Pharyngitis patient overview

Genel Bakış

Farenjit, boğazın arka kısmının (yutak bölgesinin) iltihaplanmasıdır. Genellikle virüslerden kaynaklanır ve boğaz ağrısı, yutkunma zorluğu gibi belirtilere yol açar. Çoğu farenjit birkaç gün içinde kendiliğinden iyileşir.

Farenjit çok yaygın bir rahatsızlıktır; hemen herkes yılda birkaç kez boğaz ağrısı yaşayabilir.

Farenjit her yaşta görülebilir, ancak çocuklar ve genç erişkinlerde daha sıktır. Bağışıklık sistemi zayıf olanlar, sigara içenler veya kalabalık ortamlarda bulunanlar daha fazla risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Boğaz ağrısı (özellikle yutkunma ile artar)
• Boğazda kuruluk, yanma veya gıcıklanma hissi
• Ateş (genellikle hafif)
• Yutkunma güçlüğü
• Boğazda kızarıklık ve şişlik
• Bazen öksürük, burun akıntısı veya ses kısıklığı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda ateş daha yüksek olabilir
• Huzursuzluk, iştahsızlık, uyku sorunları
• Boğaz ağrısı nedeniyle yemek yemeyi reddetme
• Kulağa vuran ağrı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erişkinlerde boğaz ağrısı daha hafif olabilir
• Ateş daha düşük seyreder veya hiç olmayabilir
• Yutma güçlüğü ve boğazda takılma hissi daha belirgin olabilir
• Genel halsizlik ve bitkinlik daha sık görülür

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler (nezle, grip, soğuk algınlığı virüsleri – en sık neden)
• Bakteriler (A grubu streptokok gibi – daha az yaygın ama tedavi gerektirir)
• Sigara, kuru hava, alerjiler veya tahriş edici maddeler (duman, kimyasallar)
• Ses tellerinin aşırı kullanımı (bağırmak, uzun süre konuşmak)

Risk faktörleri

• Çocuk veya genç erişkin olmak
• Okul, kreş gibi kalabalık ortamlarda bulunmak
• Sigara içmek veya pasif içicilik
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar (diyabet, HIV gibi)
• Kuru veya klimalı ortamlar, mevsim geçişleri

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almada zorluk veya hırıltılı solunum varsa (acil servise başvurun)
• Boğazda ciddi şişlik veya ağız açamama durumunda
• Yüksek ateş (40°C üzeri) eşlik ediyorsa
• Şiddetli baş ağrısı, bulantı-kusma veya boyun tutulması varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Boğaz ağrısı 48 saatten uzun sürüyorsa
• Ateş 2-3 günden uzun devam ediyorsa
• Boğazda beyaz lekeler veya iltihap görüyorsanız
• Yutkunma giderek zorlaşıyorsa
• Sık sık tekrarlayan boğaz ağrılarınız varsa

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinler, boğazınızı muayene eder ve gerekirse basit testler yapar.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (boğazda kızarıklık, şişlik, bademciklerde iltihap kontrolü)
• Boğaz kültürü (boğazdan sürüntü alınarak bakteri varlığı araştırılır)
• Hızlı antijen testi (streptokok bakterisini birkaç dakikada tespit eder)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz boğazınızı bir ışık ve dil basacağı ile kontrol edecek, boynunuzdaki lenf bezlerini yoklayacaktır. Gerekirse boğazınızdan steril bir çubukla sürüntü alınabilir – bu hafif bir rahatsızlık verebilir ancak acı verici değildir. Sonuçları birkaç gün içinde alabilirsiniz.

Tedavi

Viral farenjit tedavisi, belirtileri hafifletmeye yöneliktir; özel bir ilaç gerekmez. Bakteriyel farenjit ise doktor kontrolünde antibiyotiklerle tedavi edilir. Çoğu farenjit 7-10 gün içinde iyileşir.

Evde kişisel bakım

• Bol su, bitki çayı veya ılık içecekler tüketin; sıvı alımı boğazın nemli kalmasına yardımcı olur.
• Günde birkaç kez tuzlu su (1 bardak ılık suya 1 çay kaşığı tuz) ile gargara yapın.
• Bal (1 yaşından büyük çocuklar ve yetişkinlerde) boğazı rahatlatabilir.
• Dinlenin; vücudunuz enfeksiyonla savaşmak için enerjiye ihtiyaç duyar.
• Oda havasını nemlendirin; kuru hava boğazı daha çok tahriş edebilir.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrı ve ateş için reçetesiz satılan ağrı kesiciler (parasetamol veya ibuprofen gibi) önerebilir. Bakteriyel enfeksiyon tespit edilirse, antibiyotik tedavisi başlanır – doktorunuzun yönlendirdiği şekilde tam dozda ve sürede kullanmanız önemlidir. İlaçlarınızı asla doktor tavsiyesi olmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, tekrarlayan ve şiddetli bademcik iltihabı (tonsillit) atakları yaşanıyorsa, doktor bademciklerin alınması (tonsillektomi) ameliyatı önerebilir. Bu genellikle yetişkinlerde çok nadir, çocuklarda ise belirli kriterlere göre değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Farenjit genellikle kısa süreli bir rahatsızlıktır. İyileşme sürecinde bol istirahat edin, işe veya okula gitmeyin; bu hem sizin iyileşmeniz hem de başkalarına bulaştırmamanız için önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık sık su ve sabunla yıkayın; hijyen kurallarına dikkat edin.
• Hapşırma ve öksürme sırasında ağız ve burnunuzu tek kullanımlık mendille kapatın.
• Boğazınızı tahriş edebilecek sigara, duman ve kimyasallardan uzak durun.
• Bol sıvı tüketmeye devam edin; özellikle sıcak çorba ve bitki çayları boğazı yumuşatır.

Diyet ve egzersiz

Yutkunma zorluğu yaşıyorsanız yumuşak, püre halindeki gıdaları (çorba, yoğurt, muz, pilav) tercih edin. Baharatlı, asitli, çok sıcak veya çok soğuk yiyeceklerden kaçının. İyileşene kadar ağır egzersiz yapmaktan kaçının; yürüyüş gibi hafif aktiviteler yapabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Boğaz ağrısı ve yutkunma zorluğu can sıkıcı olabilir; özellikle yemek yiyememek veya uyuyamamak moralinizi bozabilir. Bu dönemin geçici olduğunu unutmayın. Kendinize dinlenmek için izin verin, sevdiğiniz aktivitelerle zaman geçirin.

Önleme

Farenjiti tamamen önlemek mümkün olmasa da, enfeksiyon riskini azaltmak için bazı önlemler alabilirsiniz. En etkili yol, el hijyenine dikkat etmek ve hasta kişilerle yakın temastan kaçınmaktır.

Aşılar

Grip ve zatürre (pnömokok) aşıları, bu enfeksiyonlara bağlı farenjit riskini azaltabilir. Sağlık Bakanlığı tarafından önerilen aşı takvimine uymanız önerilir. Ancak farenjite karşı doğrudan bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Farenjit için rutin bir tarama yoktur. Yalnızca belirtileriniz olduğunda doktorunuz test yapabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Orta kulak iltihabı (otitis media)
• Sinüzit (sinüslerin iltihaplanması)
• Bademcik apsesi (peritonsiller apse) – nadir görülür, ciddi bir durumdur
• Boyun lenf bezlerinde iltihaplanma
• Streptokok enfeksiyonunun tedavi edilmemesi durumunda çok nadir olarak romatizmal ateş veya böbrek iltihabı (glomerülonefrit) gelişebilir

Uzun vadeli görünüm

Farenjit vakalarının büyük çoğunluğu tamamen iyileşir. Bakteriyel farenjit uygun antibiyotik tedavisi ile başarılı bir şekilde tedavi edilebilir. Komplikasyonlar nadirdir ve tedavi ile önlenebilir. Çoğu insan bir hafta içinde günlük hayatına döner. Erken belirtilerinizi fark edip dinlenmeniz ve doktorunuzun tavsiyelerine uymanız iyileşmeyi hızlandıracaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.