Myocarditis awareness

Genel Bakış

Miyokardit, kalp kasının iltihaplanmasıdır. 'Miyokard' kalp kası demektir, 'it' ise iltihap anlamına gelir. Bu durum kalbinizin kan pompalama gücünü etkileyebilir. Çoğu zaman hafif seyreder ve kendiliğinden iyileşir, ancak bazen ciddi sorunlara yol açabilir.

Miyokardit, nadir görülen bir hastalıktır. Her yıl 100.000 kişiden yaklaşık 10-20'sinde teşhis edildiği tahmin edilmektedir. Ancak hafif vakalar fark edilmeyebileceği için gerçek sayı daha yüksek olabilir.

Miyokardit herkesi etkileyebilir, ancak en sık genç erişkinlerde (20-40 yaş) ve çocuklarda görülür. Erkeklerde kadınlara göre biraz daha yaygındır. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüs ağrısı (bıçak saplanır gibi veya baskı hissi)
• Nefes darlığı (özellikle eforla veya uzanırken)
• Yorgunluk ve halsizlik
• Kalp çarpıntısı (kalbin hızlı veya düzensiz attığını hissetme)
• Ateş, boğaz ağrısı gibi enfeksiyon belirtileri
• Bacaklarda veya ayaklarda şişlik

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk, ağlama veya uykuya dalamama
• Beslenme güçlüğü (emmeyi bırakma veya çabuk yorulma)
• Soluk veya morarmış cilt
• Hızlı nefes alma veya nefes almada zorlanma
• Ateş ve enfeksiyon belirtileri

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Nefes darlığı ve yorgunluk daha belirgin olabilir
• Göğüs ağrısı yerine sırt veya omuz ağrısı hissedilebilir
• Bacaklarda şişlik, karında şişkinlik (kalp yetmezliği belirtileri)
• Zihin bulanıklığı veya sersemlik hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Viral enfeksiyonlar (örneğin soğuk algınlığı virüsleri, COVID-19, grip)
• Bakteriyel enfeksiyonlar (nadir)
• Mantar veya parazit enfeksiyonları (çok nadir)
• Bağışıklık sistemi hastalıkları (vücudun kendi kalp kasına saldırması)
• Bazı ilaçlar veya toksinler (alkol, kokain gibi maddeler)

Risk faktörleri

• Erkek cinsiyet
• Genç veya orta yaşlı olmak (20-40 yaş arası)
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar (HIV, organ nakli)
• Hamilelik ve doğum sonrası dönem
• Aşırı alkol tüketimi
• Daha önce geçirilmiş kalp kası iltihabı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya çarpıntı şikayetiniz varsa hemen bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Bu belirtiler kalp krizi gibi diğer ciddi durumların da işareti olabilir.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif yorgunluk, grip benzeri belirtiler veya enfeksiyon sonrası geçmeyen halsizlik durumunda aile hekiminize danışın.
• Kalp sağlığınızla ilgili endişeleriniz varsa, doktorunuzdan randevu alın.

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü dinler ve fizik muayene yapar. Stetoskopla kalbinizi dinlerken anormal sesler duyabilir. Ardından kesin tanı için bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: Kalp kası hasarını gösteren enzimler (troponin gibi) ve enfeksiyon belirteçleri
• Elektrokardiyogram (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesini kaydeder
• Göğüs röntgeni: Kalbin büyüklüğünü ve akciğerlerde sıvı olup olmadığını gösterir
• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu): Kalbin yapısını ve pompalama gücünü değerlendirir
• Kalp MR'ı (manyetik rezonans görüntüleme): Kalp kasındaki iltihabı detaylı gösterir
• Kalp biyopsisi: Nadiren, kalp kasından küçük bir doku örneği alınarak incelenir

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç gün sürebilir. Testlerin çoğu ağrısızdır. Kalp MR'ı sırasında yaklaşık 30-60 dakika hareketsiz yatmanız gerekir. Doktorunuz tüm sonuçları değerlendirdikten sonra size en uygun tedaviyi önerecektir.

Tedavi

Tedavinin amacı kalp kasındaki iltihabı azaltmak, kalbin yükünü hafifletmek ve komplikasyonları önlemektir. Çoğu hasta hastanede bir süre gözlem altında tutulur. Tedavi, belirtilerin şiddetine ve altta yatan nedene göre kişiselleştirilir.

Evde kişisel bakım

• Dinlenmek: En az 3-6 ay boyunca ağır egzersiz ve spor yapılmamalıdır.
• Doktorunuzun önerdiği şekilde kendinizi dinleyin, yorulduğunuzda mola verin.
• Sigara ve alkolden kaçının.
• Sağlıklı beslenin, tuzu sınırlayın (kalp yetmezliği varsa).

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz iltihabı kontrol altına almak için anti-enflamatuar ilaçlar (iltihap giderici), kalbin daha verimli çalışmasına yardımcı olacak ilaçlar ve enfeksiyon varsa uygun tedaviyi reçete edebilir. Şiddetli vakalarda damar yoluyla ilaç verilebilir veya geçici olarak kalp destek cihazları kullanılabilir. Tedavi süresince düzenli doktor kontrolü gereklidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, miyokardit kalp yetmezliğine yol açar ve ilaç tedavisi yetersiz kalırsa kalp nakli veya ventriküler destek cihazı gibi cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Bu durumla yaşamak

Miyokardit sonrası iyileşme süreci kişiden kişiye değişir. Hafif vakalarda birkaç haftada normale dönebilirsiniz. Daha ciddi vakalarda aylarca dikkatli olmak gerekebilir. Doktorunuz size ne zaman normal aktivitelerinize dönebileceğinizi söyleyecektir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yavaş yavaş günlük işlerinize dönün, ancak ağır kaldırma ve yoğun spordan kaçının.
• Stresten uzak durmaya çalışın, gevşeme tekniklerini deneyin.
• Düzenli uyuyun, uyku düzeninize dikkat edin.
• Enfeksiyonlardan korunmak için hijyen kurallarına uyun, aşılarınızı yaptırın.

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir diyet uygulayın: bol sebze-meyve, tam tahıllar, sağlıklı yağlar (zeytinyağı gibi), tuzu azaltın. Egzersiz konusunda mutlaka doktorunuza danışın. İyileşme döneminde hafif yürüyüşler genellikle güvenlidir, ancak kalp atış hızınızı artıran aktivitelerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp hastalığı teşhisi almak kaygı, korku veya üzüntüye neden olabilir. Bu duygular normaldir. Duygularınızı ailenizle veya bir uzmanla paylaşın. Gerekirse bir psikologdan destek alın. Unutmayın, çoğu kişi miyokarditi atlatır ve normal hayatına döner.

Önleme

Miyokarditin tüm nedenlerini önlemek mümkün değildir, ancak enfeksiyonlardan korunarak riski azaltabilirsiniz. El hijyenine dikkat edin, kalabalık ortamlarda maske kullanın, sağlıklı bir yaşam tarzı benimseyin.

Aşılar

Grip ve COVID-19 gibi hastalıklara karşı aşı olmak, bu enfeksiyonların miyokardite yol açma riskini azaltabilir. Aşılama konusunda Sağlık Bakanlığı'nın önerilerine uyun. Aşı sonrası çok nadir miyokardit görülebilse de, bu risk aşının sağladığı korumadan çok daha düşüktür.

Tarama programları

Özel bir tarama testi yoktur. Risk faktörleriniz varsa (örneğin bağışıklık sistemi baskılanmışsa) veya ailede kalp hastalığı öyküsü varsa, düzenli doktor kontrollerini ihmal etmeyin.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp yetmezliği (kalbin vücuda yeterli kan pompalayamaması)
• Aritmiler (kalp ritim bozuklukları)
• Kalp krizi benzeri hasar
• Kardiyomiyopati (kalp kasının zayıflaması ve büyümesi)
• Nadiren ani kalp durması

Uzun vadeli görünüm

Miyokarditin çoğu vakası tedavi ile tamamen iyileşir. Hafif vakalarda birkaç hafta içinde normale dönülür. Daha ciddi vakalarda bile uygun tedavi ile hastaların %80'inden fazlası iyileşir. Kalp kasında kalıcı hasar oluşabilir, ancak birçok kişi ilaç desteği ile normal bir yaşam sürdürebilir. Erken teşhis ve tedavi, iyileşme şansını artırır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• World Heart Federation ↗

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.