Postpartum thyroiditis

Genel Bakış

Doğum sonrası tiroidit, doğum yaptıktan sonraki ilk yıl içinde tiroid bezinin iltihaplanmasıdır. Tiroid bezi, boynun ön kısmında bulunan ve vücudun metabolizmasını düzenleyen hormonlar üreten bir bezdir. Bu iltihaplanma, tiroid hormonlarının aşırı salgılanmasına (hipertiroidi) veya yetersiz salgılanmasına (hipotiroidi) yol açabilir.

Oldukça yaygındır. Doğum yapan kadınların %5 ila %10'unda görülür.

Doğum yapmış kadınları etkiler. Özellikle tip 1 diyabet hastası olan, ailesinde tiroid hastalığı olan veya daha önce doğum sonrası tiroidit geçirmiş kadınlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Sinirlilik, kaygı veya depresyon
• Çarpıntı (kalbin hızlı atması)
• Isıya tahammülsüzlük (sıcağa karşı hassasiyet)
• Kilo kaybı (hipertiroidi evresinde)
• Üşüme, Soğuğa tahammülsüzlük (hipotiroidi evresinde)
• Kilo alma (hipotiroidi evresinde)
• Adet düzensizlikleri
• Konsantrasyon güçlüğü

Nedenler

Ana nedenler

• Doğum sonrası bağışıklık sistemindeki değişiklikler: Hamilelik sırasında bağışıklık baskılanır, doğum sonrası normale dönerken tiroid beze karşı antikorlar (TPO antikorları) saldırabilir.
• Otoimmün (bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırması) nedenler: Vücut, tiroid bezini yabancı olarak algılayıp iltihaplanmaya yol açar.

Risk faktörleri

• Tip 1 diyabet hastası olmak
• Ailede tiroid hastalığı öyküsü (hashimoto, graves, vs.)
• Daha önce doğum sonrası tiroidit geçirmiş olmak
• Daha önce düşük yapmış olmak (bazı çalışmalarda risk faktörü olarak gösterilmiştir)
• Tiroid bezinde nodül veya guatr varlığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' bölümünde belirtilen belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112’yi arayın.
• Şiddetli çarpıntı, göğüs ağrısı veya nefes darlığı varsa hemen bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Doğum sonrası ilk haftalarda yorgunluk, sinirlilik veya kilo değişiklikleri yaşıyorsanız, durumu takip etmek için bir doktora (ail hekimi veya kadın doğum uzmanı) başvurun.
• Belirtiler birkaç hafta içinde geçmezse veya şiddetlenirse endokrinoloji (hormon hastalıkları) uzmanına görünün.

Tanı

Doktor, belirtilerinizi ve tıbbi geçmişinizi dinler. Fizik muayene yapar (tiroid bezini büyümüş olabilir). Kesin tanı için kan testleri ister.

Yapılabilecek testler

• TSH (tiroid uyarıcı hormon) testi: Tiroid fonksiyonunu değerlendirmek için kullanılır.
• Serbest T4 ve serbest T3 testleri: Tiroid hormon seviyelerini ölçer.
• TPO antikor testi: Tiroid bezine karşı antikor varlığını gösterir, doğum sonrası tiroidit tanısını destekler.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz, doğum sonrası dönemde olduğunuz için ilk olarak kan testlerinizi yapacaktır. Sonuçlara göre hipertiroidi veya hipotiroidi evresinde olduğunuzu belirleyecek ve size uygun bir takip veya tedavi planı oluşturacaktır. Tedavi genellikle ilaçlardan ziyade izlem ve belirtilere yönelik önlemler içerir.

Tedavi

Doğum sonrası tiroidit tedavisi, hastalığın hangi evrede olduğuna (hipertiroidi veya hipotiroidi) ve belirtilerin şiddetine bağlı olarak değişir. Çoğu kadında tedavi gerekmeyebilir ve hastalık kendiliğinden geçer. Gerekirse belirtileri hafifletmek için ilaç kullanılabilir.

Evde kişisel bakım

• Bol dinlenin ve uyku düzeninize dikkat edin.
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri, meditasyon veya hafif yürüyüşler yapın.
• Sağlıklı ve dengeli beslenin, iyotlu tuz kullanımını doktorunuza danışın (fazla iyot tiroidi daha da etkileyebilir).
• Kafein ve alkolden uzak durun, çünkü bunlar çarpıntı ve sinirliliği artırabilir.

Tıbbi tedaviler

Hipertiroidi evresinde belirtiler rahatsız ediciyse, doktorunuz kalp atış hızınızı yavaşlatmak için beta-bloker adı verilen bir ilaç grubunu kısa süreli önerebilir. Hipotiroidi evresinde ise belirtiler şiddetliyse veya uzun sürüyorsa, doktorunuz tiroid hormonu replasman tedavisi (vücudun ihtiyaç duyduğu hormonu dışarıdan verme) başlayabilir. İlaç isimleri ve dozları doktor tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Doğum sonrası tiroidit için cerrahi tedavi gerekmez. Nadiren, çok şiddetli ve tedaviye dirençli hipertiroidi vakalarında veya tiroid bezinde büyük nodül varsa cerrahi düşünülebilir, ancak bu son derece nadirdir.

Bu durumla yaşamak

Doğum sonrası tiroidit geçici bir durum olduğu için günlük yaşamınızı genellikle kısıtlamaz. Ancak belirtiler dönem dönem sizi yorabilir. Kendinize karşı sabırlı olun ve iyileşme sürecinin zaman alabileceğini unutmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli uyumaya özen gösterin, uyku düzeninizi koruyun.
• Yorulduğunuzda dinlenin ve kendinizi zorlamayın.
• Stresle başa çıkmak için gevşeme teknikleri uygulayın.
• Belirtilerinizi takip edin ve doktorunuzla düzenli olarak iletişimde kalın.

Diyet ve egzersiz

İyot açısından zengin besinler (örneğin deniz yosunu) ve takviyeler konusunda doktorunuza danışın. Genel olarak dengeli beslenin, bol sebze ve meyve tüketin. Hafif egzersizler (yürüyüş, yoga) enerjinizi artırabilir ancak kendinizi aşırı yormayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Doğum sonrası tiroidit, özellikle depresyon ve kaygı gibi ruh hali değişikliklerine yol açabilir. Bu durum, doğum sonrası depresyon ile karışabilir. Duygusal destek almak ve gerekirse bir ruh sağlığı uzmanına başvurmak önemlidir. Lütfen kendinizi yalnız hissetmeyin, yardım istemek bir güç işaretidir.

Önleme

Doğum sonrası tiroiditi tamamen önlemenin kesin bir yolu yoktur. Ancak risk faktörlerinizi bilmek ve belirtiler konusunda uyanık olmak, erken tanı ve tedaviyi mümkün kılar. Herhangi bir şüphe durumunda doktora başvurarak hastalığın seyrini hafifletebilirsiniz.

Tarama programları

Daha önce doğum sonrası tiroidit geçirmiş veya risk faktörleri olan kadınlar, doğum sonrası düzenli tiroid fonksiyon testleri yaptırmalıdır. Bu konuda doktorunuza danışmanız en iyisidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı hipotiroidi: Tiroid bezinin yeterli hormon üretememesi durumu, ömür boyu tiroid hormonu replasman tedavisi gerektirebilir.
• Doğum sonrası depresyonun şiddetlenmesi: Tedavi edilmeyen tiroid fonksiyon bozukluğu depresyonu kötüleştirebilir.
• Kardiyak problemler: Hipertiroidi evresinde kontrolsüz kalp hızı, ritim bozukluklarına yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kadın, doğum sonrası tiroidit geçirdikten sonra bir iki yıl içinde tamamen iyileşir. Bazı kadınlarda ise kalıcı hipotiroidi gelişebilir; bu durumda düzenli tedavi ile sağlıklı bir yaşam sürdürmek mümkündür. Erken teşhis ve uygun takip sayesinde gebelik ve doğum sonrası sağlığınızı koruyabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.