PCOS living day to day in adults

Genel Bakış

Polikistik over sendromu (PCOS), üreme çağındaki kadınlarda görülen bir hormon dengesizliğidir. Yumurtalıklarda küçük kistler (içi sıvı dolu kesecikler) oluşabilir, adet düzensizliği ve vücutta fazla erkeklik hormonu (androjen) olabilir.

Evet, üreme çağındaki her 10 kadından yaklaşık 1'inde PCOS görülür. Bu, oldukça sık rastlanan bir durumdur.

Genellikle 15-44 yaş arası kadınları etkiler. Belirtiler çoğunlukla ergenlik döneminde ilk adetle başlar, ancak her yaşta fark edilebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Düzensiz adet döngüsü (sık aralıklarla veya çok seyrek adet)
• Yüz, göğüs, sırt gibi bölgelerde aşırı kıllanma (hirsutizm)
• Akne ve yağlı cilt
• Kafa derisinde incelme veya saç dökülmesi
• Kilo alımı veya kilo vermede zorluk
• Hamile kalmada zorluk

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoz sonrası adet düzensizliği azalabilir, ancak insülin direnci ve kalp hastalığı riski devam eder.
• Tip 2 diyabet ve yüksek tansiyon riski artar.

Nedenler

Ana nedenler

• Hormon dengesizliği: Vücut çok fazla erkeklik hormonu (androjen) üretir.
• İnsülin direnci: Vücut insülini etkili kullanamaz, bu da yumurtalıkları etkiler.
• Genetik faktörler: Ailede PCOS öyküsü olması riski artırır.

Risk faktörleri

• Ailede PCOS veya tip 2 diyabet öyküsü
• Aşırı kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam tarzı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli karın ağrısı veya bayılma ile birlikte aşırı kanama yaşarsanız 112'yi arayın.
• Enfeksiyon belirtileriniz varsa (ateş, kötü kokulu akıntı) hemen doktora gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Adetleriniz düzensizse veya yılda 3-4 kezden az adet görüyorsanız
• Hamile kalmakta zorlanıyorsanız
• Cildinizde aşırı kıllanma veya sivilce artışı varsa
• Kilo almaya devam ediyor veya diyetle kilo veremiyorsanız

Tanı

Doktorunuz tıbbi geçmişinizi dinler, fizik muayene yapar ve bazı testler ister. Tanı koymak için genellikle birden fazla test sonucu bir arada değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: Hormon seviyeleri (androjen, LH, FSH), kan şekeri ve insülin düzeyleri
• Pelvik ultrason: Yumurtalıklarda kist olup olmadığını ve rahim iç tabakasının kalınlığını görmek için
• Kolesterol ve trigliserit testleri

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz adet düzeninizi, kilo değişimlerinizi ve cilt belirtilerinizi soracaktır. Ultrason rahatsızlık vermez, kan testleri için birkaç örnek alınabilir. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

PCOS'un kesin bir tedavisi yoktur ancak belirtiler ilaçlarla ve yaşam tarzı değişiklikleriyle başarıyla yönetilebilir. Tedavi kişiye özeldir ve hedeflerine (adet düzeni, doğurganlık, sivilce kontrolü vb.) göre belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı beslenme: Tam tahıllar, yağsız proteinler, sebze ve meyve ağırlıklı bir diyet
• Düzenli egzersiz: Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite
• Kilo yönetimi: Vücut ağırlığının %5-10'unu kaybetmek adet düzenini iyileştirebilir
• Stres azaltma: Yoga, meditasyon veya derin nefes egzersizleri

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz adet döngünüzü düzenlemek için hormon içeren doğum kontrol hapları veya progesteron benzeri ilaçlar önerebilir. İnsülin direnciniz varsa, kan şekerini dengeleyen ilaçlar kullanılabilir. Aşırı kıllanma veya sivilce için androjen seviyesini azaltan ilaçlar da tedaviye eklenebilir. Hangi ilacın sizin için uygun olduğuna doktorunuz karar verecektir. Kesinlikle doktor reçetesi olmadan herhangi bir ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadiren, ilaca yanıt alınamayan ve hamile kalmak isteyen kadınlarda yumurtalık delme (ovaryan drilling) adı verilen bir cerrahi işlem düşünülebilir. Ancak bu genellikle son çaredir ve günümüzde daha az uygulanmaktadır.

Bu durumla yaşamak

PCOS ile yaşamak, belirtilerinizi günlük alışkanlıklarınızla yönetmek anlamına gelir. Adet takibi yapmak, düzenli sağlık kontrollerine gitmek ve sağlıklı bir rutin oluşturmak önemlidir. Zor günler olabilir, ancak küçük adımlarla büyük farklar yaratılabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku: Her gece 7-8 saat uyumaya çalışın.
• Stresi yönetin: Hobiler edinin, sevdiklerinizle vakit geçirin.
• Sigara ve alkolden kaçının.
• Kan şekerinizi dengede tutmak için ara öğünler yapın.

Diyet ve egzersiz

Düşük glisemik indeksli besinler (kepekli ekmek, baklagiller, sebzeler) tüketmek kan şekerini dengeler. Şekerli ve işlenmiş gıdalardan uzak durun. Haftada en az 5 gün 30 dakikalık yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi aktiviteler yapın. Egzersiz insülin direncini azaltmaya yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

PCOS, vücut görünümü ve doğurganlık endişeleri nedeniyle kaygı, depresyon veya özgüven düşüklüğüne yol açabilir. Bu duygular normaldir. Duygusal destek almak için bir psikolog veya psikiyatrist ile görüşmekten çekinmeyin. Gerekirse 112'yi arayın veya ruh sağlığı kriz hatlarını kullanın.

Önleme

PCOS'u tamamen önlemek mümkün değildir çünkü genetik faktörler rol oynar. Ancak sağlıklı kiloyu korumak, düzenli egzersiz yapmak ve dengeli beslenmek belirtileri hafifletebilir ve riskleri azaltabilir.

Tarama programları

Düzenli olarak kan şekeri, tansiyon ve kolesterol kontrolü yaptırmanız önerilir. Aile hekiminiz veya kadın doğum doktorunuz bu taramaları yapabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tip 2 diyabet gelişme riski artar.
• Yüksek tansiyon ve kalp hastalığı
• Rahim iç tabakasının kalınlaşması (endometrial hiperplazi) ve kanser riski
• Kısırlık (infertilite)

Uzun vadeli görünüm

PCOS ile yaşayan birçok kadın, uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle sağlıklı bir yaşam sürebilir. Belirtiler kontrol altına alınabilir, çoğu kadın yardımcı üreme teknikleriyle hamile kalabilir. Düzenli doktor takibi ile uzun vadeli riskler en aza indirilebilir. Umutlu olun, doğru adımlarla hayat kalitenizi artırabilirsiniz.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.