Nötropeni Önlemleri

Genel Bakış

Nötropeni, kanınızda enfeksiyonlarla savaşan beyaz kan hücrelerinin (nötrofil adı verilen) sayısının normalin altına düşmesidir. Bu durum, vücudunuzun mikroplara karşı savunmasını zayıflatır ve enfeksiyon kapma riskinizi artırır.

Nötropeni, özellikle kanser tedavisi (kemoterapi) gören kişilerde sık görülür. Ayrıca bazı viral enfeksiyonlar, vitamin eksiklikleri veya bağışıklık sistemi hastalıkları nedeniyle de ortaya çıkabilir.

Her yaşta görülebilir. Kemoterapi alan hastalar, bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler, bazı viral enfeksiyonlar geçiren bebekler ve çocuklar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nötropeninin kendisi genellikle belirti vermez; belirtiler çoğunlukla enfeksiyon geliştiğinde ortaya çıkar.
• Ateş ve titreme
• Boğaz ağrısı veya ağız içi yaralar
• Öksürük veya nefes darlığı
• İshal veya kabızlık
• İdrar yaparken yanma veya ağrı
• Ciltte kızarıklık, şişlik veya ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk, huysuzluk ve ağlama
• Uykuya eğilim veya aşırı yorgunluk
• Emme güçlüğü veya iştahsızlık
• Hafif ateş veya vücut ısısının düşmesi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bilinç bulanıklığı veya kafa karışıklığı
• Yorgunluk ve halsizlik
• Denge sorunları veya düşme
• Ateş olmadan bile genel durumda hızlı kötüleşme

Nedenler

Ana nedenler

• Kemoterapi ve radyoterapi gibi kanser tedavileri
• Bazı ilaçlar (özellikle bağışıklık sistemini baskılayanlar)
• Viral enfeksiyonlar (örneğin kabakulak, suçiçeği, bazı solunum yolu virüsleri)
• Bakteriyel veya mantar enfeksiyonları
• Vitamin B12 veya folat eksikliği
• Otoimmün hastalıklar (vücudun kendi hücrelerine saldırması)
• Kemik iliği hastalıkları (örneğin lösemi)

Risk faktörleri

• Kanser tedavisi görmek
• Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanmak
• Yenidoğan veya ileri yaşta olmak
• Yetersiz beslenme veya vitamin eksikliği
• Doğumsal bağışıklık sistemi hastalıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa aynı gün acil sağlık hizmeti alın.
• Ateşiniz varsa ve nötropeni riskiniz biliniyorsa vakit kaybetmeden doktorunuza veya en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Nötropeni tanısı konduysa doktorunuzun önerdiği aralıklarla kan sayımı yaptırın.
• Kemoterapi veya diğer nötropeni yapıcı tedaviler sırasında düzenli kontrol randevularınıza gidin.

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler, fizik muayene yapar ve tam kan sayımı (hemogram) testi ister. Bu test, kanınızdaki nötrofil sayısını gösterir.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı (hemogram)
• Periferik yayma (kanın mikroskopta incelenmesi)
• Kan kültürü (enfeksiyon şüphesinde)
• Gerekirse kemik iliği incelemesi
• Vitamin ve bağışıklık sistemi testleri

Randevunuzda neler beklenir

Kan testinizden sonra doktorunuz nötrofil sayınıza göre risk seviyenizi belirler ve altta yatan nedeni araştırmak için ek testler isteyebilir. Nötrofil sayısı ne kadar düşükse enfeksiyon riski o kadar yüksektir.

Tedavi

Tedavi, nötropeninin nedenine ve şiddetine göre değişir. Ana amaç, altta yatan sorunu düzeltmek ve enfeksiyon oluşmasını önlemektir. Hafif vakalarda sadece düzenli takip yeterli olabilir.

Evde kişisel bakım

• Ellerinizi sık sık sabun ve suyla en az 20 saniye yıkayın.
• Kalabalık toplu taşıma ve kapalı alanlarda maske takın.
• Çiğ veya az pişmiş et, balık, yumurta ve sebzelerden kaçının.
• Meyve ve sebzeleri yemeden önce iyice yıkayın.
• Ağız bakımınıza özen gösterin; yumuşak diş fırçası kullanın.
• Öksüren veya enfeksiyonu olan kişilerle yakın temastan kaçının.
• Vücudunuzdaki herhangi bir kesik veya sıyrığı hemen temizleyip kapatın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, nötrofil sayısını artırmak için büyüme faktörü adı verilen enjeksiyonlar önerebilir. Enfeksiyon gelişirse uygun antibiyotik veya antifungal ilaçlar kullanılır. Gerekirse damar yoluyla sıvı desteği ve kan hücresi takviyesi yapılabilir. Kanser tedavisi görenlerde ilaç dozları geçici olarak ayarlanabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna mutlaka doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nötropeni genellikle cerrahi gerektirmez. Ancak apse gibi cerrahi drenaj gerektiren bir enfeksiyon odağı varsa, doktor ekibi uygun koşullarda bu işlemi uygulayabilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamda enfeksiyon riskini azaltmaya odaklanın. Vücut sıcaklığınızı düzenli ölçün, doktorunuzun önerdiği korunma kurallarına sıkı sıkıya uyun ve kendinizi iyi hissetmediğinizde erken haber verin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun ve dinlenin.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Aşılarınızı güncel tutun; canlı aşılar konusunu doktorunuzla konuşun.
• Evcil hayvanların dışkısıyla temastan kaçının ve ellerinizi hemen yıkayın.
• Diş tedavisi veya herhangi bir invaziv işlem öncesi doktorunuza nötropeni olduğunuzu söyleyin.

Diyet ve egzersiz

İyi pişmiş ve güvenli gıdalar tüketin. Pastörize süt ürünlerini tercih edin. Düzenli hafif egzersiz yapabilirsiniz, ancak aşırı yorucu aktivitelerden kaçının ve nasıl bir egzersiz planı uygulayacağınızı doktorunuzla görüşün.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli enfeksiyon kapma korkusu ve yaşam tarzı kısıtlamaları kaygı yaratabilir. Bu duygular normaldir. Kendinize karşı şefkatli olun ve gerektiğinde bir ruh sağlığı uzmanından destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Nötropeninin kendisi her zaman önlenemez, ancak enfeksiyon riskini azaltmak için alınacak önlemler çok etkilidir. Bu önlemler yaşam tarzı alışkanlıkları ve doktor kontrolüne dayanır.

Aşılar

Aşılar, nötropeni riski olan kişilerde doktor önerisiyle yapılmalıdır. Canlı aşılar (kızamık, suçiçeği gibi) bağışıklığı zayıf kişilerde genellikle önerilmez. Aşı takviminiz için Sağlık Bakanlığı rehberlerine uyun ve doktorunuza danışın.

Tarama programları

Risk grubundaysanız düzenli kan sayımı yaptırmanız, nötropeniyi erken dönemde fark etmenize ve enfeksiyonların önlenmesine yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nötropeni tedavi edilmezse ciddi enfeksiyonlar gelişebilir.
• Zatürre, idrar yolu enfeksiyonu, kan dolaşımı enfeksiyonu (sepsis) gibi hayatı tehdit eden durumlar ortaya çıkabilir.
• Enfeksiyonlar kontrol altına alınamazsa organ yetmezliği riski oluşur.

Uzun vadeli görünüm

Çoğu nötropeni geçicidir ve altta yatan neden tedavi edildiğinde düzelir. Kemoterapiye bağlı nötropeni genellikle birkaç hafta içinde iyileşir. Doğru önlemler, düzenli doktor takibi ve enfeksiyon belirtilerinde erken başvuru ile ciddi komplikasyonların önüne geçilebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.