Psoriasis in pregnancy

Genel Bakış

Psoriasis, ciltte kırmızı, pullu ve bazen kaşıntılı plaklara neden olan bir bağışıklık sistemi hastalığıdır. Hamilelik sırasında, hormon değişiklikleri nedeniyle belirtiler bazı kadınlarda iyileşebilir, bazılarında ise kötüleşebilir.

Psoriasis, hamile kadınlarda nadir görülen bir durum değildir; her 100 hamile kadından yaklaşık 1-2'sinde psoriasis bulunur.

Psoriasis her yaşta ortaya çıkabilir, ancak en sık 15-35 yaş arasında başlar. Hamilelikte görülmesi, genellikle daha önce psoriasis tanısı almış kadınlarda olur. Nadiren ilk kez hamilelik sırasında ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kalın, gümüşi beyaz pullarla kaplı kırmızı lekeler (plaklar)
• Kaşıntı, yanma veya ağrı
• Kuru, çatlamış cilt
• Tırnaklarda çukurlaşma, kalınlaşma veya ayrılma
• Eklemlerde şişlik ve sertlik (psoriatik artrit belirtisi olabilir)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda psoriasis genellikle daha ince pullarla seyreder ve sıklıkla kafa derisinde, dirseklerde veya dizlerde görülür.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda psoriasis daha kuru ciltle birlikte olabilir ve eklem tutulumu daha sık görülür.

Nedenler

Ana nedenler

• Psoriasis, bağışıklık sisteminin yanlışlıkla sağlıklı cilt hücrelerine saldırması sonucu oluşur. Genetik yatkınlık önemli bir rol oynar.
• Hamilelikte hormon seviyelerindeki değişimler (östrojen, progesteron) psoriasis belirtilerini etkileyebilir.

Risk faktörleri

• Ailede psoriasis öyküsü olması
• Stres
• Enfeksiyonlar (özellikle boğaz enfeksiyonları)
• Cilt yaralanmaları (kesik, sıyrık, güneş yanığı)
• Bazı ilaçlar (doktor kontrolü olmadan kullanılmamalıdır)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltteki belirtiler hızla yayılıyor veya şiddetleniyorsa
• Ateş, titreme veya yaygın kızarıklık varsa
• Psoriasis tedavisi için kullandığınız ilaçlar varsa ve hamile kaldıysanız hemen doktorunuza danışın

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Psoriasis tanınız varsa ve hamile kalmayı planlıyorsanız, hamilelik öncesinde bir dermatoloji uzmanına danışın.
• Hamilelik boyunca düzenli kontrollerinizi aksatmayın; cilt belirtileriniz değişse de değişmese de doktorunuzla görüşün.

Tanı

Doktor, ciltteki görünüm ve hastanın öyküsüne dayanarak psoriasis teşhisi koyar. Genellikle ek bir teste gerek yoktur.

Yapılabilecek testler

• Cilt biyopsisi (nadiren gerekir; bir parça cilt örneği alınarak mikroskopta incelenir)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktor cildinize bakar, plakların yerini ve yaygınlığını değerlendirir. Hamilelik durumunuzu mutlaka belirtin. Gerekirse kan testleri veya ek tetkikler istenebilir.

Tedavi

Hamilelikte psoriasis tedavisi, bebeğe zarar vermeyecek güvenli yöntemlerle yapılır. Tedavi, belirtilerin şiddetine ve hamilelik haftasına göre kişiselleştirilir.

Evde kişisel bakım

• Cildi nemli tutmak için kokusuz, parfümsüz nemlendiriciler kullanın.
• Ilık suyla kısa süreli duş alın, cildi yumuşak havluyla kurulayın.
• Stresten uzak durmaya çalışın; nefes egzersizleri veya hafif yürüyüşler yapın.
• Güneşten koruyucu kremler kullanın, ancak aşırı güneşlenmeyin.
• Yumuşak, pamuklu giysiler tercih edin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz hamilelikte güvenli kabul edilen topikal (cilt sürülen) kremler ve merhemler önerebilir. Şiddetli vakalarda, fototerapi (kontrollü UV ışığı tedavisi) veya sistemik tedaviler (ağızdan alınan ilaçlar) düşünülebilir. Ancak her durumda doktor, bebeğe risk oluşturmayacak seçenekleri değerlendirir. Hiçbir ilacı doktora danışmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahinin psoriasis tedavisinde yeri yoktur. Psoriatik artrit gibi eklem sorunları nadiren cerrahi gerektirebilir, ancak hamilelikte bu tür işlemler genellikle ertelenir.

Bu durumla yaşamak

Psoriasis ile yaşarken cilt bakımınıza özen göstermek, tetikleyicilerden kaçınmak ve düzenli doktor kontrollerinizi yapmak önemlidir. Hamilelikte vücudunuzdaki değişimlere karşı sabırlı olun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bol su içmeye özen gösterin.
• Yeterli uyuyun.
• Alkol ve sigaradan uzak durun (zaten hamilelikte önerilmez).
• Stres yönetimi için gevşeme tekniklerini deneyin.

Diyet ve egzersiz

Anti-enflamatuar besinler (meyve, sebze, sağlıklı yağlar) tüketmek faydalı olabilir. Düzenli, hafif egzersiz (yürüyüş, hamile yogası) hem fiziksel hem de ruhsal sağlığınıza iyi gelir. Ağır egzersizlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Psoriasis, görünüm endişeleri ve kaşıntı gibi nedenlerle kaygı ve depresyona yol açabilir. Hamilelikte duygusal dalgalanmalar da eklenince bu durum daha zorlayıcı olabilir. Duygularınızı paylaşmak ve gerekirse psikolojik destek almak önemlidir.

Önleme

Psoriasis tamamen önlenemez, çünkü genetik ve bağışıklık sistemiyle ilgilidir. Ancak belirtileri tetikleyen faktörlerden (stres, enfeksiyon, cilt yaralanmaları) kaçınarak alevlenmeleri azaltmak mümkündür.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte yaygın ve şiddetli döküntüler (eritrodermik psoriasis) oluşabilir.
• Püstüler psoriasis (nadir görülen, ateşli bir tür) gelişebilir ve hem anne hem bebek için risklidir.
• Psoriatik artrit (eklem iltihabı) ortaya çıkabilir.
• Kontrolsüz kaşıntı ve rahatsızlık uyku sorunlarına ve strese neden olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Hamilelikte psoriasis genellikle iyi seyreder. Çoğu kadında belirtiler doğumdan sonra eski haline döner. Uygun tedavi ve bakımla hem siz hem de bebeğiniz sağlıklı bir süreç geçirebilirsiniz. Doktorunuzun önerilerine uyarak bu dönemi en iyi şekilde yönetebilirsiniz.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Uluslararası Psoriasis Derneği

Yerel kuruluşlar

• Psoriasis Derneği (Türkiye) · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.