Ergenlerde plantar fasiit

Genel Bakış

Plantar fasiit, ayağınızın altında bulunan kalın bir bağ dokusunun (plantar fasya) iltihaplanmasıdır. Bu durum genellikle topuk ağrısına neden olur ve özellikle spor yapan gençlerde sık görülür.

Özellikle koşu, basketbol gibi zıplama ve koşma içeren sporlarla uğraşan gençlerde oldukça yaygındır.

Fiziksel olarak aktif, özellikle büyüme atağı dönemindeki 12-18 yaş arası gençleri etkiler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sabah yataktan kalkar kalkmaz topukta hissedilen keskin ağrı
• Uzun süre oturduktan sonra ayağa kalkınca ağrı
• Ayak tabanında, özellikle topuğun ön kısmında hassasiyet

Çocuklarda belirtiler

• Gençlerde ağrı genellikle spora bağlı olarak ortaya çıkar ve dinlenmeyle azalır.
• Büyüme plaklarıyla ilgili sorunlarla karışabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu bölüm ergenlerle ilgili olduğu için yaşlı yetişkinlerle ilgili belirti verilmemiştir.

Nedenler

Ana nedenler

• Aşırı kullanım (çok fazla koşma, zıplama)
• Baldır kaslarının kısa ve gergin olması
• Uygun olmayan ayakkabılar (yeterli destek sağlamayan)

Risk faktörleri

• Düz taban veya yüksek kemerli ayak yapısı
• Fazla kilo
• Ani egzersiz artışı (örneğin, sezon başında yoğun antrenman)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ayakta şiddetli ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı varsa
• Ateş veya enfeksiyon belirtisi eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Evde uygulanan yöntemlerle (dinlenme, buz, germe) 2-3 hafta içinde düzelme olmazsa
• Ağrı spor yapmayı veya günlük hayatı etkiliyorsa

Tanı

Doktor genellikle hastanın öyküsünü dinler ve fizik muayene yaparak plantar fasiit teşhisini koyar. Ayak tabanına baskı uygulayarak hassas noktayı belirler.

Yapılabilecek testler

• Genellikle görüntüleme testlerine gerek yoktur. Ancak stres kırığı gibi başka sorunlardan şüphelenilirse röntgen veya ultrason istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktor ağrının yerini ve şiddetini değerlendirir, ayak yapısını ve yürüyüşü inceler. Parmak ucunda durma, itme gibi hareketlerle ağrıyı tetiklemeyi deneyebilir.

Tedavi

Tedavi genellikle cerrahi olmayan yöntemlerle başlar. Amaç iltihabı azaltmak, ağrıyı hafifletmek ve ayak tabanındaki gerginliği gidermektir.

Evde kişisel bakım

• Aktiviteyi azaltarak dinlenin, ağrılı hareketlerden kaçının.
• Günde 2-3 kez 15 dakika boyunca ayak tabanına buz uygulayın.
• Sabah kalkmadan önce ve gün içinde baldır ile ayak tabanını nazikçe gerin.
• Yeterli desteği olan spor ayakkabıları giyin, çıplak ayakla sert zeminde yürümekten kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz fizik tedavi, özel tabanlıklar (ortezler) veya gece atelleri önerebilir. Ağrı kesici ilaçlar kısa süreli kullanılabilir, ancak hangi ilacın uygun olduğunu mutlaka doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat nadiren gerekir. Yalnızca 6-12 ay boyunca tüm konservatif tedavilere rağmen düzelmeyen şiddetli vakalarda düşünülür.

Bu durumla yaşamak

Sabah ilk adım ağrısını azaltmak için yataktan kalkmadan önce ayak parmaklarınızı yukarı doğru çekerek tabanı gerin. Okulda uzun süre ayakta kalmanız gerekiyorsa, destekleyici ayakkabı tercih edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı bir kiloda kalmak ayaklara binen yükü azaltır.
• Egzersiz öncesi iyice ısının ve germe hareketleri yapın.
• Yüzme, bisiklet gibi düşük etkili sporları tercih edin.

Diyet ve egzersiz

Anti-enflamatuar beslenme (bol sebze, meyve, omega-3 kaynakları) genel sağlığa iyi gelir ancak doğrudan plantar fasiiti tedavi etmez. Egzersiz olarak, ağrıyı artırmayan aktiviteler seçin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı, özellikle spor yapmayı seven gençlerde moral bozukluğu ve hayal kırıklığına yol açabilir. Duygularınızı ailenizle veya bir sağlık profesyoneliyle paylaşın.

Önleme

Tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riski azaltmak mümkündür. Egzersizleri kademeli olarak artırmak, esneme hareketlerini ihmal etmemek ve ayak tipinize uygun ayakkabı giymek önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmezse ağrı kronikleşebilir.
• Yürüyüş bozukluğu nedeniyle diz, kalça veya bel ağrısı gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Çoğu genç, birkaç ay içinde uygun tedaviyle tamamen iyileşir. Erken müdahale ve düzenli germe egzersizleri ile normal aktivitelere dönüş mümkündür. Nadiren cerrahi gerekir ve genellikle başarılı sonuç alınır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.