Osteoarthritis living patient overview

Genel Bakış

Osteoartrit, eklemlerdeki kıkırdak adı verilen yastıkçıkların zamanla aşınması sonucu ortaya çıkan bir eklem hastalığıdır. Bu aşınma eklemlerde ağrı, sertlik ve şişliğe neden olur.

Evet, osteoartrit dünyada en yaygın eklem hastalığıdır. Özellikle 50 yaş üstü kişilerde sık görülür.

Genellikle orta yaş ve üzerindeki kişileri etkiler. Kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür. Ayrıca aşırı kilo, eklem yaralanmaları ve genetik faktörler riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eklem ağrısı (özellikle hareketle artar, dinlenmeyle azalır)
• Eklem sertliği (genellikle sabahları veya hareketsizlik sonrası)
• Eklemde şişlik
• Hareket kısıtlılığı
• Eklemde gıcırdama veya sürtünme sesi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda osteoartrit nadirdir; ancak eklem ağrısı, şişlik veya hareket kısıtlılığı varsa mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha belirgin olabilir.
• Ağrı genellikle süreklidir ve günlük aktiviteleri etkileyebilir.
• Denge sorunları ve düşme riski artabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Eklem kıkırdağının aşınması ve yıpranması
• Yaşlanma
• Eklem yaralanmaları (kırık, çıkık)
• Tekrarlayan hareketler veya aşırı kullanım

Risk faktörleri

• Yaş (ileri yaş)
• Kadın cinsiyet
• Obezite (fazla kilo eklemlere binen yükü artırır)
• Eklem yaralanması öyküsü
• Genetik yatkınlık
• Bazı mesleki faaliyetler (diz çökme, ağır kaldırma)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli ağrı veya eklemde ani şişlik
• Eklemde sıcaklık ve kızarıklık (enfeksiyon belirtisi)
• Düşme veya yaralanma sonrası eklemde şekil bozukluğu

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır devam eden eklem ağrısı
• Sabahları geçmeyen tutukluk
• Günlük işleri yaparken zorlanma

Tanı

Doktorunuz öncelikle tıbbi öykünüzü alır ve fizik muayene yapar. Belirtilerinize göre tanı koymak için bazı tetkikler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Röntgen (eklem aralığında daralma, kemik çıkıntıları)
• Gerektiğinde MR (manyetik rezonans) veya kan testleri (diğer eklem hastalıklarını dışlamak için)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle basittir. Doktorunuz belirtilerinizi değerlendirip röntgen gibi görüntüleme yöntemleriyle tanıyı doğrular. Sonrasında sizinle tedavi seçeneklerini konuşur.

Tedavi

Osteoartrit tedavisinde amaç ağrıyı azaltmak, eklem hareketliliğini korumak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavi genellikle ilaçsız yöntemlerle başlar.

Evde kişisel bakım

• Kilo vermek (fazla kilo eklemlere binen yükü artırır)
• Düzenli egzersiz (yüzme, yürüyüş, bisiklet)
• Sıcak-soğuk uygulamaları
• Eklem dostu aktiviteler (yoga, pilates)
• Dinlenme ve eklemi koruma

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrı ve iltihap için bazı ilaçlar önerebilir. Bunlar genellikle ağızdan alınan ağrı kesiciler veya eklem içi enjeksiyonlar olabilir. Ayrıca fizik tedavi ve egzersiz programları da faydalıdır. İlaç ve dozları mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ciddi vakalarda, diğer tedaviler yetersiz kaldığında eklem protezi (yapay eklem) ameliyatı düşünülebilir. Bu genellikle kalça veya diz osteoartritinde uygulanır.

Bu durumla yaşamak

Osteoartrit ile yaşamak, belirtileri yönetmek ve eklem sağlığını korumak anlamına gelir. Günlük aktivitelerinizi planlarken ağrıyı artıran hareketlerden kaçınmak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapmak
• Sağlıklı kiloyu korumak
• Eklemleri zorlamamak
• İyi bir uyku düzeni

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme eklem sağlığına yardımcı olur. Özellikle anti-inflamatuar besinler (zeytinyağı, balık, ceviz) faydalı olabilir. Egzersiz olarak düşük etkili aktiviteler (yürüyüş, yüzme, yoga) önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve hareket kısıtlılığı depresyon, kaygı ve sosyal izolasyona yol açabilir. Bu nedenle ruhsal sağlığınıza da dikkat etmek önemlidir. Destek almak için doktorunuzla veya bir psikologla konuşabilirsiniz.

Önleme

Osteoartrit tamamen önlenemez, ancak risk faktörlerini azaltarak (kilo kontrolü, egzersiz, yaralanmalardan kaçınma) belirtilerin başlamasını geciktirebilir veya şiddetini azaltabilirsiniz.

Aşılar

Osteoartrit için özel bir aşı yoktur.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur. Ancak risk faktörleriniz varsa doktorunuzla düzenli kontroller yapabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Eklemde kalıcı hasar ve şekil bozukluğu
• Kronik ağrı
• Hareket kısıtlılığı ve kas güçsüzlüğü
• Düşme riskinde artış
• Yaşam kalitesinde belirgin düşüş

Uzun vadeli görünüm

Osteoartrit ilerleyici bir hastalık olsa da, uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile belirtiler kontrol altına alınabilir. Çoğu kişi aktif ve üretken bir hayat sürdürebilir. Eklem sağlığınıza dikkat ederek ve doktorunuzun önerilerine uyarak durumunuzu yönetmeniz mümkündür.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO)

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Romatoloji Derneği · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.