Yaşlılarda Prediyabet ve Sağlıklı Yaşam Tarzı

Genel Bakış

Prediyabet, kan şekerinizin normalden yüksek ama diyabet teşhisi konacak kadar yüksek olmadığı bir durumdur. Vücudunuzun insülini (kan şekerini düzenleyen hormon) kullanma şeklinde bir sorun olduğunu gösterir. Bu bir uyarı işaretidir, ancak doğru yaşam tarzı değişiklikleri ile diyabete dönüşmesi önlenebilir veya geciktirilebilir.

Evet, özellikle 60 yaş üstü kişilerde prediyabet oldukça yaygındır. Türkiye'de yapılan araştırmalar her üç yaşlıdan birinde prediyabet olabileceğini göstermektedir.

Prediyabet en çok 45 yaş üstü kişilerde, fazla kilolu veya obez olanlarda, ailesinde diyabet öyküsü bulunanlarda ve hareketsiz bir yaşam tarzı olanlarda görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşırı susama
• Sık idrara çıkma
• Yorgunluk
• Bulanık görme

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda prediyabet nadirdir, ancak obezite ile ilişkili olabilir. Belirtiler benzerdir: aşırı susama, sık idrara çıkma, yorgunluk.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Halsizlik
• Gece sık idrara çıkma
• Kilo kaybı
• Yaraların geç iyileşmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Vücudun insülini etkili kullanamaması (insülin direnci)
• Pankreasın yeterli insülin üretememesi

Risk faktörleri

• Fazla kilolu olmak (özellikle bel çevresi yağlanması)
• Hareketsiz yaşam
• Yaş (45 yaş üstü)
• Ailede diyabet öyküsü
• Yüksek tansiyon
• Yüksek trigliserit, düşük HDL kolesterol

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani bulanık görme
• Şiddetli halsizlik
• İdrarda keton varlığı (acil durum)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Düzenli kontroller için yılda bir kez kan şekeri ölçümü
• Ailede diyabet varsa daha sık kontroller

Tanı

Doktorunuz açlık kan şekeri testi, şeker yükleme testi (OGTT) veya HbA1c adı verilen uzun dönemli kan şekeri testi ile prediyabet teşhisi koyar.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri testi
• Oral glukoz tolerans testi (OGTT)
• HbA1c testi

Randevunuzda neler beklenir

Testler basittir: Açlık kan şekeri için bir gece aç kalmanız gerekebilir. Şeker yükleme testi için 1-2 saat hastanede kalınır. Sonuçlar doktor tarafından değerlendirilir.

Tedavi

Prediyabet tedavisinin temeli yaşam tarzı değişiklikleridir. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve kilo verme ile kan şekeri normal seviyelere dönebilir. Doktorunuz gerekirse kan şekerini düzenleyen ilaçlar (örneğin metformin) önerebilir. Ancak ilacın türü ve dozu kişiye özeldir; doktorunuzun önerilerine uyun.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı bir diyet uygulayın (tam tahıllar, sebzeler, yağsız proteinler)
• Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz (yürüyüş, yüzme)
• Kilonuzu %5-10 oranında azaltmak riski büyük oranda düşürür
• Sigara ve alkolü sınırlayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz yaşam tarzı değişikliklerine rağmen kan şekeriniz yüksek kalırsa, glukoz düşürücü ilaçlar (örneğin metformin) önerebilir. İlaçların düzenli ve önerilen şekilde kullanılması önemlidir. Asla kendi başınıza ilaç başlamayın veya değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Prediyabet için cerrahi tedavi gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Prediyabetle yaşamak, kan şekerinizi düzenli takip etmek ve sağlıklı alışkanlıklar edinmek anlamına gelir. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve stresten uzak durmak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün 30 dakika yürüyüş yapın
• Şekerli içeceklerden ve işlenmiş gıdalardan kaçının
• Yeterli uyuyun (7-8 saat)
• Stres yönetimi için gevşeme teknikleri deneyin

Diyet ve egzersiz

Diyetinizde bol sebze, tam tahıllar ve sağlıklı yağlara (zeytinyağı, avokado) yer verin. Şeker ve beyaz unlu ürünleri sınırlayın. Egzersiz olarak yürüyüş, bisiklet veya yüzme idealdir. Bir egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Prediyabet kaygı yaratabilir. Unutmayın, bu tersine çevrilebilir bir durumdur. Kendinizi suçlamayın, adım adım değişiklikler yapın.

Önleme

Evet, sağlıklı yaşam tarzı ile prediyabet gelişmesi büyük ölçüde önlenebilir. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, kilo kontrolü en önemli adımlardır.

Aşılar

Prediyabete özel bir aşı yoktur, ancak gripten korunmak için grip aşısı ve pnömokok aşısı gibi rutin aşılarınızı yaptırmanız önerilir.

Tarama programları

45 yaşından sonra her üç yılda bir kan şekeri taraması yaptırmanız önerilir. Risk faktörleriniz varsa (örneğin fazla kilo, aile öyküsü) daha sık tarama gerekebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Prediyabet tedavi edilmezse tip 2 diyabete dönüşebilir.
• Diyabet kalp hastalığı, böbrek hastalığı, sinir hasarı, görme kaybı gibi ciddi sorunlara yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki prediyabet tersine çevrilebilir. Yaşam tarzı değişiklikleri ile birçok kişi kan şekerini normale döndürebilir. Ne kadar erken harekete geçerseniz, sonuçlar o kadar iyi olur.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF)

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Diyabet Vakfı · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.