Osteoarthritis living in teenagers

Genel Bakış

Osteoartrit, eklemlerdeki kıkırdak adı verilen koruyucu tabakanın zamanla aşınması sonucu ortaya çıkan bir eklem hastalığıdır. Genellikle ileri yaşlarda görülse de, gençlerde de bazı durumlarda (örneğin eklem yaralanmaları, doğuştan gelen eklem sorunları veya obezite) ortaya çıkabilir.

Gençlerde osteoartrit nadirdir. Ancak obezite, spor yaralanmaları veya bazı genetik hastalıklar nedeniyle ortaya çıkma riski vardır.

Özellikle spor yaralanması geçiren, aşırı kilolu olan veya eklemleri etkileyen genetik bir rahatsızlığı bulunan gençlerde görülme riski daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eklem ağrısı (genellikle hareketle artar, dinlenmeyle azalır)
• Eklem sertliği (özellikle sabahları veya uzun süre hareketsiz kaldıktan sonra)
• Eklemde şişlik
• Hareket kısıtlılığı
• Eklemde gıcırdama veya sürtünme sesi

Çocuklarda belirtiler

• Aktivite sonrası artan ağrı
• Spor yaparken zorlanma
• Eklemde hafif şişlik
• Hareket kısıtlılığı nedeniyle günlük aktivitelerde güçlük

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ağrı daha sürekli olabilir
• Eklem deformiteleri (şekil bozuklukları) daha sık görülür
• Yürüme güçlüğü
• Dinlenme halinde bile ağrı

Nedenler

Ana nedenler

• Eklem yaralanmaları (kırık, çıkık, bağ yaralanması)
• Doğuştan gelen eklem şekil bozuklukları
• Obezite (aşırı kilonun eklemlere baskısı)
• Genetik faktörler (ailede osteoartrit öyküsü)
• Bazı metabolik hastalıklar

Risk faktörleri

• Spor yaralanmaları (özellikle diz, kalça gibi büyük eklemlerde)
• Aşırı kilo
• Tekrarlayan aynı hareketleri yapmayı gerektiren sporlar
• Ailede osteoartrit öyküsü
• Eklem hipermobilitesi (aşırı esneklik)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani ve şiddetli ağrı
• Eklemde şişlik, kızarıklık, ısı artışı
• Yaralanma sonrası eklemi kullanamama

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uzun süredir devam eden eklem ağrısı
• Sabah tutukluğu
• Spor performansında düşüş
• Ağrı nedeniyle günlük aktivitelerin kısıtlanması

Tanı

Doktor, hastanın öyküsünü dinler, fizik muayene yapar ve gerekirse görüntüleme testleri ister.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (eklem hareket açıklığı, şişlik, hassasiyet)
• Röntgen (eklem aralığında daralma, kemik çıkıntıları gibi bulgular)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR) (kıkırdak hasarını daha ayrıntılı görmek için)
• Kan testleri (diğer eklem hastalıklarını dışlamak için)

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis sürecinde doktor size detaylı sorular soracak ve ekleminizi muayene edecektir. Genellikle röntgen tanı için yeterlidir. Teşhis konulduktan sonra sizinle birlikte bir tedavi planı oluşturulacaktır.

Tedavi

Tedavinin amacı ağrıyı azaltmak, eklem hareketliliğini korumak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavi, yaşa, semptomların şiddetine ve eklemin durumuna göre kişiye özeldir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli ve uygun egzersiz yapmak (yüzme, bisiklet gibi düşük etkili sporlar)
• Sağlıklı kiloyu korumak veya fazla kiloları vermek
• Ağrılı eklemi dinlendirmek ama tamamen hareketsiz kalmamak
• Soğuk veya sıcak uygulamalar (örn. buz torbası veya sıcak havlu)
• Gerektiğinde baston veya dizlik gibi yardımcı araçlar kullanmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrı kesici veya iltihap giderici ilaçlar önerebilir. Bunlar genellikle krem, jel veya ağızdan alınan ilaçlardır. Ayrıca eklem içi enjeksiyonlar (kortikosteroid veya hyaluronik asit) bazı durumlarda kullanılabilir. Fizik tedavi de önemli bir tedavi yöntemidir. Lütfen doktorunuzun önerdiği tedaviyi uygulayın, kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok ileri vakalarda ve diğer tedavilere yanıt alınamadığında cerrahi düşünülebilir. Gençlerde cerrahi genellikle son çaredir ve eklem koruyucu ameliyatlar (osteotomi) veya nadiren eklem protezi uygulanabilir. Bu kararı doktorunuzla birlikte vermelisiniz.

Bu durumla yaşamak

Osteoartrit ile yaşamak zor olabilir, ancak doğru yönetimle günlük aktivitelerinizi sürdürebilirsiniz. Ağrı olduğunda aktivitenizi azaltın, iyi olduğunuzda ise hareket edin. Eklemlerinizi zorlamaktan kaçının.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın (yüzme, bisiklet, yürüyüş)
• Sağlıklı beslenin, kilonuzu kontrol edin
• Sigara içmeyin
• İyi uyuyun, dinlenmeye özen gösterin
• Stres yönetimi tekniklerini deneyin (meditasyon, derin nefes)

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme önemlidir. Anti-enflamatuar özellikleri olan besinler (örneğin balık, zeytinyağı, yeşil yapraklı sebzeler) faydalı olabilir. Kalsiyum ve D vitamini kemik sağlığı için önemlidir. Egzersiz olarak yüzme, bisiklet sürme, yoga veya hafif direnç egzersizleri eklemlere zarar vermeden kasları güçlendirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve hareket kısıtlılığı duygusal olarak zorlayıcı olabilir. Kaygı, depresyon veya sosyal izolasyon yaşayabilirsiniz. Bu duygular normaldir. Bir psikolog veya danışmandan destek almak faydalı olabilir. Aileniz ve arkadaşlarınızla konuşmak da önemlidir.

Önleme

Osteoartritin tamamen önlenmesi mümkün olmasa da, risk faktörlerini azaltmak mümkündür. Sağlıklı kilo, uygun egzersiz, eklem yaralanmalarından kaçınmak (spor yaparken koruyucu ekipman kullanmak) riski azaltabilir.

Aşılar

Bu hastalık için spesifik bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Gençlerde osteoartrit için rutin bir tarama yoktur. Ancak eklem ağrısı olan gençlerin doktora başvurması erken teşhis için önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Eklemde kalıcı hasar ve şekil bozukluğu
• Kronik ağrı
• Hareket kısıtlılığı ve sakatlık
• Kas zayıflığı
• Yaşam kalitesinde düşüş

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile osteoartritli gençlerin çoğu aktif bir yaşam sürdürebilir. Tedaviye uyum, sağlıklı alışkanlıklar ve düzenli doktor kontrolleri ile hastalığın ilerlemesi yavaşlatılabilir ve semptomlar kontrol altına alınabilir. Umutlu olmak ve doğru adımları atmak önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.