Osteoporosis living in teenagers

Genel Bakış

Osteoporoz, kemiklerin zayıflayıp kolayca kırılacak hale gelmesidir. Normalde kemikler sünger gibi sağlam ve yoğundur, ancak bu durumda kemik yoğunluğu azalır. Gençlerde görülmesi nadirdir ve genellikle başka bir sağlık sorununa veya bazı ilaçlara bağlı olarak ortaya çıkar.

Gençlerde osteoporoz oldukça nadirdir. Ancak bazı kronik hastalıklar, uzun süreli kortikosteroid kullanımı veya genetik bozukluklar varsa risk artabilir.

Daha çok ergenlik dönemindeki kızları ve erkekleri eşit şekilde etkileyebilir. Özellikle kemik yapımını etkileyen hastalıklar (örneğin; yeme bozuklukları, bağırsak emilim sorunları) olan gençler risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genellikle hiçbir belirti vermez, ilk bulgu ani bir kırık olabilir.
• Sırt ağrısı, boy kısalması veya duruş bozukluğu (kamburluk) ilerlemiş durumlarda görülebilir.

Çocuklarda belirtiler

• Ergenlikte kemik ağrıları, yürümede zorluk veya sık sık düşme sonucu kırık oluşması.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kalça, bilek veya omurga kırıkları yaygındır.
• Boy kaybı, şiddetli sırt ağrısı ve kamburlaşma belirgin olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Gençlerde en sık neden, uzun süreli bazı ilaçların (doktor kontrolünde kullanılan) kemik yoğunluğunu azaltmasıdır.
• Kronik böbrek hastalığı, bağırsak emilim bozuklukları (çölyak hastalığı gibi), yeme bozuklukları (anoreksiya) ve bazı genetik hastalıklar (kırılgan kemik hastalığı) osteoporoza yol açabilir.
• D vitamini ve kalsiyum eksikliği, yetersiz fiziksel aktivite, sigara ve aşırı alkol kullanımı kemik sağlığını olumsuz etkiler.

Risk faktörleri

• Ailede osteoporoz öyküsü olması
• Kadın olmak (kadınlarda daha sık görülür)
• Zayıf veya düşük vücut ağırlığı
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Erken menopoz (genç kızlarda adet düzensizlikleri)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Herhangi bir kırık veya travma sonrası şiddetli ağrı, şişlik
• Kemikte şekil bozukluğu veya hareket kısıtlılığı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ailede osteoporoz varsa ve sizde risk faktörleri mevcutsa
• Uzun süreli kortikosteroid tedavisi alıyorsanız
• Ergenlik döneminde sık sık kırık yaşıyorsanız

Tanı

Doktor öncelikle ayrıntılı bir tıbbi öykü alır ve fizik muayene yapar. Risk faktörleri varsa kemik yoğunluğu ölçümü (DXA taraması) istenebilir. Ayrıca kan testleri (kalsiyum, D vitamini, böbrek fonksiyonları) ve gerekirse genetik testler yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Kemik yoğunluğu ölçümü (DXA)
• Kan ve idrar testleri
• Gerektiğinde röntgen veya omurga görüntüleme

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle bir endokrinoloji veya çocuk romatolojisi uzmanı tarafından yürütülür. Testler ağrısızdır ve kısa sürer. Doktorunuz size test sonuçlarını ve izlenecek yolu ayrıntılı olarak açıklayacaktır.

Tedavi

Gençlerde osteoporoz tedavisi, altta yatan nedeni düzeltmeye odaklanır. Amaç kemik kaybını durdurmak ve kemik yoğunluğunu artırmaktır. Tedavi sürecinde doktor, diyetisyen ve fizyoterapist iş birliği yapılabilir.

Evde kişisel bakım

• Yeterli kalsiyum alın (süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, badem).
• D vitamini seviyesini kontrol ettirin; eksikse doktor önerisiyle takviye alın.
• Düzenli olarak vücut ağırlığını taşıyan egzersizler yapın (yürüyüş, koşu, dans).
• Sigara ve alkolden uzak durun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, altta yatan hastalığa göre bazı ilaçlar önerebilir. Bunlar kemik yıkımını azaltan veya kemik yapımını artıran ilaçlar olabilir. Ayrıca D vitamini ve kalsiyum takviyeleri de verilebilir. İlaç tedavisi mutlaka doktor kontrolünde yapılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gençlerde osteoporoz nedeniyle cerrahi genellikle gerekmez. Ancak zaten oluşmuş bir kırık varsa (örneğin kalça kırığı) ameliyat gerekebilir. Bu durumda ortopedi uzmanı en uygun tedaviyi planlayacaktır.

Bu durumla yaşamak

Osteoporoz tanısı alan bir genç için günlük yaşamda bazı önlemler almak önemlidir. Düşmelere karşı dikkatli olmak, evde tehlikeleri ortadan kaldırmak (kaygan zeminler, dağınık alanlar) ve uygun ayakkabılar giymek kırık riskini azaltır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kemik sağlığını desteklemek için kalsiyum ve D vitamini açısından zengin beslenin.
• Her gün en az 30 dakika açık havada yürüyüş yapın.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Stresi yönetmek için yoga, meditasyon gibi yöntemler deneyin.

Diyet ve egzersiz

Kalsiyum açısından zengin besinler (süt, yoğurt, peynir, lahana, brokoli, badem) tüketin. D vitamini için güneş ışığı alın; kış aylarında doktor önerisiyle takviye kullanın. Egzersiz olarak haftada 3-4 kez tempolu yürüyüş, ip atlama veya hafif ağırlık çalışmaları yapabilirsiniz. Yüzme veya bisiklet gibi düşük etkili sporlar da kemikler için yararlıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bu tanıyı duymak gençlerde kaygı veya üzüntüye neden olabilir. Kendinizi farklı ve kısıtlı hissedebilirsiniz. Duygularınızı ailenizle, arkadaşlarınızla veya bir psikologla paylaşmak önemlidir. Unutmayın, tedaviyle kemik sağlığınız büyük ölçüde iyileşebilir.

Önleme

Gençlerde osteoporozun önlenmesi, kemik sağlığını korumak için alınacak önlemlerle mümkündür. Yeterli kalsiyum ve D vitamini almak, düzenli egzersiz yapmak, sigara ve alkolden uzak durmak en önemli adımlardır.

Aşılar

Osteoporozu doğrudan önleyen bir aşı yoktur. Ancak kemik sağlığını etkileyebilecek enfeksiyonlara (örneğin kızamıkçık) karşı rutin aşıları tamamlamak önemlidir. Aşı takviminizi Sağlık Bakanlığı'nın önerileri doğrultusunda düzenleyin.

Tarama programları

Gençlerde rutin kemik taraması önerilmez. Ancak yüksek risk grubundaysanız (kronik hastalık, uzun süreli ilaç kullanımı) doktorunuz DXA testi isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kırık riskinde artış (özellikle omurga, kalça ve bilek)
• Boy kısalması ve duruş bozukluğu (kamburluk)
• Kronik sırt ağrısı
• Yaşam kalitesinde düşüş

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve tedavi ile gençlerde osteoporozun seyri genellikle iyidir. Altta yatan neden düzeltildiğinde ve uygun önlemler alındığında kemik yoğunluğu artabilir, kırık riski azalır. Düzenli doktor kontrolü ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile normal bir yaşam sürdürebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.