Menopause symptoms management in teenagers

Genel Bakış

Menopoz, yumurtalıkların yumurta üretmeyi ve adet görmeyi durdurmasıdır. Genellikle 45-55 yaşlarında olur. Ancak nadiren genç kızlarda, 20'li hatta ergenlik döneminde de görülebilir. Buna 'erken menopoz' veya 'primer over yetmezliği' denir. Bu durumda yumurtalıklar beklenenden çok daha erken çalışmayı bırakır.

Hayır, genç kızlarda menopoz çok nadirdir. 1000 genç kadından 1'inden azında görülür.

En sık 45-55 yaş arası kadınları etkiler. Genç kızlarda ise genetik hastalıklar, otoimmün hastalıklar veya kanser tedavileri sonucu ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Adet düzensizliği veya adetin tamamen kesilmesi
• Sıcak basması (ani ve şiddetli ısınma hissi)
• Gece terlemeleri
• Uyku sorunları
• Ruh hali değişiklikleri (sinirlilik, üzüntü)
• Vajinal kuruluk

Çocuklarda belirtiler

• Ergen kızlarda adetlerin hiç başlamaması veya başlayıp durması
• Boy kısalığı (eşlik eden genetik sendromlarda)
• Gelişme geriliği
• Cinsel organlarda gelişim yavaşlığı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sıcak basması ve gece terlemeleri daha belirgin
• Vajinal kuruluk ve cinsel ilişkide ağrı
• İdrar yolu enfeksiyonlarına yatkınlık
• Kemik erimesi (osteoporoz) riski artar

Nedenler

Ana nedenler

• Genetik nedenler: Turner sendromu gibi kromozom bozuklukları
• Otoimmün hastalıklar: Bağışıklık sisteminin yumurtalıklara saldırması
• Kanser tedavileri: Kemoterapi veya radyoterapi yumurtalıklara zarar verebilir
• Rahim veya yumurtalık ameliyatları
• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Risk faktörleri

• Ailede erken menopoz öyküsü
• Otoimmün hastalıklar (Hashimoto, lupus gibi)
• Genetik sendromlar (Turner sendromu)
• Sigara içmek
• Kanser tedavisi görmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani ve şiddetli karın ağrısı
• Aşırı veya uzun süren kanama

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Adetleriniz 3 ay veya daha uzun süre olmamışsa
• Sıcak basması, uyku sorunu gibi belirtiler sizi rahatsız ediyorsa
• Ergenlik döneminde adet hiç başlamamışsa

Tanı

Doktor öncelikle tıbbi öykünüzü alır, adet düzeninizi sorar ve fizik muayene yapar. Kan testleri ile yumurtalıkların çalışıp çalışmadığı kontrol edilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: FSH (beyinden yumurtalıkları uyaran hormon) seviyesi yüksek çıkabilir
• Estradiol (kadınlık hormonu) seviyesi düşük çıkabilir
• Ultrason: Yumurtalıkların büyüklüğü ve yumurta sayısı değerlendirilir

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz birkaç hafta içinde sonuçları alır ve durumu netleştirir. Tanı için bazen birkaç kez kan testi yapılması gerekebilir. Tanı konulduktan sonra tedavi seçenekleri sizinle detaylıca konuşulur.

Tedavi

Tedavinin amacı, eksik olan kadınlık hormonlarını yerine koymak ve belirtileri hafifletmektir. Ayrıca kemik sağlığını korumak ve kalp hastalığı riskini azaltmak da önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı ve dengeli beslenin, özellikle süt ürünleri ve yeşil yapraklı sebzeler tüketin
• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme, yoga gibi)
• Sıcak basmaları için serin ortamda bulunun, kat kat giyinin
• Stresten uzak durmaya çalışın, uyku düzeninize dikkat edin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz hormon tedavisi (HRT) önerebilir. Bu tedavi, eksik hormonları dışarıdan almanızı sağlar. Ayrıca sıcak basmaları için hormon içermeyen bazı ilaçlar da kullanılabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğunu doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Erken menopoz durumunda cerrahi tedavi genellikle gerekmez. Nadiren yumurtalık kisti veya tümör gibi başka bir neden varsa ameliyat düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Belirtilerinizi yönetmek için günlük rutininizi ayarlayın. Sıcak basmaları oluyorsa yanınızda bir yelpaze bulundurun. Uyku sorunları için yatmadan önce rahatlatıcı bir rutin oluşturun. Okul ve sosyal hayatınızı etkiliyorsa öğretmenlerinizle veya arkadaşlarınızla konuşmaktan çekinmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun, her gün aynı saatte yatıp kalkmaya çalışın
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Kilonuzu sağlıklı aralıkta tutun
• Güneş ışığından yeterince faydalanın (D vitamini için)

Diyet ve egzersiz

Kemik sağlığı için kalsiyumdan zengin beslenin: süt, yoğurt, peynir, badem, yeşil yapraklı sebzeler. D vitamini için doktorunuzun önerisiyle takviye alabilirsiniz. Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz (tempolu yürüyüş, bisiklet) yapmaya çalışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Erken menopoz duygusal olarak zorlayıcı olabilir. Kısırlık endişesi, beden imajında değişiklik ve ruh hali dalgalanmaları yaşayabilirsiniz. Bu duygular normaldir. Bir psikolog veya destek grubu ile konuşmak iyi gelebilir.

Önleme

Erken menopozun çoğu nedeni önlenebilir değildir. Ancak sağlıklı yaşam alışkanlıkları (sigara içmemek, dengeli beslenmek) riski azaltabilir. Kanser tedavisi görenlerde yumurtalıkların korunması için doktorunuza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur. Ancak ailenizde erken menopoz varsa veya belirtileriniz varsa düzenli jinekolojik kontroller yaptırmanız önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kemik erimesi (osteoporoz) riski artar
• Kalp hastalıkları riski artar
• Kısırlık
• Cinsel sorunlar (vajinal kuruluk, ilişkide ağrı)
• Depresyon ve anksiyete riski

Uzun vadeli görünüm

Erken menopoz tedavi edilebilir bir durumdur. Hormon tedavisi ve sağlıklı yaşam ile belirtiler kontrol altına alınabilir, kemik ve kalp sağlığı korunabilir. Çoğu kadın normal ve sağlıklı bir yaşam sürebilir. Düzenli doktor kontrolleri ve destek almak önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.