Primary dysmenorrhoea

Genel Bakış

Birincil dismenore, adet döneminde rahim kasılmalarına bağlı olarak oluşan ağrılı adet sancısıdır. Bu durum, adet döneminin ilk günlerinde ortaya çıkan ve genellikle genç kadınlarda görülen bir sağlık sorunudur.

Birincil dismenore oldukça yaygındır. Adet gören kadınların yaklaşık yarısından fazlası adet döneminde ağrı yaşar.

Genellikle genç kadınları ve ergenlik dönemindeki kızları etkiler. Yaş ilerledikçe veya doğum yaptıktan sonra şikayetler azalabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Alt karında kramp tarzında ağrı
• Ağrının bacaklara ve bele vurması
• Mide bulantısı ve kusma
• Baş ağrısı
• Yorgunluk ve halsizlik
• İshal veya kabızlık

Çocuklarda belirtiler

• Ergenlik döneminde adet görmeye başlayan kızlarda aynı belirtiler görülebilir.
• Ağrı bazen okula gitmeyi engelleyecek kadar şiddetli olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaş ilerledikçe ağrı genellikle azalır.
• Doğum yapmış kadınlarda şikayetler hafifleyebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Rahim kaslarının adet sırasında aşırı kasılması
• Prostaglandin adı verilen kimyasalların rahimde artması
• Rahimde herhangi bir yapısal sorun olmaması (birincil dismenorede rahim normaldir)

Risk faktörleri

• Erken yaşta adet görmeye başlamak
• Uzun ve ağır adet kanamaları
• Sigara içmek
• Ailede adet sancısı öyküsü olması
• Stres ve kaygı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani başlayan şiddetli karın ağrısı
• Ateş, titreme veya bayılma
• Adet dışı kanama

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Adet sancısı nedeniyle okula veya işe gidemiyorsanız
• Ağrı kesiciler işe yaramıyorsa
• Ağrı zamanla kötüleşiyorsa

Tanı

Doktorunuz size şikayetlerinizi sorar ve fizik muayene yapar. Tanı genellikle belirtiler ve muayene ile konur.

Yapılabilecek testler

• Pelvik muayene (jinekolojik muayene)
• Gerekirse ultrasonografi yapılabilir.
• Nadir durumlarda laparoskopi (kamera ile karın içine bakma) istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz rahminizin büyüklüğünü ve şeklini değerlendirir. Ultrason ile başka bir hastalık olmadığından emin olunur. Çoğu durumda ileri tetkik gerekmez.

Tedavi

Tedavinin amacı ağrıyı azaltmak ve günlük hayatınızı etkilemesini engellemektir. İlaç tedavisi, sıcak uygulama ve yaşam tarzı değişiklikleri ile iyi sonuçlar alınabilir.

Evde kişisel bakım

• Alt karnınıza sıcak su torbası veya sıcak havlu koymak
• Hafif egzersizler yapmak (yürüyüş, esneme)
• Bol sıvı tüketmek ve sağlıklı beslenmek
• Stresten uzak durmak ve dinlenmek
• Adet döneminde düzenli uyumak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrıyı azaltmak için bazı ilaçlar önerebilir. Bunlar genellikle reçetesiz satılan ağrı kesicilerdir. Ayrıca doğum kontrol hapları gibi hormon tedavileri de ağrıyı hafifletebilir. İlaçları mutlaka doktor tavsiyesi ile kullanmalısınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Birincil dismenorede cerrahi tedavi gerekmez. Ancak altta yatan başka bir neden varsa (örneğin endometriozis) cerrahi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Adet dönemlerinizi takip ederek ağrılı günlerinizi önceden planlayabilirsiniz. Ağrı başlamadan önce sıcak uygulama yapmak ve hafif egzersizler rahatlatıcı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapmak (yoga, yürüyüş)
• Yeterli uyku almak
• Stres yönetimi teknikleri uygulamak
• Sigara ve alkolden uzak durmak

Diyet ve egzersiz

Anti-enflamatuar gıdalar tüketmek (zencefil, zerdeçal, yeşil yapraklı sebzeler) ve düzenli egzersiz yapmak ağrıyı azaltabilir. Ağır egzersizlerden kaçının; hafif esneme ve yürüyüş iyi gelir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli ağrı yaşamak kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu durum normaldir, ancak destek almak önemlidir. Bir psikolog veya destek grubu faydalı olabilir.

Önleme

Birincil dismenore tamamen önlenemeyebilir, ancak düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve stres yönetimi ile şikayetler azaltılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli ağrı nedeniyle okul veya iş hayatında aksamalar
• Uyku bozuklukları
• Ruhsal sorunlar (anksiyete, depresyon)

Uzun vadeli görünüm

Birincil dismenore tedavi edilebilir bir durumdur. Doğru yöntemlerle ağrı büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Yaş ilerledikçe veya doğum yaptıktan sonra şikayetler genellikle azalır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.