Poliarteritis Nodoza (PAN) Nedir?

Genel Bakış

Poliarteritis nodoza (PAN), vücudun orta ve küçük boyutlu atardamarlarını etkileyen nadir bir damar iltihabı hastalığıdır. Bu iltihap damar duvarlarını zayıflatır ve damarların daralmasına yol açarak organlara giden kan akışını azaltabilir. Birçok organ etkilenebilir.

Poliarteritis nodoza çok nadir görülen bir hastalıktır. Her milyon kişide birkaç yılda bir birkaç yeni vaka ortaya çıktığı düşünülmektedir.

Her yaşta görülebilmekle birlikte en sık 40'lı ve 50'li yaşlardaki yetişkinleri etkiler. Erkeklerde kadınlara göre biraz daha sıktır. Çocuklarda da ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Açıklanamayan ateş
• Kilo kaybı
• Yorgunluk ve halsizlik
• Kas ve eklem ağrıları
• Ciltte döküntü, morluklar veya ağrılı yumrular
• Ellerde ve ayaklarda karıncalanma, uyuşma veya güçsüzlük
• Karın ağrısı, bulantı, kusma
• Yüksek tansiyon

Çocuklarda belirtiler

• Ateş, halsizlik ve iştahsızlık
• Karın ağrısı ve gelişme geriliği
• Ciltte ağrılı nodüller (yumrular) ve döküntüler
• Eklem ve kas ağrıları
• Sinir tutulumu nedeniyle güçsüzlük

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yorgunluk, halsizlik ve iştahsızlık gibi belirsiz belirtiler
• Kas ve eklem ağrıları
• Bozulmuş his kaybı veya güç kaybı gibi sinir sistemi belirtileri
• Karın ağrısı ve sindirim sistemi yakınmaları
• Yüksek tansiyon ve bunun yol açtığı belirtiler

Nedenler

Ana nedenler

• Poliarteritis nodozanın kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir.
• Bağışıklık sisteminin damar duvarlarına yanlışlıkla saldırması sonucu iltihaplanma oluştuğu düşünülmektedir.
• Bazı kişilerde Hepatit B virüsü enfeksiyonu bu hastalığın gelişimine zemin hazırlayabilir.

Risk faktörleri

• Hepatit B enfeksiyonu geçirmiş olmak
• Orta yaşlı olmak (40-60 yaş arası)
• Erkek cinsiyet
• Bazı genetik faktörlerin etkisi olabilir

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil belirtilerden herhangi birini fark ederseniz hemen 112'yi arayın.
• Açıklanamayan ateş, kilo kaybı veya cilt döküntüleri varsa en kısa sürede hekime başvurun.
• Karın ağrısı, güçsüzlük veya his kaybı gibi nörolojik belirtiler varsa aynı gün sağlık kuruluşuna gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır geçmeyen halsizlik, yorgunluk veya belirgin iştahsızlık
• Yeni başlayan kas ve eklem ağrıları
• Ciltte açıklanamayan morluklar, döküntüler veya küçük yumrular
• Tekrarlayan açıklanamayan ateş atakları
• Zamanla artan karın ağrısı veya sindirim sorunları

Tanı

Doktorunuz öncelikle belirtilerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Poliarteritis nodoza tanısı için genellikle kan testleri, görüntüleme yöntemleri ve bazen etkilenen dokudan biyopsi (örnek alınması) gerekir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: iltihap göstergeleri, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri
• Hepatit B ve diğer enfeksiyon testleri
• Damar anjiyografisi veya BT/MR anjiyografi
• Deri, sinir veya böbrek biyopsisi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde birkaç doktor ve birçok test gerekebilir. Bazı damar değişikliklerini görüntüleyebilmek için özel radyolojik incelemeler yapılabilir. Tanı netleşince tedavi planı kişiye özel olarak hazırlanır.

Tedavi

Poliarteritis nodozanın tedavisi, damar iltihabını kontrol altına almayı, organ hasarını önlemeyi ve belirtileri azaltmayı amaçlar. Tedavi genellikle ilaçla yapılır ve hastalığın şiddetine göre düzenlenir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrol randevularına düzenli gitmek
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• Yeterli dinlenmek, aşırı yorgunluktan kaçınmak
• Tansiyon değerlerinizi düzenli ölçtürmek
• İlaçlarınızı doktorunuza danışmadan kesmemek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, bağışıklık sisteminin aktivitesini azaltmaya yönelik ilaçlar ve damar iltihabını kontrol edecek tedaviler uygulayabilir. İlaç seçimi ve dozu; hastalığın yaygınlığı, etkilenen organlar ve genel sağlık durumunuza göre bireysel olarak belirlenir. Tedavi süreci uzun olabilir ve ilaçlar yavaşça azaltılarak hastalık kontrolü sağlanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren damar tıkanıklığı veya damar balonlaşması (anevrizma) gibi komplikasyonlarda cerrahi müdahale veya girişimsel damar tedavileri gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Hastalığın seyri kişiden kişiye değişir. İyi günlerinizde bile dinlenme ve kontrollerinizi ihmal etmeyin. Belirtileri takip etmek ve doktorunuzla açık iletişim kurmak hasta yönetiminin temelidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve dinlenme
• Stresi azaltmaya yönelik gevşeme teknikleri
• Sigara ve alkolden uzak durma
• Doktor önerisiyle düzenli fiziksel aktivite
• Tansiyon ve kolesterol takibini düzenli yaptırma

Diyet ve egzersiz

Kalp ve damar sağlığını destekleyen dengeli bir beslenme önerilir. Düşük tuzlu, işlenmiş gıdalardan uzak bir diyet faydalı olabilir. Egzersiz, durumunuza göre doktorunuzun uygun bulduğu yoğunlukta yapılabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak zorludur; kaygı, üzüntü ve depresyon görülebilir. Bu duygularınızı tanımak ve destek aramak önemlidir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten yardım alabilirsiniz.

Önleme

Poliarteritis nodoza tam olarak önlenebilen bir hastalık değildir. Ancak Hepatit B enfeksiyonundan korunmak, bazı durumlarda hastalığın gelişme riskini azaltabilir.

Aşılar

Hepatit B aşısı, bu enfeksiyonun önlenmesinde önemli bir koruyucu yöntemdir. Riskli gruptaysanız aşılanma konusunu doktorunuzla görüşün.

Tarama programları

Hastalık için düzenli bir tarama testi yoktur. Ailesinde veya kendinde Hepatit B taşıyıcılığı olanların düzenli kontrol yaptırması önerilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Böbrek yetmezliği
• İnme (felç)
• Kalp krizi
• Sinir hasarı ve güç kaybı
• Karın organlarında kanama veya delinme

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilebilen bir hastalıktır. Erken tanı ve uygun tedavi ile çoğu hastada belirgin iyileşme sağlanabilir, hastalık dönemler halinde sakinleşebilir. Tedaviye uyum ve düzenli takip prognozu olumlu yönde etkiler.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.