Minimal change disease

Genel Bakış

Minimal change hastalığı, böbreklerin küçük süzgeçlerinde (glomerül adı verilen) çok hafif bir hasar olduğu için bu ismi alan bir böbrek hastalığıdır. Bu hasar, idrarla aşırı miktarda protein kaçmasına neden olur. Hastalık genellikle aniden başlar ve çoğu zaman tedaviyle tamamen iyileşir.

Minimal change hastalığı nadir görülür. Çocuklarda nefrotik sendromun en sık nedenidir, ancak erişkinlerde daha az yaygındır.

En sık 2-6 yaş arası çocukları etkiler. Erişkinlerde de görülebilir, özellikle yaşlılarda veya bazı ilaçlara bağlı olarak ortaya çıkabilir. Erkeklerde kadınlara göre biraz daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göz çevresinde, ayak bileklerinde ve bacaklarda şişlik (ödem)
• Köpüklü idrar (idrarda aşırı protein olduğunun işareti)
• Kilo alma (sıvı tutulmasına bağlı)
• Yorgunluk ve halsizlik
• İştahsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Yüzde ve göz çevresinde sabahları belirgin şişlik
• Ayaklarda ve bacaklarda ödem
• İdrar miktarında azalma
• Kilo artışı (sıvı tutulması nedeniyle)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Şiddetli bacak ve karın şişliği
• Nefes darlığı (akciğerlerde sıvı birikmesine bağlı)
• Enfeksiyonlara yatkınlık
• Kan pıhtılaşması riski (özellikle bacak veya akciğerde)

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni bilinmemekle birlikte, bağışıklık sisteminin böbrek süzgeçlerine geçici olarak saldırdığı düşünülmektedir.
• Bazen bir enfeksiyon (soğuk algınlığı, boğaz enfeksiyonu), alerjik reaksiyon veya bazı ilaçlar hastalığı tetikleyebilir.

Risk faktörleri

• Yakın zamanda geçirilmiş üst solunum yolu enfeksiyonu
• Alerjik hastalıklar (saman nezlesi gibi)
• Bazı ağrı kesici veya anti-enflamatuar ilaçların kullanımı
• Ailede nefrotik sendrom öyküsü (nadir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüz, göz çevresi, ayak veya bacaklarda şişlik fark ederseniz
• İdrarınız köpüklü görünüyorsa
• Birkaç günde hızlı kilo aldıysanız (sıvı tutulması işareti)
• Nefes darlığınız varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Minimal change hastalığı teşhisi konduysa düzenli kontrollerinizi aksatmayın
• Tedavi sırasında kan ve idrar tahlilleri için doktorunuzun önerdiği sıklıkta gidin

Tanı

Doktor öncelikle belirtilerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Ardından idrar ve kan testleri ister. Kesin tanı koymak için böbrek biyopsisi gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili: İdrardaki protein miktarı ölçülür.
• Kan testi: Kandaki protein (albümin), kolesterol ve böbrek fonksiyonlarına bakılır.
• Böbrek biyopsisi: İnce bir iğne ile böbrekten küçük bir doku örneği alınır ve mikroskopta incelenir. Bu test, minimal change hastalığını diğer böbrek hastalıklarından ayırmak için yapılır.

Randevunuzda neler beklenir

Biyopsi genellikle hastanede yapılır ve lokal anestezi uygulanır. İşlem sonrası birkaç saat dinlenmeniz gerekir. Çoğu kişi aynı gün eve dönebilir. Tanı konulduktan sonra tedaviye hemen başlanır.

Tedavi

Tedavinin amacı, idrarla protein kaybını durdurmak, şişliği azaltmak ve böbrek fonksiyonlarını korumaktır. Minimal change hastalığı genellikle ilaç tedavisine çok iyi yanıt verir.

Evde kişisel bakım

• Tuz alımını azaltmak (şişliği ve tansiyonu kontrol altında tutar)
• Sıvı alımını doktorun önerdiği miktarda sınırlamak
• Günlük kilo takibi yapmak (sıvı tutulumunu erken fark etmek için)
• Düzenli tansiyon ölçümü yapmak
• Enfeksiyon belirtilerine karşı dikkatli olmak (ateş, öksürük, idrar yolu yanması)

Tıbbi tedaviler

Kortikosteroid adı verilen iltihap giderici ilaçlar tedavinin temelidir. Genellikle birkaç hafta içinde protein kaçağı azalır. Bazı hastalarda steroidler yeterli olmazsa, bağışıklık sistemini baskılayan başka ilaçlar (immünsüpresifler) kullanılabilir. Şişliği azaltmak için idrar söktürücü ilaçlar da eklenebilir. Tüm tedaviler doktor kontrolünde uygulanmalıdır; ilaçların doz ve süresine kendiniz karar vermeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Minimal change hastalığında cerrahi bir tedavi gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Hastalık genellikle tedaviye hızlı yanıt verir ve günlük yaşam normale döner. Ancak bazı hastalarda nüksler (tekrarlamalar) olabilir. Düzenli doktor kontrolleri ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tuzsuz veya az tuzlu beslenmek
• Aşırı yorucu egzersizlerden kaçınmak (ancak hafif yürüyüşler faydalıdır)
• Enfeksiyonlardan korunmak için kalabalık ortamlardan uzak durmak
• Doktorun önerdiği aşıları yaptırmak (grip, zatürre aşısı gibi)
• Sigara ve alkolden uzak durmak

Diyet ve egzersiz

Böbrek dostu bir diyet uygulanmalıdır: tuzu kısıtlamak, proteini dengeli almak (doktorunuzun önerdiği miktarda), potasyum ve fosfor açısından zengin besinlerde aşırıya kaçmamak. Egzersiz olarak hafif tempolu yürüyüşler önerilir. Ağır sporlardan kaçınılmalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı ve strese neden olabilir. Özellikle nüksler moral bozabilir. Aile ve arkadaş desteği almak, duygularınızı paylaşmak önemlidir. Gerekirse bir psikologdan yardım istemekten çekinmeyin.

Önleme

Minimal change hastalığını tamamen önlemek mümkün değildir çünkü kesin nedeni bilinmemektedir. Ancak, tetikleyici olabilecek enfeksiyonlardan korunmak (el hijyeni, aşılar), alerjenlerden uzak durmak ve gereksiz ilaç kullanmamak riski azaltabilir.

Aşılar

Grip (influenza) ve zatürre (pnömokok) aşıları, böbrek hastalığı olanlar için önerilir. Aşılarınızı yaptırmadan önce doktorunuza danışın.

Tarama programları

Herhangi bir belirti yoksa düzenli tarama önerilmez. Ancak ailede nefrotik sendrom öyküsü varsa veya başka risk faktörleriniz mevcutsa, doktorunuz yılda bir kez idrar tahlili yaptırmanızı isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciddi enfeksiyonlar (bağışıklık sistemi zayıflar)
• Kan pıhtıları (bacaklarda veya akciğerlerde damar tıkanması)
• Akut böbrek hasarı (böbreklerin aniden çalışmaması)
• Kronik böbrek hastalığı (ilerleyici böbrek yetmezliği)

Uzun vadeli görünüm

Minimal change hastalığı tedavi edildiğinde prognozu çok iyidir. Çocukların %90'ından fazlası tedaviye tam yanıt verir ve uzun yıllar sorunsuz yaşar. Erişkinlerde de başarı oranı yüksektir, ancak nüksler daha sık olabilir. Düzenli takip ve sağlıklı yaşamla böbrek fonksiyonları korunabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.