Pregnancy anaemia

Genel Bakış

Gebelik anemisi, hamilelik sırasında kandaki kırmızı kan hücrelerinin veya hemoglobin (oksijen taşıyan protein) miktarının normalden düşük olmasıdır. Bu durum, vücudunuzun dokulara yeterli oksijen taşımasını zorlaştırabilir.

Evet, gebelik anemisi oldukça yaygındır. Dünya genelinde her 3-4 hamile kadından yaklaşık 1'ini etkiler. Türkiye'de de sık görülen bir durumdur.

Özellikle daha önce adet döneminde ağır kanaması olan, ikiz veya üçüz bebek bekleyen, sık aralıklarla hamile kalan, beslenmesi yetersiz olan veya kronik hastalığı bulunan kadınlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sürekli yorgunluk ve halsizlik
• Soluk tenli olma (özellikle dudak ve tırnaklarda)
• Nefes darlığı (özellikle hafif eforla)
• Çarpıntı veya kalbin hızlı atması
• Baş dönmesi veya bayılma hissi
• Ellerde ve ayaklarda soğukluk
• Konsantrasyon güçlüğü
• Dilde ağrı veya tahriş

Çocuklarda belirtiler

• Gebelik anemisi bebeği etkileyebilir; ancak doğrudan çocuklarda görülen bir anemi tipi değildir. Bebekte doğumda düşük demir depoları olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Gebelik anemisi yalnızca hamile kadınlarda görülür, doğrudan yaşlılarla ilgili değildir. Ancak yaşlı hamileler (35 yaş üstü) risk grubundadır.

Nedenler

Ana nedenler

• Demir eksikliği: Hamilelikte vücudun daha fazla kan hücresi yapması için demire ihtiyacı artar. Besinlerle yeterli demir alınmazsa eksiklik oluşur.
• Folik asit eksikliği: Kırmızı kan hücrelerinin üretimi için gerekli olan B9 vitamininin yetersiz alınması.
• B12 vitamini eksikliği: Özellikle vegan veya vejetaryen beslenen kadınlarda daha sık görülür.
• Kan kaybı: Hamilelik öncesi ağır adet kanamaları veya hamilelikte erken dönemde kanama.

Risk faktörleri

• Sık aralıklarla hamile kalmak (özellikle 1 yıldan kısa süre içinde)
• İkiz veya üçüz gebelik
• Aşırı kusma ile seyreden hamilelik bulantısı (hiperemezis gravidarum)
• Yetersiz ve dengesiz beslenme alışkanlığı
• Daha önceki hamileliklerde anemi öyküsü
• Adet kanamasının fazla olması (geçmişte)
• Kronik hastalıklar (böbrek hastalığı, romatoid artrit gibi)
• Hamilelikte 35 yaş üzeri olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' başlığında belirtilen belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Şiddetli baş dönmesi veya bayılma
• Göğüs ağrısı
• Bebek hareketlerinde ciddi azalma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hamilelik takiplerinde her kontrolde doktorunuz anemi belirtilerini kontrol eder.
• Yorgunluk, halsizlik gibi yaygın şikayetleriniz varsa bir sonraki randevuyu beklemeden doktorunuza danışın.
• Demir veya vitamin takviyesi kullanıyorsanız, düzenli kan testlerini aksatmayın.

Tanı

Gebelik anemisi rutin kan testleri ile teşhis edilir. İlk hamilelik kontrolünde ve daha sonra 24-28. haftalarda tam kan sayımı (hemogram) yapılır. Doktorunuz hemoglobin ve hematokrit değerlerine bakar.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı (hemogram): Kırmızı kan hücre sayısını, hemoglobin ve hematokrit düzeyini ölçer.
• Demir testleri: Serum demiri, ferritin (demir deposu) ve demir bağlama kapasitesi.
• Folik asit ve B12 vitamini testleri: Gerekli görülürse yapılır.

Randevunuzda neler beklenir

Genellikle kolunuzdan bir kan örneği alınır. Sonuçlar birkaç saat veya bir gün içinde çıkar. Doktorunuz sonuçları değerlendirip sizinle paylaşacak. Bazen ek testler istenebilir.

Tedavi

Tedavinin amacı, anemiye neden olan eksikliği gidermek ve kan değerlerini normal seviyeye getirmektir. Çoğu durumda beslenme düzenlemeleri ve takviyelerle başarılı sonuç alınır.

Evde kişisel bakım

• Demir açısından zengin besinler tüketin: kırmızı et, yumurta, kuru baklagiller, koyu yeşil yapraklı sebzeler (ıspanak, pazı) ve kuru meyveler (kuru kayısı, üzüm).
• C vitamini ile demir emilimini artırın: Demirli yiyeceklerle birlikte portakal, mandalina, domates, biber gibi C vitamini kaynakları tüketin.
• Çay ve kahveyi yemeklerden en az 1 saat sonra için, çünkü demir emilimini azaltırlar.
• Folik asit için yeşil yapraklı sebzelere, turunçgillere ve tam tahıllara ağırlık verin.
• Doktorunuzun önerdiği takviyeleri düzenli kullanın, dozunu kendiliğinizden değiştirmeyin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kan testlerinizin sonucuna göre size uygun bir demir takviyesi veya folik asit/B12 vitamini desteği önerebilir. Bazen damar yoluyla (intravenöz) demir tedavisi gerekebilir. Şiddetli vakalarda hastanede tedavi veya kan nakli düşünülebilir. Kesin tedavi planı mutlaka doktorunuz tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gebelik anemisi için cerrahi bir tedavi yoktur. Nadiren eğer anemiye neden olan başka bir durum (örneğin sindirim sistemi kanaması) varsa, bu durum için cerrahi gerekebilir; ancak bu doğrudan anemi tedavisi değildir.

Bu durumla yaşamak

Gebelik anemisiyle yaşarken kendinizi yorgun hissedebilirsiniz. Dinlenmeye zaman ayırın, ağır işlerden kaçının. Gün içinde kısa kısa dinlenmeler yapın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve sağlıklı beslenme alışkanlığı edinin.
• Doktorunuzun önerdiği egzersizleri yapın, ancak aşırı yormayın.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Stresi yönetmek için nefes egzersizleri veya hafif yürüyüşler yapın.

Diyet ve egzersiz

Demir açısından zengin bir diyet uygulayın ve düzenli olarak doktorunuzun izin verdiği hafif egzersizleri (yürüyüş, yüzme gibi) yapın. Egzersiz sırasında nefes darlığı olursa durun ve dinlenin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli yorgunluk ve halsizlik, hamilelik hormonlarıyla birleşince moral bozukluğuna ve kaygıya neden olabilir. Aneminin geçici olduğunu ve tedavi edilebileceğini unutmayın. Duygularınızı eşinizle veya bir arkadaşınızla paylaşın. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alın.

Önleme

Büyük ölçüde önlenebilir. Hamilelik planlıyorsanız önceden demir seviyenizi kontrol ettirin. Hamilelik boyunca Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği şekilde düzenli aralıklarla kan testi yaptırın. Demir ve folik asit açısından zengin beslenin.

Aşılar

Gebelik anemisini doğrudan önleyen bir aşı yoktur. Ancak hamilelikte doktorunuzun önerdiği aşıları (örneğin tetanos, grip) yaptırmak genel sağlığınızı korur.

Tarama programları

Gebelik anemisi için rutin tarama, ilk doktor ziyaretinde ve 24-28. haftalarda yapılan kan testleri ile gerçekleştirilir. Bu testleri aksatmamak önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Anne için: şiddetli yorgunluk, kalp sorunları (büyük kalp, kalp yetmezliği), enfeksiyonlara yatkınlık, doğum sonrası depresyon riskinde artış
• Bebek için: erken doğum, düşük doğum ağırlığı, gelişme geriliği, doğum sonrası demir eksikliği anemisi riski
• Doğum sırasında: daha fazla kanama riski, sezaryen doğum ihtimalinde artış

Uzun vadeli görünüm

İyi haber: Gebelik anemisi erken teşhis edildiğinde ve uygun şekilde tedavi edildiğinde çoğu kadın ve bebek için herhangi bir kalıcı sorun olmaz. Tedavi ile kan değerleriniz birkaç hafta içinde normale döner. Düzenli takip ve beslenmeye dikkat ederek tamamen iyileşebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.