Osteoarthritis living in children

Genel Bakış

Osteoartrit, eklemlerdeki kıkırdağın zamanla aşınmasıyla oluşan bir eklem hastalığıdır. Kıkırdak, eklemlerin hareket etmesini kolaylaştıran kaygan dokudur. Bu durum çocuklarda çok nadir görülür. Çocuklarda görülen osteoartrit genellikle başka bir sağlık sorununa (örneğin eklem yaralanması, doğumsal kalça çıkığı gibi) bağlı olarak gelişen ikincil bir durumdur.

Hayır, osteoartrit çocuklarda çok nadirdir. Çocuklarda daha sık görülen eklem sorunları arasında büyüme ağrıları, travmaya bağlı yaralanmalar, juvenil idiyopatik artrit (çocukluk çağı romatizması) gibi hastalıklar yer alır.

Osteoartrit genellikle yaşlıları etkiler. Çocuklarda görüldüğünde ise genellikle eklemlerinde önceden bir yaralanma, enfeksiyon veya doğuştan şekil bozukluğu olan çocuklarda ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eklem ağrısı (özellikle hareket ederken veya gün içinde kullanıldıktan sonra)
• Eklemde sertlik hissi (özellikle dinlenme sonrası)
• Eklemde şişlik veya hassasiyet
• Hareket kısıtlılığı (eklemi tam olarak bükememe veya açamama)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda belirtiler daha çok bir ekleme (örneğin diz, kalça) odaklanabilir.
• Çocuk ağrı nedeniyle oyun oynamayı veya spor yapmayı reddedebilir.
• Bacakta çarpık görünüm (dizlerin içe veya dışa dönmesi) gibi şekil bozuklukları gelişebilir.
• Çocuğun yürüyüşünde aksama veya topallama fark edilebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler genellikle birden fazla eklemi etkiler (eller, kalça, dizler).
• Ağrı genellikle aktiviteyle artar, dinlenmeyle azalır.
• Sabah tutukluğu yarım saatten kısa sürer.
• Ekte kemik çıkıntılar (nodül) hissedilebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Eklem yaralanmaları (kırık, çıkık, bağ yırtılması gibi)
• Doğuştan eklem bozuklukları (kalça çıkığı, bacak boy eşitsizliği)
• Eklem enfeksiyonları geçirmiş olmak
• Obezite (aşırı kilo eklemlere binen yükü artırır)

Risk faktörleri

• Tekrarlayan eklem yaralanmaları (örneğin spor sırasında)
• Ailede osteoartrit öyküsü olması
• Eklemleri zorlayan ağır fiziksel aktiviteler
• Doğuştan eklem veya kemik gelişim bozuklukları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Çocuğun eklemini kullanamaması veya üzerine basamaması
• Eklemde ani şişlik, kızarıklık ve ateş
• Gece uykudan ağrıyla uyanma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Eklem ağrısı veya şişlik bir haftadan uzun sürüyorsa
• Çocuğun yürüyüşünde değişiklik (aksama) fark edildiğinde
• Eklem kullanımıyla artan ama dinlenmeyle geçen ağrılar varsa

Tanı

Doktor, önce çocuğun ve ailenin sağlık öyküsünü alır, eklemleri muayene eder. Ardından tanıyı doğrulamak için çeşitli testler ister.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: Enfeksiyon veya iltihap belirteçlerini kontrol etmek için
• Röntgen: Eklemdeki kıkırdak kaybı ve kemik değişikliklerini görmek için
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Kıkırdak ve yumuşak dokuların ayrıntılı incelenmesi için
• Eklem sıvısını alma (artrosentez): Eklem iltihabını değerlendirmek için

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde çocuğunuzun birkaç doktora (çocuk doktoru, çocuk romatoloji uzmanı, ortopedi uzmanı) görünmesi gerekebilir. Testler genellikle ağrısız ve kolay uygulanır. Doktor, size tanıyı ve tedavi seçeneklerini ayrıntılı bir şekilde anlatacaktır.

Tedavi

Çocuklarda osteoartrit tedavisi genellikle semptomları yönetmeye, eklem işlevini korumaya ve ağrıyı azaltmaya yöneliktir. Tedavi planı çocuğun yaşına, eklemin durumuna ve altta yatan nedene göre kişiselleştirilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli ama eklemi zorlamayan egzersizler (yüzme, bisiklet gibi)
• Sağlıklı kiloda kalmak (fazla kilo eklemlere binen yükü artırır)
• Sıcak veya soğuk uygulama (sıcak su torbası veya buz paketi) ile ağrıyı hafifletme
• Eklemleri koruyan aktiviteler seçmek (temas sporlarındansa yüzme gibi düşük etkili sporlar)

Tıbbi tedaviler

Doktorlar ağrıyı hafifletmek ve hareketi kolaylaştırmak için ilaç tedavisi önerebilir. Bunlar genellikle ağrı kesiciler veya iltihap gidericilerdir. Ayrıca fizik tedavi (egzersiz programı, eklem koruma teknikleri) ve gerekirse özel atel veya baston gibi yardımcı cihazlar kullanılabilir. İlaç seçimi ve dozu doktor tarafından belirlenmelidir. Bu yazıda hiçbir ilaç adı verilmez; doktorunuz size en uygun tedaviyi anlatacaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok ileri vakalarda veya diğer tedavilerin yetersiz kaldığı durumlarda cerrahi gerekebilir. Çocuklarda nadiren ameliyat yapılır. Ameliyat kararı, eklem hasarının derecesine ve çocuğun büyüme potansiyeline göre verilir.

Bu durumla yaşamak

Çocuğunuzun eklem sağlığını korumak için günlük hayatta yapabileceğiniz küçük değişiklikler vardır. Örneğin, okul çantasını iki omuzda taşımasını sağlayın, ağır eşyaları kaldırmasına yardım edin ve eklemleri zorlayan oyuncakları (örneğin zıplamalı oyuncaklar) sınırlayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve dengeli beslenme (kalsiyum, D vitamini açısından zengin besinler)
• Aşırı kilodan kaçınma
• Zorlayıcı sporlar yerine yüzme, bisiklet gibi eklem dostu aktiviteler teşvik edilmeli
• Uzun süre oturma veya ayakta durma gibi statik pozisyonlardan kaçınma

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir diyet kemik ve eklem sağlığını destekler. Bol sebze, meyve, tam tahıllar ve yağsız protein tüketmek önemlidir. Düzenli egzersiz eklem çevresindeki kasları güçlendirir ve eklemi destekler. Yüzme, bisiklet sürme ve yürüyüş çocuklar için güvenli seçeneklerdir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik eklem ağrısı çocuğun okul başarısını, sosyal hayatını ve ruh halini etkileyebilir. Çocuğunuzun duygularını ifade etmesine izin verin, onu dinleyin ve gerekiyorsa bir psikolog veya okul rehberlik servisinden destek alın.

Önleme

Çocuklarda osteoartriti tamamen önlemek mümkün olmasa da, eklem yaralanmalarını önleyerek ve sağlıklı bir yaşam tarzı benimseyerek riski azaltabilirsiniz. Örneğin, spor yaparken koruyucu ekipman kullanmak, dengeli beslenmek ve düzenli egzersiz yapmak.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Eklemde kalıcı hasar ve şekil bozukluğu
• Hareket kısıtlılığına bağlı olarak günlük aktivitelerde zorluk
• Uzun süreli ağrıya bağlı uyku sorunları ve ruhsal sıkıntı

Uzun vadeli görünüm

Çocuğunuz osteoartrit tanısı alsa bile, doğru tedavi ve düzenli takiple belirtiler kontrol altına alınabilir. Birçok çocuk normal bir hayat sürdürebilir. Erken tanı ve uygun yönetim, eklem sağlığını korumada en önemli adımdır. Umutlu olun, çünkü tıp her geçen gün daha iyi tedavi seçenekleri sunmaktadır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.