Nephrotic syndrome awareness

Genel Bakış

Nefrotik sendrom, böbreklerin idrar yoluyla çok fazla protein kaybetmesine neden olan bir böbrek hastalığıdır. Normalde böbrekler kanı süzerek atıkları uzaklaştırır, ancak protein gibi önemli maddeleri kanda tutar. Nefrotik sendromda böbreklerin süzme filtreleri hasar görür ve protein idrara geçer. Bu durum vücutta şişlik (ödem), yorgunluk ve diğer belirtilere yol açar.

Nefrotik sendrom, çocuklarda her 100.000 çocuktan 2-3'ünde görülür ve çocukluk çağı böbrek hastalıklarının önemli bir nedenidir. Erişkinlerde daha nadir olmakla birlikte görülebilir.

Her yaşta, her cinsiyette ve her etnik grupta görülebilir. Çocuklarda 2-6 yaş arasında daha sık ortaya çıkar. Yetişkinlerde 40-60 yaş arasında daha yaygındır. Ailesinde böbrek hastalığı olan kişilerde risk biraz daha yüksek olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ayak, bilek, bacak ve ellerde şişlik (ödem)
• Göz çevresinde şişlik, özellikle sabahları
• Köpüklü idrar (protein kaybının işareti)
• Yorgunluk ve halsizlik
• İştahsızlık
• Kilo alımı (sıvı tutulumuna bağlı)

Çocuklarda belirtiler

• Yukarıdaki belirtilere ek olarak, çocuklarda huzursuzluk, karın ağrısı ve ishal görülebilir.
• Bazı çocuklarda tansiyon yüksekliği de görülebilir.
• Şişlik genellikle göz kapaklarında ve ayaklarda başlar.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yetişkinlerde şişlik daha belirgin olabilir ve kalp yetmezliği benzeri durumlarla karışabilir.
• Tansiyon yüksekliği ve böbrek fonksiyonlarında azalma daha sık eşlik eder.
• Yorgunluk ve iştahsızlık yaşam kalitesini belirgin etkileyebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Primer (birincil) nefrotik sendrom: Böbreklerin kendisindeki bir hastalıktan kaynaklanır (örneğin minimal değişiklik hastalığı, fokal segmental glomerüloskleroz).
• Sekonder (ikincil) nefrotik sendrom: Diyabet, lupus, amiloidoz, enfeksiyonlar (hepatit B, HIV) veya bazı ilaçlara bağlı olarak gelişebilir.

Risk faktörleri

• Diyabet (şeker hastalığı)
• Bağışıklık sistemi hastalıkları (lupus, vaskülit)
• Enfeksiyonlar (hepatit B, hepatit C, HIV)
• Bazı kanser türleri (lenfoma, akciğer kanseri)
• Ailede böbrek hastalığı öyküsü
• Bazı ilaçlar (nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar, lityum gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şişlik aniden ortaya çıkarsa veya hızla artarsa
• Nefes almakta zorluk çekiyorsanız
• İdrar miktarınız belirgin azaldıysa
• Tansiyonunuz 180/110 mmHg üzerinde ise

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ayaklarınızda, bacaklarınızda veya göz çevrenizde hafif şişlik fark ederseniz
• İdrarınızın köpüklü olduğunu ve geçmediğini görürseniz
• Yorgunluk, iştahsızlık gibi belirtiler bir haftadan uzun sürerse

Tanı

Doktorunuz tıbbi geçmişinizi dinler, fizik muayene yapar ve bazı testler ister. Tanıda idrarda protein miktarı ve kandaki protein seviyeleri önemlidir.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili: Protein kaçağı olup olmadığını gösterir.
• Kan testleri: Kanda albumin, kreatinin ve kolesterol düzeylerine bakılır.
• Böbrek ultrasonu: Böbreklerin yapısını değerlendirir.
• Böbrek biyopsisi (örnek alınması): Kesin tanıyı koymak ve hasarın türünü belirlemek için gerekebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç hafta sürebilir. İdrar ve kan testleri için hastaneye veya laboratuvara gitmeniz gerekir. Böbrek biyopsisi yapılacaksa, bu işlem için hastanede kısa bir süre kalmanız istenebilir. Tüm testler sırasında doktorunuz size adım adım rehberlik edecektir.

Tedavi

Tedavinin amacı protein kaybını azaltmak, şişliği kontrol altına almak, böbrek hasarını yavaşlatmak ve altta yatan nedeni tedavi etmektir. Tedavi kişiye özeldir ve doktorunuz sizin için en uygun planı belirleyecektir.

Evde kişisel bakım

• Tuz tüketimini azaltın (günde 2 gramdan az tuz tüketmeye çalışın).
• Bol miktarda protein içeren besinleri doktorunuzun önerdiği miktarda tüketin.
• Düzenli tansiyon takibi yapın ve yüksekse doktorunuza bildirin.
• Enfeksiyondan korunmak için hijyen kurallarına dikkat edin.
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları aksatmadan kullanın.

Tıbbi tedaviler

Tedavide genellikle idrar söktürücü ilaçlar (ödem için), kan basıncını düşüren ilaçlar (ACE inhibitörleri, ARB'ler gibi) ve kolesterol düşürücü ilaçlar kullanılır. Altta yatan neden bağışıklık sistemi ile ilgiliyse, bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar (kortikosteroidler, immünsüpresifler) reçete edilebilir. Tüm ilaçlar doktor kontrolünde kullanılmalıdır. Kullanılan ilaçların dozları ve süreleri kişiden kişiye değişir.

Bu durumla yaşamak

Nefrotik sendrom ile yaşamak bazı günlük alışkanlıklarınızı değiştirmenizi gerektirebilir. Şişlik nedeniyle hareket etmek zorlaşabilir, ancak dinlenmek ve bacakları yüksekte tutmak rahatlatıcı olabilir. Düzenli doktor kontrollerine gitmek, ilaçları düzenli kullanmak ve sağlıklı beslenmek hastalığın seyrini olumlu etkiler.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tuzsuz veya az tuzlu beslenme alışkanlığı edinin.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Düzenli ancak ağır olmayan egzersizler yapın (yürüyüş gibi).
• Kilonuzu kontrol altında tutun.
• Stresten kaçının ve gevşeme teknikleri uygulayın.

Diyet ve egzersiz

Diyetinizde tuzu sınırlamak en önemli adımdır. Protein alımı konusunda doktorunuza danışın; bazı durumlarda protein kısıtlaması gerekebilir, bazı durumlarda yeterli protein alımı önemlidir. Düşük yağlı beslenmeye özen gösterin. Egzersiz olarak hafif yürüyüşler yapabilirsiniz, ancak aşırı yorucu aktivitelerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Nefrotik sendrom gibi kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü veya yalnızlık hissine neden olabilir. Şişlik ve görünüm değişiklikleri kişinin özgüvenini etkileyebilir. Bu duygularınızı ailenizle, arkadaşlarınızla veya bir psikologla paylaşmak önemlidir. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Nefrotik sendromun birincil olarak önlenmesi mümkün olmayabilir. Ancak altta yatan hastalıkların (diyabet, hipertansiyon gibi) iyi yönetilmesi, böbrek hasarını önlemeye yardımcı olabilir. Enfeksiyonlardan korunmak da önemlidir.

Aşılar

Doktorunuzun önerisiyle zatürre (pnömokok) ve grip aşılarını yaptırmanız önerilebilir. Canlı aşılar (örneğin kızamık, kabakulak, kızamıkçık) bağışıklığı baskılayıcı tedavi alan kişilerde dikkatli uygulanmalıdır.

Tarama programları

Diyabet veya hipertansiyon gibi risk faktörleriniz varsa, düzenli olarak idrar tahlili ve kan testi yaptırmanız erken tanıya yardımcı olabilir. Ailenizde böbrek hastalığı varsa, yılda bir kez böbrek fonksiyon testlerini yaptırmanız önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kan pıhtıları (tromboz) oluşabilir; bu durum, özellikle bacaklarda veya akciğerde ciddi sorunlara yol açabilir.
• Yüksek kolesterol seviyeleri kalp hastalığı riskini artırabilir.
• Enfeksiyonlara karşı direnç azalabilir.
• Böbrek yetmezliği riski artar; zamanla diyaliz veya böbrek nakli gerekebilir.

Uzun vadeli görünüm

Nefrotik sendrom tedavi edilebilir bir durumdur. Özellikle çocuklarda hastalığın bir türü olan minimal değişiklik hastalığı sıklıkla tedaviye iyi yanıt verir ve tam iyileşme sağlanabilir. Yetişkinlerde de uygun tedavi ile hastalık kontrol altına alınabilir ve böbrek fonksiyonları korunabilir. Erken tanı ve düzenli takip ile çoğu hasta normal bir yaşam sürdürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.