Pharyngitis in adults

Genel Bakış

Farenjit, boğazın arka kısmının (yutak) iltihaplanmasıdır. Genellikle virüsler veya bakteriler nedeniyle oluşur ve boğaz ağrısı, yutkunma güçlüğü gibi belirtilere yol açar. Çoğu durumda birkaç gün içinde kendiliğinden iyileşir.

Evet, farenjit erişkinlerde çok sık görülür. Yılda birkaç kez hafif boğaz ağrısı yaşamak normaldir.

Her yaştan erişkini etkileyebilir, ancak çocuklar ve bağışıklık sistemi zayıf olanlarda daha sık görülür. Kapalı ortamlarda çalışanlar, sigara içenler ve alerjisi olanlarda risk biraz daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Boğaz ağrısı veya yanma hissi
• Yutkunma güçlüğü
• Kuruluk veya tahriş hissi
• Hafif ateş (38°C altı)
• Öksürük
• Burun akıntısı veya tıkanıklığı
• Boğazda kızarıklık ve hafif şişlik

Çocuklarda belirtiler

• Farenjit çocuklarda erişkinlerden daha sık görülür.
• Yutkunma reddi, huysuzluk ve uyku sorunları olabilir.
• Bademciklerde şişlik ve beyaz lekeler daha belirgin olabilir.
• Ateş genellikle daha yüksektir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ateş daha düşük olabilir veya hiç olmayabilir.
• Boğaz ağrısı hafif olabilir, ancak yutkunma güçlüğü daha belirgin olabilir.
• Kronik hastalıklar (diyabet, kalp yetmezliği) varsa iyileşme daha uzun sürebilir.
• Bağışıklık zayıflığı nedeniyle enfeksiyon daha kolay yayılabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler (soğuk algınlığı, grip, COVID-19 gibi solunum yolu virüsleri) – en sık neden
• Bakteriler (özellikle A grubu streptokok) – daha az yaygın, ancak antibiyotik tedavisi gerektirir
• Alerjiler (polen, toz gibi alerjenler) boğazda tahrişe yol açabilir
• Sigara içmek veya kirli havaya maruz kalmak
• Ses tellerinin aşırı kullanımı (bağırmak, uzun süre konuşmak)

Risk faktörleri

• Kapalı alanlarda kalabalık ortamlarda bulunmak (okul, iş yeri, toplu taşıma)
• Sigara içmek veya pasif içiciliğe maruz kalmak
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya ilaçlar
• Mevsim geçişleri ve soğuk hava
• Ağız hijyenine dikkat etmemek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı veya yutkunamama durumunda hemen acile başvurun.
• Yüksek ateş (39°C üstü) ve ateş düşürücülere yanıt vermiyorsa
• Boyunda sert, ağrılı bir şişlik fark ederseniz
• Ağız veya boğazda nefes almayı engelleyen şişlik

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Boğaz ağrınız 48 saatten uzun sürüyorsa
• Ateş 3 günden sonra geçmiyorsa
• Evde uyguladığınız yöntemler (bol sıvı, tuzlu su gargarası) fayda etmiyorsa
• Sık sık farenjit geçiriyorsanız (yılda 5'ten fazla)
• Hamileyseniz veya kronik bir hastalığınız varsa

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinleyecek ve boğazınızı muayene edecektir. Muayenede boğazda kızarıklık, şişlik veya iltihap olup olmadığına bakılır. Ayrıca boyundaki lenf bezlerini kontrol eder.

Yapılabilecek testler

• Boğaz kültürü: Steril bir çubukla boğazdan sürüntü alınır ve laboratuvara gönderilir. Sonuç 2-3 günde çıkar.
• Hızlı streptokok testi: Aynı sürüntü örneğiyle dakikalar içinde sonuç verir, ancak her yerde bulunmayabilir.
• Kan testleri: Nadiren gerekir, ancak enfeksiyonun yayılma riski varsa veya başka bir neden düşünülüyorsa istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz, ancak ağrılı değildir. Kültür sonucu çıkana kadar doktorunuz belirtilere göre geçici bir tedavi önerebilir. Tanı genellikle basit ve hızlıdır.

Tedavi

Farenjit tedavisi nedenine bağlıdır. Viral farenjitlerde antibiyotik kullanılmaz, vücudun kendi kendine iyileşmesi beklenir. Bakteriyel farenjitte (streptokok) ise doktorunuz uygun antibiyotikleri reçete edecektir. Tedavinin amacı belirtileri azaltmak ve komplikasyonları önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Bol su, ılık bitki çayları veya tavuk suyu çorba için.
• Tuzlu suyla (1 bardak ılık suya yarım çay kaşığı tuz) günde birkaç kez gargara yapın.
• Dinlenin ve sesinizi fazla kullanmayın.
• Nemli hava sağlayın (nemlendirici kullanın veya buhar banyosu yapın).
• Sigara ve alkolden kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, gerektiğinde ağrı ve ateş için reçetesiz ağrı kesiciler önerebilir. Bakteriyel enfeksiyon düşünülüyorsa antibiyotik tedavisi başlanır. Antibiyotiklerin mutlaka doktor kontrolünde ve önerilen sürede kullanılması önemlidir. Kortizonlu boğaz spreyleri bazen şişliği azaltmak için kullanılabilir, ancak bunların da doktor tavsiyesiyle kullanılması gerekir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, tekrarlayan veya komplike farenjit durumlarında bademciklerin alınması (tonsillektomi) düşünülebilir. Bu kararı bir kulak burun boğaz uzmanı verir.

Bu durumla yaşamak

Farenjit genellikle birkaç gün içinde geçer. Belirtileriniz devam ediyorsa evde dinlenerek ve bol sıvı tüketerek iyileşme sürecini hızlandırabilirsiniz. İşe ya da günlük aktivitelere dönmeden önce kendinizi tam olarak iyi hissedene kadar bekleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık sık yıkayın.
• Hasta kişilerle yakın temastan kaçının.
• Ortak bardak, tabak gibi eşyaları kullanmayın.
• Düzenli uyuyun ve dengeli beslenin.
• Stres yönetimine özen gösterin.

Diyet ve egzersiz

Yumuşak, ılık ve besleyici yiyecekler tüketin. Yoğurt, çorba, püre gibi gıdalar boğazı tahriş etmez. Baharatlı, asitli ve çok sıcak yiyeceklerden kaçının. Egzersiz yapmak istiyorsanız, hafif tempolu yürüyüşler yapabilirsiniz, ancak ateş ve genel kırgınlık varsa dinlenmek daha iyidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Boğaz ağrısı ve yutkunma güçlüğü günlük yaşamı olumsuz etkileyebilir ve moral bozukluğuna yol açabilir. Sürekli ağrı hissediyorsanız kaygı ve huzursuzluk yaşayabilirsiniz. Bu duyguların geçici olduğunu unutmayın ve kendinize zaman tanıyın.

Önleme

Tamamen önlemek mümkün olmasa da, riski azaltmak için el hijyeni, kalabalık ortamlardan kaçınmak ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları önemlidir. Sigaradan uzak durmak ve ağız hijyenine dikkat etmek de farenjit riskini azaltır.

Aşılar

Grip ve COVID-19 aşıları, bu virüslerin neden olduğu farenjiti önlemeye yardımcı olabilir. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği güncel aşı takvimine uymanız önerilir.

Tarama programları

Belirtileriniz yoksa rutin bir tarama önerilmez. Ancak sık farenjit geçiriyorsanız doktorunuz ek tetkikler isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bademcik apsesi (peritonsiller abse) – boğazda ciddi şişlik ve ağrıya yol açar
• Orta kulak iltihabı
• Sinüzit
• Romatizmal ateş (nadiren, streptokok enfeksiyonu sonrası kalp, eklem ve sinir sistemini etkileyebilir)
• Böbrek iltihabı (streptokok sonrası glomerülonefrit)

Uzun vadeli görünüm

Farenjit genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden iyileşir veya uygun tedaviyle tamamen düzelir. Komplikasyonlar nadirdir ve erken tedaviyle önlenebilir. Bağışıklık sisteminiz güçlüyse ve dinlenmeye özen gösterirseniz, büyük olasılıkla sorunsuz bir iyileşme yaşarsınız. Endişelenmeyin, çoğu insan farenjiti hafif bir rahatsızlık olarak atlatır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.