PCOS insulin resistance

Genel Bakış

Polikistik over sendromu (PCOS) yumurtalıklarda küçük kistlerin oluştuğu ve hormon dengesini bozan bir durumdur. İnsülin direnci ise vücudun insülin hormonuna gerektiği gibi yanıt verememesidir. PCOS'lu kadınların çoğunda insülin direnci de görülür. Bu durum kan şekerinin yükselmesine ve kilo alımına yol açabilir.

Evet, PCOS doğurganlık çağındaki her 10 kadından yaklaşık 1'inde görülür. Bunların büyük bir kısmında insülin direnci de vardır.

Genellikle 12-45 yaş arası kadınları etkiler. Ailesinde diyabet veya PCOS olanlarda risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Adet düzensizliği (seyrek veya hiç olmaması)
• Yüz, göğüs, sırt gibi bölgelerde aşırı tüylenme
• Sivilce ve yağlı cilt
• Saç dökülmesi (erkek tipi)
• Kilo alma veya vermede zorluk
• Yorgunluk
• Ciltte koyu ve kadifemsi lekeler (boyun, koltuk altı)

Çocuklarda belirtiler

• Ergenlik döneminde başlayabilir
• Düzensiz adet
• Aşırı tüylenme
• Sivilce
• Kilo artışı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşla birlikte insülin direnci tip 2 diyabete dönüşebilir
• Adet düzeni değişebilir
• Menopoz sonrası tüylenme ve sivilce azalabilir ama diyabet riski artar

Nedenler

Ana nedenler

• PCOS'un kesin nedeni bilinmemekle birlikte genetik ve çevresel faktörler rol oynar.
• İnsülin direnci, vücut hücrelerinin insüline duyarsız hale gelmesiyle oluşur. Bu durum pankreasın daha fazla insülin üretmesine yol açar ve hormon dengesini bozar.

Risk faktörleri

• Ailede PCOS veya diyabet öyküsü
• Fazla kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Sağlıksız beslenme (işlenmiş gıdalar, şekerli yiyecekler)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani başlayan şiddetli karın ağrısı
• Aşırı kanama (bir saatte birden fazla ped veya tampon ıslatma)
• Şeker koması belirtileri (aşırı susama, sık idrar, halsizlik)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Adet düzensizliği (3 aydan uzun süre adet olmama)
• Tüylenme artışı
• Kilo sorunları
• Gebe kalamama
• Ciltte koyulaşma

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinler, fizik muayene yapar ve bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan şekeri ve insülin düzeyi testleri
• Hormon profili (testosteron, LH, FSH gibi)
• Ultrason ile yumurtalıkların incelenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı genellikle kan testleri ve ultrason ile konur. Bazı durumlarda açlık kan şekeri ve insülin direnci testi (HOMA-IR) yapılabilir. Sonuçlar birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Tedavi kişiye özeldir. Amaç belirtileri hafifletmek, insülin direncini azaltmak ve uzun vadeli sağlık sorunlarını önlemektir. Hormon dengesini düzenlemek ve diyabet riskini azaltmak çeşitli yöntemlerle sağlanır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapmak (haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta, örneğin tempolu yürüyüş)
• Sağlıklı ve dengeli beslenmek (işlenmiş gıdalardan ve şekerden uzak durmak, tam tahıllar, sebze, meyve tercih etmek)
• Fazla kilonuz varsa %5-10 oranında kilo vermek belirtileri azaltabilir

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz insülin direncini azaltmaya yardımcı ilaçlar önerebilir. Hormon dengesini düzenlemek için doğum kontrol hapları veya adet döngüsünü düzenleyici ilaçlar kullanılabilir. Şeker hastalığı riski varsa kan şekeri takibi önemlidir. Lütfen ilaçları doktor kontrolünde kullanın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Genellikle cerrahi gerekmez. Nadiren yumurtalık kistleri için veya tüp bebek tedavisi öncesinde uygulanabilir.

Bu durumla yaşamak

PCOS ve insülin direnci ile yaşamak bazı zorluklar getirse de, sağlıklı alışkanlıklarla günlük yaşamınızı kolaylaştırabilirsiniz. Belirtilerinizi takip edin, düzenli doktor kontrollerinizi ihmal etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku
• Stresten uzak durma (meditasyon, nefes egzersizleri)
• Sigara ve alkolden kaçınma
• Düzenli egzersiz

Diyet ve egzersiz

Düşük glisemik indeksli besinler (tam tahıllar, sebzeler, baklagiller) tercih edin. Şekerli içeceklerden ve beyaz undan yapılmış gıdalardan kaçının. Haftada en az 5 gün 30 dakika yürüyüş, bisiklet veya yüzme gibi aktiviteler yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

PCOS ve insülin direnci vücut imajı, doğurganlık kaygıları ve hormonal değişiklikler nedeniyle ruh sağlığını etkileyebilir. Üzüntü, kaygı veya özgüven düşüklüğü yaşıyorsanız bir psikolog veya psikiyatristten destek alabilirsiniz. Kriz anlarında 112'yi arayabilir veya bir ruh sağlığı merkezine başvurabilirsiniz.

Önleme

PCOS tamamen önlenemez ancak sağlıklı yaşam tarzı ile insülin direnci ve belirtilerin şiddeti azaltılabilir. Erken tanı ve tedavi önemlidir.

Aşılar

PCOS veya insülin direnci için özel bir aşı yoktur.

Tarama programları

Ailede diyabet veya PCOS varsa, düzenli olarak kan şekeri ve insülin düzeylerinizi kontrol ettirin. Doktorunuzun önerdiği tarama testlerini yaptırın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tip 2 diyabet
• Kalp hastalığı, yüksek tansiyon
• Rahim kanseri (endometriyal kanser) riskinde artış
• Kısırlık

Uzun vadeli görünüm

PCOS ve insülin direnci yönetilebilir durumlardır. Erken tanı ve düzenli takip ile çoğu kadın sağlıklı bir yaşam sürebilir, hamile kalabilir ve uzun vadeli sorunların önüne geçilebilir. Umutlu olun, doktorunuzla iş birliği içinde hareket edin.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.