Oral thrush

Genel Bakış

Ağızda görülen bir mantar enfeksiyonudur. Genellikle Candida albicans adlı bir mantarın aşırı çoğalmasıyla oluşur. Ağız içinde beyaz, krem rengi lekelere yol açar.

Oldukça yaygındır. Özellikle bebeklerde sık görülür ve çoğu sağlıklı yetişkinde nadirdir.

Bebekler, yaşlı yetişkinler, bağışıklık sistemi zayıf olanlar (örneğin HIV/AIDS, kanser tedavisi görenler), diyabet hastaları, ağız kuruluğu olanlar, sigara içenler ve takma diş (protez) kullananlar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ağız içinde, dilde, damakta veya diş etlerinde beyaz, süt kesiği benzeri lekeler
• Bu lekeler kazındığında kırmızı, hafif kanayan bir alan ortaya çıkması
• Ağız köşelerinde çatlama, kızarıklık (angular cheilitis olarak adlandırılır)
• Ağızda yanma, hassasiyet veya hafif ağrı
• Tat kaybı veya metalik tat hissi

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde huzursuzluk, emerken veya biberonla beslenirken ağlama
• Bebeğin ağzında pamukçuk adı verilen beyaz lezyonlar
• Ağız çevresinde isilik benzeri döküntü (anne memesinde de mantar enfeksiyonuna neden olabilir)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Takma diş altında kızarıklık ve tahriş
• Ağız kuruluğu hissi
• Yutkunurken zorluk veya ağrı (yemek borusuna yayılım belirtisi)

Nedenler

Ana nedenler

• Ağızda doğal olarak bulunan Candida mantarının aşırı çoğalması
• Vücudun savunma sisteminin zayıflaması (bağışıklık sistemi sorunları)
• Geniş spektrumlu antibiyotik kullanımı (ağızdaki yararlı bakterileri öldürerek mantarın çoğalmasına izin verir)

Risk faktörleri

• Bebeklik dönemi (bağışıklık sistemi henüz tam gelişmemiştir)
• İleri yaş
• HIV/AIDS gibi bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar
• Kemoterapi veya radyoterapi almak
• Diyabet (kontrolsüz kan şekeri)
• Ağız kuruluğu (ilaç yan etkisi veya tükürük bezi sorunu)
• Sigara içmek
• Takma diş (protez) kullanımı (özellikle iyi temizlenmezse)
• Kortikosteroid içeren ağız spreyleri veya inhaler kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil veya acil olmayan belirtilerden herhangi biri varsa
• Bebekte 2-3 gün içinde geçmeyen beyaz lekeler
• Ağız içinde ağrı nedeniyle beslenemiyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İlk kez beyaz lekeler fark ediyorsanız ve başka bir sağlık sorununuz yoksa, bir hafta içinde bir doktora veya diş hekimine görünün.
• Takma diş kullanıyorsanız ve kızarıklık varsa, diş hekiminize danışın.

Tanı

Doktor veya diş hekimi ağız içine bakarak genellikle tanı koyabilir. Beyaz lekeyi hafifçe kazıyarak altındaki dokuyu değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Genellikle ek test gerekmez.
• Bazı durumlarda mantar kültürü için lekeden örnek alınabilir.
• Altta yatan neden araştırılıyorsa kan testleri istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene kısa ve ağrısızdır. Doktorunuz lekeye bir dil basacağı ile dokunabilir. Tanı konulduktan sonra tedavi seçeneklerini sizinle paylaşacaktır.

Tedavi

Tedavide amaç mantarın aşırı çoğalmasını kontrol altına almaktır. Genellikle ağızda kullanılan antifungal ilaçlar (mantar önleyici) yeterlidir. Şiddetli veya yaygın vakalarda ağızdan alınan ilaçlar da kullanılabilir. Doktorunuz size en uygun tedaviyi önerecektir. İlaç dışı önlemler de iyileşmeyi hızlandırır.

Evde kişisel bakım

• Ağız hijyenine dikkat edin: Dişlerinizi günde iki kez fırçalayın, diş ipi kullanın.
• Takma diş kullanıyorsanız, her gün çıkarıp temizleyin ve gece çıkararak dinlendirin.
• Ilık tuzlu su ile ağzınızı çalkalayın (bir bardak suya yarım çay kaşığı tuz).
• Şekerli yiyecek ve içecekleri sınırlayın; mantar şekerle beslenir.
• Probiyotik içeren yoğurt gibi gıdalar tüketmek ağız florasını destekleyebilir.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı düşünün.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağızda kullanılmak üzere sıvı, jel veya pastil formunda antifungal ilaçlar (mantar önleyici) reçete edebilir. Bunlar genellikle birkaç hafta boyunca günde birkaç kez kullanılır. Şiddetli vakalarda veya bağışıklık sistemi zayıf kişilerde ağızdan alınan tabletler verilebilir. Tedavi sürecinde ilacı doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli kullanmak önemlidir. Emziren annelerde bebekten geçen enfeksiyon varsa, annenin de tedavi edilmesi gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Oral pamukçuk genellikle birkaç hafta içinde tedaviyle düzelir. İyileşme sürecinde ağız bakımına özen göstermek, beslenmenize dikkat etmek ve doktorunuzun önerilerini uygulamak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yumuşak, tahriş etmeyen yiyecekler tercih edin (örneğin yoğurt, çorba, püre).
• Baharatlı, asitli veya çok sıcak yiyeceklerden kaçının.
• Ağız kuruluğunuz varsa bol su için veya şekersiz sakız çiğneyin.
• Stres bağışıklığı etkileyebilir; rahatlama teknikleri deneyin.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme bağışıklık sisteminizi güçlendirir. Şeker ve maya içeren gıdaları sınırlamak mantarın çoğalmasını engellemeye yardımcı olabilir. Düzenli egzersiz genel sağlık için faydalıdır, ancak aşırı yorgunluktan kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ağızda rahatsızlık hissi yemek yeme ve sosyal yaşamda kaygıya neden olabilir. Tedaviyle belirtiler hafifler. Sürekli veya tekrarlayan enfeksiyonlar moralinizi bozabilir; bu normaldir. Destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da aşağıdaki önlemler riski azaltabilir:

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Mantar enfeksiyonunun yemek borusuna (özofagus) yayılması, yutma güçlüğüne ve ağrıya neden olur.
• Bağışıklık sistemi zayıf kişilerde kan dolaşımına geçerek sistemik enfeksiyona (vücuda yayılan) yol açabilir.
• Kronik (tekrarlayan) enfeksiyonlar ağızda kalıcı hasara neden olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Oral pamukçuk sağlıklı bireylerde genellikle kolayca tedavi edilir ve kalıcı bir sorun bırakmaz. Bağışıklık sistemi zayıf olanlarda tedavi daha uzun sürebilir, ancak çoğu vaka kontrol altına alınabilir. Erken müdahale ve düzenli takip ile iyileşme şansı yüksektir. Unutmayın, oral pamukçuk tedavi edilebilir bir durumdur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.