Osteoarthritis of the knee

Genel Bakış

Diz osteoartriti, diz eklemindeki kıkırdağın (kemik uçlarını kaplayan kaygan doku) zamanla aşınması ve incelmesi sonucu oluşan bir durumdur. Bu durum, kemiklerin birbirine sürtünmesine, ağrıya, sertliğe ve hareket kısıtlılığına yol açar.

Evet, diz osteoartriti çok yaygındır. Özellikle 50 yaş üstü bireylerde sık görülür, ancak her yaşta ortaya çıkabilir.

Daha çok ileri yaştaki yetişkinleri etkiler, ancak geçirilmiş bir diz yaralanması, aşırı kilo veya genetik yatkınlık nedeniyle daha genç kişilerde de gelişebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Diz ağrısı (özellikle hareket ettikten sonra veya gün sonunda artar)
• Sabahları veya uzun süre oturduktan sonra dizde sertlik
• Dizde şişlik
• Dizi hareket ettirirken sürtünme veya çıtırdama sesi
• Dizin tam olarak bükülememesi veya düzleştirilememesi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadir görülür, ancak diz yaralanması veya doğuştan gelen eklem sorunları sonrası ortaya çıkabilir.
• Belirtileri yetişkinlerdekilere benzer: ağrı, şişlik, topallama.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ağrı daha belirgindir ve dinlenirken de hissedilebilir.
• Dizde şekil bozukluğu (örneğin bacakların O veya X şeklinde olması) görülebilir.
• Yürüme, merdiven çıkma gibi günlük aktiviteler zorlaşır.

Nedenler

Ana nedenler

• Eklem kıkırdağının zamanla aşınması
• Geçirilmiş diz yaralanmaları (menisküs yırtığı, bağ kopması vb.)
• Eklemde aşırı yüklenme (örneğin uzun süreli ağır iş veya spor)

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Fazla kilo veya obezite
• Ailede osteoartrit öyküsü
• Dize tekrarlayan yük bindiren meslekler (inşaat işçiliği, temizlik vb.)
• Eklem iltihabına neden olan romatizmal hastalıklar (örn. romatoid artrit)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda belirtilen acil durum belirtileri varsa hemen 112'yi arayın.
• Dizde ani şişlik, kızarıklık ve ateş varsa aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diz ağrınız birkaç haftadır devam ediyorsa ve günlük aktivitelerinizi etkiliyorsa
• Kendi başınıza uyguladığınız yöntemler (istirahat, buz) işe yaramıyorsa
• Ağrı nedeniyle uykunuz bölünüyorsa veya yürümekte zorlanıyorsanız

Tanı

Doktorunuz tıbbi öykünüzü dinleyip dizinizi fiziksel olarak muayene edecek ve gerekirse görüntüleme testleri isteyecektir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Dizde hassasiyet, şişlik, hareket açıklığı kontrolü
• Röntgen: Kıkırdak kaybı ve kemik değişikliklerini göstermek için
• Kan testleri: Diğer artrit türlerini (iltihaplı romatizma gibi) dışlamak için
• Gerektiğinde MR: Daha detaylı doku görüntülemesi için

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz size ağrının ne zaman başladığını, hangi hareketlerle arttığını ve başka eklemlerde de sorun olup olmadığını soracaktır. Genellikle röntgen tanı için yeterlidir.

Tedavi

Diz osteoartriti tamamen iyileştirilemez, ancak belirtileri kontrol altına almak ve yaşam kalitesini artırmak için birçok seçenek vardır. Tedaviler genellikle egzersiz, kilo kontrolü, ilaçlar ve gerektiğinde cerrahiyi içerir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli, düşük etkili egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme, bisiklet).
• Fazla kilonuz varsa kilo verin; her 1 kg kilo kaybı dize binen yükü 4 kg azaltabilir.
• Ağrılı dönemlerde dize buz uygulayın (günde birkaç kez 15-20 dakika).
• Eklem destekleri (dizlik, baston) kullanarak yükü hafifletin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrı ve iltihabı azaltmak için ağızdan veya krem şeklinde ilaçlar önerebilir. Fizik tedavi ile kasları güçlendirebilirsiniz. Bazı durumlarda eklem içi enjeksiyonlar (kortikosteroid veya kayganlaştırıcı) düşünülebilir. Tüm tedaviler doktor gözetiminde uygulanmalıdır; hiçbir ilacı doktorunuza danışmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Diğer tedavilere rağmen ağrı dayanılmaz hale gelir ve günlük yaşamı ciddi şekilde etkilerse diz protezi (total diz artroplastisi) ameliyatı önerilebilir. Bu kararı ortopedi uzmanınızla birlikte vermelisiniz.

Bu durumla yaşamak

Diz osteoartriti ile yaşarken aktivitelerinizi ağrıya göre ayarlamak önemlidir. Zorlayıcı hareketlerden kaçının, dinlenmeye zaman ayırın ve gerektiğinde yardım isteyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kilonuzu sağlıklı aralıkta tutun.
• Dizleri zorlamayan sporları tercih edin (yoga, pilates gibi).
• Rahat ve destekleyici ayakkabılar giyin.
• Evde kaymayan zeminler oluşturun, merdivenleri mümkünse sınırlayın.

Diyet ve egzersiz

Anti-enflamatuar besinler (zeytinyağı, balık, yeşil yapraklı sebzeler) tüketin. Kalsiyum ve D vitamini kemik sağlığı için önemlidir. Düzenli egzersiz kasları güçlendirir ve eklemi destekler. Fizik tedavi uzmanı size uygun bir program hazırlayabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı, günlük yaşamı kısıtlayarak kaygı, üzüntü veya depresyona yol açabilir. Bu duyguları doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin. Gerektiğinde psikolojik destek almak da tedavinin bir parçasıdır.

Önleme

Tamamen önlenemese de riski azaltmak mümkündür. Sağlıklı kilo korumak, düzenli egzersiz yapmak ve diz yaralanmalarından kaçınmak en önemli adımlardır.

Aşılar

Osteoartrit için bir aşı yoktur.

Tarama programları

Düzenli bir tarama testi önerilmez. Ancak risk altındaysanız (örneğin aile öyküsü, fazla kilo) belirtiler ortaya çıkmadan doktorunuza danışarak koruyucu önlemler alabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik ağrı ve sertlik nedeniyle yürüme ve günlük işlerde zorluk
• Diz çevresindeki kaslarda güçsüzlük ve erime
• Dizde kalıcı şekil bozukluğu
• Hareket kısıtlılığına bağlı düşme riskinde artış

Uzun vadeli görünüm

Diz osteoartriti ilerleyici bir durum olmasına rağmen, uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile çoğu kişi ağrısını kontrol edebilir, hareketliliğini koruyabilir ve aktif bir yaşam sürdürebilir. Cerrahi gerektiğinde bile sonuçlar genellikle yüz güldürücüdür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.