıktır. Tedavi edildikten sonra vücudun tamamen toparlanması zaman alabilir. İyileşme sürecinde dinlenme, beslenme ve takip önemlidir.

Sıtma, dünyada özellikle tropikal bölgelerde yaygındır. Türkiye'de ise seyahat kaynaklı vakalar görülmektedir.

Sıtma her yaştan insanı etkileyebilir. Ancak bağışıklık sistemi zayıf olanlar, hamileler ve küçük çocuklar daha ağır etkilenebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ateş, titreme, terleme
• Baş ağrısı, kas ağrıları
• Yorgunluk ve halsizlik
• Bulantı, kusma, ishal
• Kansızlık (anemi) belirtileri

Çocuklarda belirtiler

• Ateş ve titreme
• Huzursuzluk, uyku hali
• Kusma ve beslenememe
• Soluk cilt, kansızlık

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yüksek ateş ve halsizlik
• Bilinç bulanıklığı veya uyku hali
• Kansızlığa bağlı nefes darlığı
• Ek hastalıkların kötüleşmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Sıtma paraziti (Plasmodium) taşıyan dişi Anofel sivrisineğinin ısırması
• Kan nakli veya organ nakli yoluyla nadiren bulaşma

Risk faktörleri

• Sıtmanın yaygın olduğu bölgelere seyahat etmek
• Sivrisinek koruyucu önlemler almamak
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması
• Hamilelik

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Tedavi sırasında veya sonrasında yüksek ateş devam ediyorsa
• Bilinç bulanıklığı, nöbet veya şiddetli baş ağrısı varsa
• Nefes almakta zorlanıyorsanız
• İdrar miktarınız ciddi azaldıysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tedavi bitiminden 2-4 hafta sonra kontrol muayenesi
• Kan testleriyle parazitin temizlendiğinin doğrulanması
• Seyahat sonrası sıtma belirtileri olmasa bile doktora danışmak

Tanı

Sıtma tanısı kan testi ile konulur. Doktorunuz, seyahat öykünüz ve belirtilerinizi değerlendirerek gerekli testleri isteyecektir.

Yapılabilecek testler

• Kalın damla ve ince yayma kan testi
• Hızlı tanı testleri (RDT)
• Tam kan sayımı (kansızlık ve trombosit düzeyi için)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz kan örneği alarak mikroskop altında sıtma parazitini arar. Sonuç genellikle birkaç saat içinde çıkar. Tanı konulduktan sonra tedaviye hemen başlanır.

Tedavi

Sıtma tedavisi, paraziti öldüren ilaçlarla yapılır. Tedaviye mümkün olduğunca erken başlanmalıdır. İyileşme sürecinde destekleyici bakım da önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin (su, ayran, çorba)
• Dinlenin ve vücudunuzu yormayın
• Besleyici gıdalarla beslenin (protein, demir açısından zengin)
• Ateşinizi düzenli olarak ölçün ve not edin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, sıtma türüne ve hastanın durumuna göre uygun ilaçları reçete eder. Tedavi genellikle ağızdan alınan ilaçlarla yapılır. Ağır vakalarda hastanede damar yoluyla ilaç verilebilir. İlaçların tam dozda ve belirtilen sürede kullanılması çok önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Sıtma tedavisinde cerrahi işlem gerekmez.

Bu durumla yaşamak

İyileşme sürecinde kendinizi yorgun hissedebilirsiniz. Günlük aktivitelerinizi yavaşça artırın. Bol su için ve sağlıklı beslenin. Tam iyileşme birkaç hafta sürebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sivrisinek ısırıklarından korunmak için seyahatlerde önlem alın
• Kan bağışı yapmadan önce en az 3 ay bekleyin (bazı durumlarda daha uzun)
• Tedavi bitiminde doktor kontrolünü ihmal etmeyin

Diyet ve egzersiz

Demir açısından zengin besinler (kırmızı et, yumurta, kuru baklagiller) kansızlığınızın düzelmesine yardımcı olur. Hafif egzersizler (yürüyüş) yapabilirsiniz, ancak aşırı yorulmaktan kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren yorgunluk ve halsizlik moralinizi bozabilir. Kendinize zaman tanıyın. Gerekirse bir psikolog veya destek grubundan yardım alabilirsiniz.

Önleme

Evet, sıtma önlenebilir bir hastalıktır. Sivrisinek ısırıklarından korunmak en önemli adımdır.

Aşılar

Sıtma aşısı mevcuttur ancak Türkiye'de rutin olarak uygulanmamaktadır. Seyahat öncesi doktorunuzdan bilgi alabilirsiniz.

Tarama programları

Sıtma görülen bölgelere seyahat öncesi koruyucu ilaç kullanımı için doktorunuza danışın. Dönüş sonrası belirti olmasa bile kontrol yaptırmanız önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ağır kansızlık (anemi)
• Böbrek yetmezliği
• Beyin sıtması (serebral malaria) – bilinç kaybı, nöbetler
• Solunum sıkıntısı
• Dalak yırtılması

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun tedavi ile sıtma tamamen iyileşebilir. Tedavi edilmezse ciddi sonuçlar doğurabilir, ancak günümüzde modern tıp sayesinde ölüm oranı çok düşüktür. İyileşme sonrası bağışıklık kazanılsa da tekrar sıtmaya yakalanma olasılığı vardır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.