Overactive bladder

Genel Bakış

Aşırı aktif mesane (AAM), mesanenizin istemsiz ve ani bir şekilde kasılması sonucu tuvalete gitme ihtiyacı hissettiğiniz bir durumdur. Bu durum, idrar kaçırmaya (istemsiz idrar sızıntısı) neden olabilir veya olmayabilir.

Evet, aşırı aktif mesane oldukça yaygındır. Dünya genelinde her 4 yetişkinden yaklaşık 1’i bu durumu yaşamaktadır.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak 40 yaş üstü yetişkinlerde daha sık görülür. Kadınlar daha erken yaşta, erkekler ise prostat sorunlarına bağlı olarak ileri yaşlarda bu durumu yaşayabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ani ve şiddetli idrar yapma ihtiyacı (urgency)
• Günde 8 defadan fazla idrara çıkma (frequency)
• Gece uykudan en az iki kez kalkarak idrara çıkma (nocturia)
• Ani idrar ihtiyacıyla birlikte idrar kaçırma (urge incontinence)

Çocuklarda belirtiler

• Sık sık tuvalete gitme isteği (günde 8-10 defadan fazla)
• Aniden gelen ve kontrol edilemeyen idrar yapma ihtiyacı
• Gece altını ıslatma (enürezis noktürna)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İdrar kaçırma korkusuyla sosyal aktivitelerden uzaklaşma
• Düşme riskini artıran gece tuvalete kalkmalar
• İdrar tutamama nedeniyle cilt tahrişleri ve enfeksiyonlar

Nedenler

Ana nedenler

• Mesane kaslarının istemsiz kasılması (detrusor aşırı aktivitesi)
• Sinir sistemi sorunları (örneğin MS, Parkinson hastalığı, felç)
• İdrar yolu enfeksiyonları veya mesane taşları
• Prostat büyümesi (erkeklerde) veya menopoz (kadınlarda) gibi hormonal değişiklikler

Risk faktörleri

• İlerleyen yaş (40 yaş üstü)
• Obezite veya aşırı kilo
• Sigara içmek
• Kafein, alkol ve asitli içecekler gibi mesaneyi tahriş eden maddeleri sık tüketmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrarda kan görülmesi
• İdrar yapamama
• Ateş ve şiddetli karın ağrısı eşliğinde idrar kaçırma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık idrara çıkma veya ani idrar ihtiyacı günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Gece sık uyanıyorsanız
• İdrar kaçırma nedeniyle sosyal hayatınız kısıtlanıyorsa

Tanı

Tanı genellikle tıbbi öykü, belirtilerin sorgulanması ve fizik muayene ile konur. Doktorunuz idrar günlüğü tutmanızı isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili – enfeksiyon veya kan olup olmadığını kontrol etmek
• Ürodinami testleri – mesane basıncı ve kapasitesini ölçer
• Ultrason – mesane ve böbreklerin yapısını değerlendirir
• Sistoskopi – ince bir kamera ile mesane içini görüntüleme

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz önce belirtilerinizi dinleyecek, ardından idrar örneği isteyecek ve gerekirse mesane fonksiyon testleri yapacaktır. Tanı süreci genellikle birkaç hafta sürebilir.

Tedavi

Aşırı aktif mesane tedavisi, belirtilerin şiddetine ve nedenine bağlı olarak değişir. Çoğu durumda yaşam tarzı değişiklikleri ve davranışsal tedavilerle belirtiler kontrol altına alınabilir. İlaç tedavisi veya diğer tıbbi müdahaleler de gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Pelvik taban egzersizleri (Kegel) yaparak idrarı tutma kaslarınızı güçlendirin
• Mesane eğitimi – idrara çıkma aralıklarını kademeli olarak uzatın
• Kafein, alkol, asitli içecekler ve baharatlı yiyeceklerden kaçının
• Gün içinde yeterli, ancak aşırı olmayan miktarda su için

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, mesane kaslarını gevşeten ve ani kasılmaları azaltan ilaçlar önerebilir. Bunlar ağız yoluyla alınan tabletler veya cilt üzerine uygulanan yamalar şeklinde olabilir. Ayrıca mesane içine botulinum toksini (Botoks) enjeksiyonu, sinir uyarımı (nöromodülasyon) gibi girişimsel yöntemler de mevcuttur. Tedavi seçeneklerini doktorunuzla detaylıca konuşun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Diğer tedavilere yanıt vermeyen ciddi vakalarda, mesanenin büyütülmesi (augmentasyon sistoplasti) veya idrar akışını yönlendiren cerrahi işlemler düşünülebilir. Bu seçenekler genellikle son çaredir ve doktorunuzla değerlendirilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Aşırı aktif mesane ile yaşamak zor olabilir, ancak planlı davranarak günlük yaşamınızı kolaylaştırabilirsiniz. Evden çıkmadan önce tuvaleti kullanmak, çantanızda yedek iç çamaşırı ve emici ped bulundurmak iyi bir alışkanlıktır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde 6-8 bardak su için, ancak yatmadan önce sıvı tüketimini sınırlayın
• İdrar söktürücü etkisi olan kafein ve alkolden uzak durun
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin
• Düzenli egzersiz yaparak sağlıklı kilonuzu koruyun

Diyet ve egzersiz

Lif açısından zengin beslenmek kabızlığı önler ve mesane basıncını azaltır. Pelvik taban egzersizleri ve yürüyüş gibi hafif aktiviteler hem mesane sağlığına hem de genel sağlığa faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İdrar kaçırma kaygısı sosyal izolasyona, utanç duygusuna ve depresyona yol açabilir. Bu duygular normaldir, ancak yardım almaktan çekinmeyin.

Önleme

Tamamen önlenemese de, sağlıklı kiloda kalmak, sigarayı bırakmak ve mesaneyi tahriş eden maddelerden kaçınmak riski azaltabilir.

Tarama programları

Düzenli bir tarama testi yoktur; ancak belirtiler ortaya çıktığında erken doktora başvurmak tedaviyi kolaylaştırır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte tahriş, kızarıklık ve enfeksiyon
• Uyku bozuklukları ve yorgunluk
• Sık idrar yolu enfeksiyonları
• Depresyon ve sosyal izolasyon

Uzun vadeli görünüm

Aşırı aktif mesane tedavi edilebilir bir durumdur. Çoğu kişi yaşam tarzı değişiklikleri ve uygun tedavi ile belirtilerini büyük ölçüde kontrol altına alabilir. Erken tanı ve düzenli takip ile yaşam kalitesi önemli ölçüde artırılabilir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı - Üroloji Hizmetleri · Türkiye geneli

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.