Ovarian cysts functional

Genel Bakış

Yumurtalık kistleri (over yumurtalık anlamına gelir), yumurtalıklarınızda oluşan içi sıvı dolu keseciklerdir. Fonksiyonel kistler ise adet döngünüzün normal bir parçası olarak oluşan ve genellikle zararsız olan kistlerdir. Çoğu zaman kendiliğinden kaybolur ve tedavi gerektirmez.

Evet, oldukça yaygındır. Adet gören her 10 kadından yaklaşık 1'inde hayatının bir döneminde fonksiyonel yumurtalık kisti oluşur.

En çok doğurganlık çağındaki (ergenlikten menopoza kadar) kadınları etkiler. Yumurtlama ile ilgili olduğu için menopoz sonrası nadirdir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu kist belirti vermez, tesadüfen fark edilir.
• Alt karın bölgesinde hafif ağrı veya baskı hissi.
• Adet düzensizlikleri (gecikme veya kanama düzensizliği).
• Cinsel ilişki sırasında ağrı.
• Karında şişkinlik veya dolgunluk hissi.

Çocuklarda belirtiler

• Ergenlik öncesi kız çocuklarında fonksiyonel kist nadirdir. Görülürse genellikle hormonal dengesizliklerle ilişkilidir.
• Alt karın ağrısı veya bulantı gibi belirtiler olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoz sonrası kadınlarda yeni oluşan yumurtalık kistleri daha dikkatli değerlendirilmelidir. Fonksiyonel kist bu dönemde nadirdir.
• Belirti vermeyebilir veya karın ağrısı, şişkinlik gibi belirtilere yol açabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Adet döngüsü sırasında yumurtanın geliştiği kesenin (folikül) normalden daha büyümesi ve sıvı biriktirmesi sonucu oluşur.
• Yumurtlama gerçekleşmezse (anovulasyon) folikül kiste dönüşebilir (foliküler kist).
• Yumurtlama sonrası oluşan korpus luteumun içine sıvı birikmesiyle (korpus luteum kisti) oluşur.

Risk faktörleri

• Doğurganlık çağında olmak
• Yumurtlamayı tetikleyen ilaçlar (kısırlık tedavisi) kullanmak
• Hormonal dengesizlikler (örneğin polikistik over sendromu)
• Stres, aşırı kilo veya çok düşük kilo

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda belirtilen acil durum belirtilerinden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Geçmeyen veya kötüleşen karın ağrısı.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Adet düzensizliği veya uzun süreli karın ağrısı şikayetiniz varsa bir kadın doğum uzmanına başvurun.
• Muayene sırasında tesadüfen kist saptanırsa doktorunuz takip planı yapacaktır.

Tanı

Genellikle pelvik muayene ve ultrasonografi (ultrason) ile tanı konur. Doktorunuz karın bölgenizi ve yumurtalıklarınızı değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Pelvik ultrason: Kistin boyutunu, şeklini ve iç yapısını gösterir.
• Kan testleri: Hormon seviyelerine veya tümör belirteçlerine (CA-125 gibi) bakılabilir.
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR): Nadiren gerekebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz karnınıza bastırarak ağrı olup olmadığını kontrol eder. Ultrason için vajinal bir prob kullanılabilir, bu hafif rahatsızlık verebilir. Sonuçlar genellikle aynı gün alınır. Kistin yapısına göre takip veya ileri tetkik kararı verilir.

Tedavi

Fonksiyonel kistler genellikle tedavi gerektirmez. Çoğu 1-3 adet döngüsü içinde kendiliğinden kaybolur. Doktorunuz kistin boyutuna ve belirtilerinize göre bir plan yapacaktır.

Evde kişisel bakım

• Bol su için ve sağlıklı beslenin.
• Ağrı için doktorunuzun önerdiği şekilde ılık kompres uygulayabilirsiniz. (İlaç kullanmayın, doktorunuza danışın.)
• Düzenli kontrol randevularını kaçırmayın.
• Stresten uzak durmaya çalışın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kistin takibi için belirli aralıklarla ultrason yapılmasını önerebilir. Nadiren, kist büyükse veya belirti veriyorsa hormonlu doğum kontrol hapları kullanılabilir. Bu ilaçlar yumurtlamayı durdurarak yeni kist oluşumunu engelleyebilir. Kesinlikle doktor reçetesi olmadan ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kist çok büyürse (örneğin 5 cm'den büyük), uzun süre kaybolmazsa, yapısı şüpheli görünürse veya ağrıya neden olursa ameliyat gerekebilir. Ameliyat genellikle kistin alınması şeklinde olur (kistektomi).

Bu durumla yaşamak

Fonksiyonel kistler genellikle günlük yaşamı etkilemez. Eğer ağrı olursa dinlenmek ve doktor önerilerini uygulamak yeterlidir. Düzenli doktor kontrolleri önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Hormonal denge için düzenli uyuyun ve stresten kaçının.
• Adet döngünüzü takip edin, düzensizlikleri not edin.

Diyet ve egzersiz

Herhangi bir özel diyet gerekmez. Dengeli beslenin, bol sebze ve meyve tüketin. Hafif egzersizler (yürüyüş, yoga) genel sağlık için faydalıdır. Ağrı varsa aşırı zorlayıcı egzersizden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kist haberini almak kaygı yaratabilir. Ancak çoğunun iyi huylu olduğunu bilmek rahatlatıcı olabilir. Endişelerinizi doktorunuzla paylaşın. Gerekirse bir psikologdan destek alabilirsiniz.

Önleme

Fonksiyonel kistler tamamen önlenemez çünkü normal yumurtlama süreciyle ilgilidir. Ancak, sağlıklı bir yaşam tarzı, düzenli adet döngüsü ve doktor kontrolleri riski azaltabilir.

Aşılar

Bu konuda bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur. Ancak pelvik muayene veya ultrason sırasında tesadüfen saptanabilir. Belirtileriniz varsa doktora başvurmanız yeterlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kistin büyümesi ve yırtılması (rüptür) sonucu ani şiddetli karın ağrısı oluşabilir.
• Nadiren kist sapının dönmesi (torsiyon) yumurtalığa kan akışını kesebilir ve acil ameliyat gerekir.
• Vajinal kanama veya lekelemeye neden olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Fonksiyonel yumurtalık kistleri çok büyük oranda iyi huyludur ve tedavi olmaksızın düzelir. Çoğu kadın için geçici bir durumdur. Düzenli doktor takibi ile olası komplikasyonlar önlenebilir. Umut verici bir tablodur.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.