Pharyngitis in teenagers

Genel Bakış

Farenjit, boğazın arka kısmı olan yutak bölgesinin iltihaplanmasıdır. Genellikle boğaz ağrısı, yutkunma zorluğu ve kızarıklıkla kendini gösterir.

Evet, ergenlerde farenjit oldukça yaygındır. Her yıl birçok genç bu durumla karşılaşır.

Özellikle 10-19 yaş arasındaki ergenler ve genç yetişkinlerde sık görülür. Okul veya yurt gibi kalabalık ortamlarda bulunanlar daha fazla risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Boğaz ağrısı ve yanma hissi
• Yutkunma güçlüğü
• Boğazda kızarıklık ve bazen beyaz iltihaplı noktalar
• Ateş (genellikle 38°C üzeri)
• Baş ağrısı
• Lenf bezlerinde (bademcik çevresinde) şişlik ve hassasiyet

Çocuklarda belirtiler

• Küçük çocuklarda iştahsızlık ve huzursuzluk
• Yutkunma sırasında ağlama
• Mide bulantısı veya kusma (özellikle bakteriyel kaynaklıysa)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ergenlerde tipik belirtilerle benzerdir; ateş ve boğaz ağrısı daha belirgin olabilir.
• Erişkinlerde ses kısıklığı ve öksürük daha sık eşlik edebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler (en sık neden; soğuk algınlığı virüsleri, grip, Epstein-Barr gibi)
• Bakteriler (özellikle A grubu beta hemolitik streptokok denilen bakteri 'beta enfeksiyonu')
• Alerjiler veya tahriş edici maddeler (sigara dumanı, kuru hava)

Risk faktörleri

• Kalabalık ortamlarda bulunmak (okul, toplu taşıma)
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması
• Mevsim geçişleri (sonbahar ve kış ayları)
• Hijyen kurallarına dikkat edilmemesi (el yıkama alışkanlığı)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almada zorluk veya tükürük yutamama
• Boyunda veya çenede şişlik ve ağrı
• Yüksek ateş (39°C üzeri) ve şiddetli baş ağrısı
• Boğazda beyaz iltihaplı noktalar ve ateş birlikteyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Boğaz ağrısı 1-2 günden uzun sürüyorsa
• Ateş 48 saatten uzun sürüyorsa
• Ailede veya arkadaş çevresinde beta enfeksiyonu (streptokok) geçiren varsa
• Yutma güçlüğü günlük aktiviteleri etkiliyorsa

Tanı

Doktor hastalık öykünüzü dinler ve boğazınızı muayene eder. Gerekirse boğaz kültürü alarak beta enfeksiyonu olup olmadığını kontrol eder.

Yapılabilecek testler

• Boğaz muayenesi (kızarıklık, şişlik, iltihap kontrolü)
• Boğaz kültürü (çubukla sürüntü alınır, laboratuvarda bakteri üretilir)
• Hızlı strep testi (sonuç birkaç dakika içinde çıkar, beta enfeksiyonunu gösterir)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır. Kültür alınırken hafif bir öğürtü hissi olabilir. Hızlı test sonucu pozitifse doktor hemen antibiyotik başlayabilir. Test negatifse ve şüphe varsa kültür sonucu 1-2 gün içinde çıkar. Sonuç çıkana kadar evde dinlenmek önerilir.

Tedavi

Farenjit tedavisi nedenine bağlıdır. Çoğu viral enfeksiyon ilaç gerektirmez, evde dinlenme ve bol sıvı ile düzelir. Bakteriyel farenjitte (beta enfeksiyonu) doktorun önereceği antibiyotikler kullanılır. Ağrı ve ateş için doktora danışılarak uygun ağrı kesiciler alınabilir.

Evde kişisel bakım

• Bol dinlenin ve yeterince uyuyun.
• Ilık sıvılar (bitki çayları, çorba) tüketin, soğuk ve asitli içeceklerden kaçının.
• Boğaz pastili veya tuzlu su ile gargara yapmak ağrıyı hafifletebilir.
• Odayı nemli tutun, kuru hava boğazı tahriş edebilir.

Tıbbi tedaviler

Doktor, bakteriyel enfeksiyon tespit edilirse antibiyotik reçete edebilir. Antibiyotikler sadece bakteri kaynaklı farenjitte işe yarar. Viral enfeksiyonlarda antibiyotik kullanılmaz; doktorunuz ağrı ve ateş için bir ilaç önerebilir. İlaçları mutlaka doktorunuzun belirttiği şekilde kullanın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadiren, tekrarlayan veya kronik farenjit ve bademcik iltihabı durumunda tonsillektomi (bademciklerin alınması) düşünülebilir. Bu karar, yaşanan atak sıklığı ve şiddetine göre doktor tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Farenjit genellikle birkaç gün içinde iyileşir. İyileşme sürecinde bol sıvı tüketmek, sesi dinlendirmek ve okuldan birkaç gün uzak kalmak gerekebilir. Bulaştırıcı olduğu için kişisel hijyene dikkat edilmeli, ayrı havlu ve bardak kullanılmalıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Elleres sık sık yıkayın, özellikle öksürdükten veya hapşırdıktan sonra.
• Başkalarıyla aynı bardak veya çatal bıçak kullanmayın.
• İyileşene kadar okul veya sosyal etkinliklerden uzak durun.

Diyet ve egzersiz

Yumuşak gıdalar (yoğurt, puding, çorba) tercih edin. Baharatlı, asitli veya çok sıcak yiyeceklerden kaçının. Ateş yoksa hafif yürüyüşler yapılabilir; ancak aşırı yorucu aktivitelerden kaçınılmalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli boğaz ağrısı ve yutma güçlüğü nedeniyle ergenlerde huzursuzluk veya okuldan geri kalma endişesi olabilir. Bu sürecin geçici olduğunu bilmek önemlidir. Destek almak için aile, öğretmen veya okul rehberlik servisiyle konuşabilirsiniz. Unutmayın, ruhsal destek de fiziksel sağlık kadar önemlidir.

Önleme

Tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, hijyen kurallarına uyarak ve hasta kişilerden uzak durarak risk azaltılabilir. Okulda ve evde sık sık el yıkamak, öksürürken ağzı kapatmak bulaşmayı engellemeye yardımcı olur.

Aşılar

Grip aşısı, gribe bağlı farenjit riskini azaltabilir. Sağlık Bakanlığı’nın önerdiği aşı takvimine uymanız ve mevsimsel grip aşısını yaptırmanız faydalı olabilir.

Tarama programları

Belirtisi olmayan kişilerde rutin tarama önerilmez. Ancak ailede veya sınıfta beta enfeksiyonu geçiren varsa, doktorunuza danışarak gerekirse test yaptırabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bakteriyel farenjit (beta enfeksiyonu) tedavi edilmezse bademcik apsesi oluşabilir.
• Nadiren, kalp romatizması (akut romatizmal ateş) veya böbrek iltihabı (poststreptokokal glomerülonefrit) gibi ciddi durumlar gelişebilir.
• Enfeksiyonun yakın dokulara yayılması (kulak enfeksiyonu, sinüzit)

Uzun vadeli görünüm

Erken tedavi ile çoğu farenjit vakası tamamen iyileşir. Viral farenjit birkaç gün içinde kendiliğinden geçer. Bakteriyel enfeksiyon antibiyotik tedavisiyle genellikle 1-2 haftada düzelir. Tedavi edilmeyen vakalarda komplikasyon riski düşük olmakla birlikte, erken müdahale bu riski neredeyse sıfıra indirir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.