Psoriasis in children

Genel Bakış

Sedef hastalığı (psoriasis), bağışıklık sisteminin yanlışlıkla sağlıklı cilt hücrelerine saldırması sonucu ciltte kalın, kırmızı, pullu lekeler oluşturan bir hastalıktır. Çocuklarda da görülebilir, bulaşıcı değildir.

Çocuklarda sedef hastalığı sanıldığından daha sık görülür. Her 100 çocuktan yaklaşık 1-3'ünde sedef hastalığı vardır.

Her yaştaki çocuğu etkileyebilir, ancak en sık 10-20 yaş arasındaki ergenlerde başlar. Ailesinde sedef hastalığı olan çocuklarda risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kalın, kırmızı, gümüşi pullarla kaplı yamalar (plaklar).
• Kaşıntı, bazen hafif bazen şiddetli olabilir.
• Ciltte kuruluk, çatlama ve kanama.
• Tırnaklarda çukurlaşma, kalınlaşma veya renk değişimi.
• Saçlı deride kepek benzeri pullanma.

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde daha çok bez bölgesinde, koltuk altı gibi kıvrım yerlerinde ince, kırmızı döküntüler (bez sedefi).
• Çocuklarda plaklar daha küçük, daha ince ve daha az pullu olabilir.
• Kaşıntı çocuklarda daha şiddetli olabilir ve uykuyu etkileyebilir.
• Eklemlerde şişlik ve ağrı (psoriatik artrit) çocuklarda da görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu bölüm çocuklara odaklanmıştır, ileri yaş belirtileri ayrıca ele alınmamıştır.

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin (vücudu mikroplardan koruyan sistem) cilt hücrelerine yanlışlıkla saldırması.
• Genetik yatkınlık: Ailesinde sedef hastalığı olan çocuklarda daha sık görülür.
• Çevresel tetikleyiciler: Enfeksiyonlar (özellikle boğaz enfeksiyonu), cilt yaralanmaları, stres, bazı ilaçlar.

Risk faktörleri

• Ailede sedef hastalığı öyküsü.
• Çocuğun kendisinde veya ailesinde sedef hastalığıyla ilişkili diğer hastalıklar (örn. tip 1 diyabet, çölyak hastalığı).
• Sık boğaz enfeksiyonu geçirme (streptokok enfeksiyonu).
• Obezite veya aşırı kilo.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Şiddetli ve yaygın cilt döküntüsü, ateşle birlikte.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Cildinizde pullu kırmızı lekeler fark ederseniz, aile hekiminize veya bir çocuk dermatoloğuna (cilt doktoru) başvurun.
• Belirtiler hafif olsa bile tanı ve tedavi için doktora görünmek önemlidir.
• Tedaviye rağmen belirtiler kötüleşirse veya yeni belirtiler ortaya çıkarsa kontrole gidin.

Tanı

Doktor genellikle cilt muayenesi yaparak tanı koyar. Sedef hastalığının tipik görüntüsü (kırmızı zemin üzerinde gümüşi pul) çoğu zaman yeterlidir.

Yapılabilecek testler

• Nadiren cilt biyopsisi: Küçük bir cilt parçası alınarak mikroskop altında incelenir.
• Kan testleri: Sedef hastalığıyla ilişkili diğer durumları (örneğin eklem iltihabı) değerlendirmek için istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktor çocuğunuzun cildini, tırnaklarını ve eklemlerini kontrol edecek. Aile öykünüzü soracak. Tanı genellikle ilk muayenede konur. Ek testler gerekiyorsa doktorunuz size bilgi verecektir.

Tedavi

Sedef hastalığının kesin bir tedavisi yoktur, ancak belirtileri kontrol altına almak ve alevlenmeleri azaltmak için birçok seçenek vardır. Tedavi çocuğun yaşına, hastalığın şiddetine ve yerine göre kişiselleştirilir.

Evde kişisel bakım

• Cildi nemli tutmak: Kokusuz, yumuşatıcı kremler kullanmak.
• Ilık suyla kısa süreli banyo yapmak (sıcak sudan kaçının).
• Cildi tahriş edebilecek sert sabun ve parfümlü ürünlerden uzak durmak.
• Kaşıntıyı azaltmak için tırnakları kısa tutmak ve pamuklu giysiler giymek.
• Sağlıklı beslenme, yeterli uyku ve stresten uzak durmaya çalışmak.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz çocuğunuz için uygun tedaviyi seçecektir. Hafif vakalarda cilde sürülen kremler ve merhemler (kortizon içeren veya içermeyen) kullanılabilir. Daha şiddetli vakalarda fototerapi (kontrollü UV ışığı tedavisi) veya ağızdan alınan ilaçlar (sistemik tedavi) gerekebilir. Tüm tedaviler mutlaka doktor kontrolünde yapılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Sedef hastalığının tedavisinde cerrahi yöntemler kullanılmaz. Sadece eklem hasarına bağlı ileri durumlarda ortopedik cerrahi düşünülebilir, ancak bu çocuklarda çok nadirdir.

Bu durumla yaşamak

Sedef hastalığı olan çocuğunuzun günlük yaşamını kolaylaştırmak için düzenli cilt bakımı, tetikleyicilerden kaçınma ve doktor kontrollerini aksatmamak önemlidir. Çocuğunuzun hastalığını anlamasına yardımcı olun ve arkadaşlarına hastalığın bulaşıcı olmadığını açıklayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Cildi tahriş eden dar veya yünlü giysilerden kaçının.
• Stres, sedef hastalığını tetikleyebilir; çocuğunuzun rahatlamasına yardımcı olacak aktiviteler bulun (yoga, oyun, resim yapmak).
• Enfeksiyonlardan korunmak için el hijyenine dikkat edin; boğaz enfeksiyonları alevlenmeye neden olabilir.
• Güneş ışığı bazı çocuklarda faydalı olabilir, ancak güneş yanığından kaçınmak için koruyucu kullanın.

Diyet ve egzersiz

Özel bir sedef diyeti yoktur. Sağlıklı ve dengeli beslenmek, bol su içmek, işlenmiş gıdalardan kaçınmak genel sağlık için faydalıdır. Kilo kontrolü de önemlidir çünkü fazla kilo belirtileri kötüleştirebilir. Düzenli egzersiz eklemleri korur ve stresi azaltır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sedef hastalığı, özellikle ergenlik döneminde çocuğun özgüvenini ve ruh halini etkileyebilir. Kaşıntı, uyku sorunları ve dış görünüş endişeleri yaşayabilirler. Çocuğunuzla açık iletişim kurun, duygularını ifade etmesine izin verin. Gerekirse okul rehberlik servisi veya çocuk psikoloğundan destek alın.

Önleme

Sedef hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak tetikleyicilerden kaçınarak alevlenmelerin sıklığı ve şiddeti azaltılabilir.

Aşılar

Sedef hastalığı için özel bir aşı yoktur. Ancak çocuğunuzun rutin aşılarını (Sağlık Bakanlığı takvimine göre) yaptırmak, enfeksiyonlardan koruyarak alevlenme riskini azaltabilir. Aşı kararı için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Sedef hastalığı için bir tarama testi yoktur. Ailede sedef hastalığı varsa, belirtilere karşı dikkatli olmak ve ciltte herhangi bir değişiklikte doktora başvurmak önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte yaygın ve kalın plaklar oluşabilir, kaşıntı dayanılmaz hale gelebilir.
• Eklem iltihabı (psoriatik artrit) gelişebilir, bu da eklemlerde kalıcı hasara yol açabilir.
• Cilt enfeksiyonları riski artar.
• Psikolojik sorunlar: Özgüven kaybı, sosyal izolasyon, depresyon.

Uzun vadeli görünüm

Sedef hastalığı olan çoğu çocuk, uygun tedavi ve yaşam tarzı düzenlemeleriyle sağlıklı ve mutlu bir yaşam sürdürebilir. Hastalık zaman zaman alevlenip sakinleşebilir, ancak düzenli doktor takibi ve iyi bir cilt bakımı ile belirtiler kontrol altında tutulabilir. Umut verici olan, çoğu çocuğun büyüdükçe belirtilerinin hafiflemesi veya tamamen kaybolmasıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.