Primer Biliyer Kolanjit ile Yaşam

Genel Bakış

Primer biliyer kolanjit (kısaca PBC), bağışıklık sisteminin karaciğerdeki safra kanallarına yanlışlıkla zarar verdiği, yavaş ilerleyen bir karaciğer hastalığıdır. Safra kanalları, sindirime yardımcı olan safra sıvısını karaciğerden bağırsaklara taşır. Bu kanallar hasarlandığında safra birikir ve karaciğer dokusu zamanla zarar görebilir.

PBC, nadir görülen bir hastalıktır. Kesin sıklığı ülkeden ülkeye değişmekle birlikte, 100.000 kişide yaklaşık 3 ila 40 kişiyi etkileyebilir.

En sık 40-60 yaş arası kadınlarda görülür. Ancak her yaşta ve her cinsiyette ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Kaşıntı (genellikle geceleri daha kötü olabilir)
• Gözlerde ve ağızda kuruluk
• Karın ağrısı veya rahatsızlık
• Daha sonraki dönemde sarılık (cilt ve göz aklarının sararması)

Nedenler

Ana nedenler

• PBC'nin kesin nedeni bilinmemektedir.
• Bağışıklık sisteminin safra kanallarına saldırmasına yol açan genetik ve çevresel faktörlerin rol oynadığı düşünülmektedir.
• Hastalık bulaşıcı değildir.

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• 40 yaşın üzerinde olmak
• Ailede PBC öyküsü olması
• Sigara içmek
• Belirli enfeksiyonlara veya kimyasal maddelere maruziyet

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yeni başlayan veya hızla kötüleşen sarılık
• Karın ağrısı, ateş ve titreme birlikteyse
• Dışkıda kan veya kahve telvesi gibi kusma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sürekli yorgunluk ve kaşıntı
• Açıklanamayan karın ağrısı
• Ailede PBC olan bir kişi varsa düzenli kontroller için doktorla görüşün

Tanı

Doktor öncelikle şikayetlerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Ardından kan testleri ve görüntüleme yöntemleriyle tanıyı netleştirir.

Yapılabilecek testler

• Karaciğer fonksiyon testleri (kan testi)
• Anti-mitokondriyal antikor (AMA) testi (PBC'ye özgü bir antikor taraması)
• Karaciğer ultrasonu veya diğer görüntüleme yöntemleri
• Gerekirse karaciğer biyopsisi (mikroskopla incelemek için küçük doku örneği alınması)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı genellikle gastroenteroloji (sindirim sistemi) veya hepatoloji (karaciğer) uzmanı tarafından konur. Süreç birkaç hafta sürebilir; sonuçtan sonra doktorunuz sizinle bir tedavi planı hazırlar.

Tedavi

PBC'nin kesin bir tedavisi yoktur, ancak ilaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleri hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir ve belirtileri kontrol altına alabilir. Tedavinin amacı karaciğer hasarını önlemek ve yaşam kalitesini artırmaktır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli doktor kontrolüne gitmek
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları aksatmadan kullanmak
• Yağlı ve işlenmiş gıdalardan kaçınmak, sağlıklı ve dengeli beslenmek
• Alkol tüketimini sınırlamak veya bırakmak (doktorunuza danışarak)
• Kaşıntı için cildinizi nemlendirmek ve sıcak değil, ılık su ile banyo yapmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, karaciğer hasarını yavaşlatan ve kaşıntı gibi belirtileri azaltan ilaçlar reçete edebilir. Hangi ilacın sizin için uygun olduğuna yalnızca doktorunuz karar verir. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastalığın seyri olumlu etkilenebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hastalık son evreye ulaşan bazı hastalarda karaciğer nakli gerekebilir. Nakil, yaşamı tehdit eden karaciğer yetmezliği gelişen kişilerde son seçenek olarak değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

PBC ile yaşam, hastalığın evresine ve belirtilere göre değişir. Yorgunluk ve kaşıntı günlük yaşamı etkileyebilir. Bu nedenle enerjinizi iyi yönetmek, dinlenmeye zaman ayırmak ve bol su içmek önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günlük yürüyüş gibi hafif egzersizler yapmak
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya meditasyon denemek
• Uyku düzenine dikkat etmek

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme, karaciğer sağlığı için çok önemlidir. Sebze, meyve, tam tahıllar ve sağlıklı proteinler açısından zengin bir diyet önerilir. Tuz tüketimini azaltmak da ödem ve tansiyon sorunlarını önleyebilir. Ağır egzersizler yerine düzenli, orta düzeyde egzersiz idealdir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak stres, kaygı ve üzüntüye neden olabilir. Bu duyguları tanımak ve kabul etmek önemlidir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

PBC'nin bilinen bir önleme yöntemi yoktur, çünkü hastalık bağışıklık sistemi kaynaklıdır. Ancak sigara içmemek, sağlıklı beslenmek ve düzenli kontrol yaptırmak hastalığın seyrini olumlu etkileyebilir.

Aşılar

Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde bazı enfeksiyonlar daha riskli olabilir. Bu nedenle grip, hepatit A ve hepatit B aşıları gibi koruyucu aşıları doktorunuzla konuşun.

Tarama programları

Ailenizde PBC veya başka karaciğer hastalığı varsa, düzenli kan testleri ve doktor kontrolleri ile karaciğer sağlığınız takip edilebilir. Doktorunuz size uygun aralıkları belirleyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Siroz (karaciğer dokusunun yaygın olarak hasar görmesi ve sertleşmesi)
• Karaciğer yetmezliği
• Portal hipertansiyon (karaciğere giden damarlarda basıncın artması)
• Kemik erimesi (osteoporoz)
• Bazı vitaminlerin (A, D, E, K) emiliminde sorunlar

Uzun vadeli görünüm

PBC tanısı konan birçok kişi, düzenli tedavi ve takip ile uzun yıllar kaliteli bir yaşam sürdürebilir. Hastalığın ilerlemesi yavaşlatılabilir ve belirtiler yönetilebilir. Umutlu olmak ve sağlık ekibinizin tavsiyelerine uymak çok önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.